Sukta 52

Mantra 1

त्यं सु मेषं महया स्वर्विदं शतं यस्य सुभ्वः साकमीरते । अत्यं न वाजं हवनस्यदं रथमेन्द्रं ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिः ॥

ତାଙ୍କୁ—ବଳର ପ୍ରେରକ ମେଷକୁ, ସ୍ୱର୍ବିଦ୍ (ପ୍ରକାଶମୟ ଲୋକର ଅନ୍ୱେଷକ)କୁ—ମୁଁ ମହିମା କରେ; ଯାହାଙ୍କ ଶତଗତିରେ ଦୀପ୍ତ ଶକ୍ତିମାନେ ଏକାସାଥି ଉଦ୍ଭବ ହୁଅନ୍ତି। ସମୃଦ୍ଧିର ଅଶ୍ୱ ପରି, ହବନର ଆହ୍ୱାନକୁ ସାଥି ଦେଇ ଉପସ୍ଥିତ ରଥ ପରି—ସୁବୃକ୍ତି (ସୁଗଠିତ ସ୍ତୁତି-ବଚନ) ଦ୍ୱାରା ସହାୟତା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମ ପକ୍ଷକୁ ଫେରାଇବା।

Mantra 2

स पर्वतो न धरुणेष्वच्युतः सहस्रमूतिस्तविषीषु वावृधे । इन्द्रो यद्वृत्रमवधीन्नदीवृतमुब्जन्नर्णांसि जर्हृषाणो अन्धसा ॥

ସେ ପର୍ବତ ସମ ଦୃଢ଼—ଆଧାରରେ ଅଚଳ; ସହସ୍ର-ସହାୟବାନ୍ ନିଜ ତବିଷୀ (ପରାକ୍ରମ-ଶକ୍ତି)ରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ରଖିଥିବା ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କଲେ, ସେ ଜଳପ୍ରବାହକୁ ଚାପି ବାହାର କରିଦେଲେ—ସୋମାନନ୍ଦ (ଅନ୍ଧସ)ରେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ।

Mantra 3

स हि द्वरो द्वरिषु वव्र ऊधनि चन्द्रबुध्नो मदवृद्धो मनीषिभिः । इन्द्रं तमह्वे स्वपस्यया धिया मंहिष्ठरातिं स हि पप्रिरन्धसः ॥

କାରଣ ସେ ଦ୍ୱାରମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଘାଟକ; ଦ୍ୱାରସ୍ଥାନରେ ସେ ଆବରଣ—ଉଧରରେ ନିହିତ ଧନକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା। ଚନ୍ଦ୍ର-ବୁଧ୍ନ (ଚନ୍ଦ୍ର-ଆଧାରବାନ୍), ମଦରେ ବୃଦ୍ଧିପ୍ରାପ୍ତ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମନୀଷା (ଚିନ୍ତା-ପ୍ରଜ୍ଞା)ରେ ପୋଷିତ। ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମୁଁ ସ୍ୱପସ୍ୟା (ସତ୍କର୍ମ-ଇଚ୍ଛା) ଓ ଧିୟା (ପ୍ରକାଶମୟ ବୁଦ୍ଧି)ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନ କରେ—ସର୍ବାଧିକ ଉଦାର ଦାତା; କାରଣ ସେ ସୋମରସ (ଅନ୍ଧସ)ରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

Mantra 4

आ यं पृणन्ति दिवि सद्मबर्हिषः समुद्रं न सुभ्वः स्वा अभिष्टयः । तं वृत्रहत्ये अनु तस्थुरूतयः शुष्मा इन्द्रमवाता अह्रुतप्सवः ॥

ଯାହାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ସଦନର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି—ସମୁଦ୍ର ସମ—ନିଜ ଦ୍ରୁତ-ତେଜସ୍ବୀ ଅଭିଷ୍ଟୟଃ (ସିଦ୍ଧି-ଇଚ୍ଛା)ଦ୍ୱାରା। ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବୃତ୍ରହତ୍ୟାରେ ଅନୁସରି ଊତୟଃ (ସହାୟ-ଶକ୍ତି) ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ଶୁଷ୍ମାଃ (ବଳର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରାଣ), ଉତ୍ସାହରେ ଅଶ୍ରାନ୍ତ, ତପରେ ଅକ୍ଲାନ୍ତ।

Mantra 5

अभि स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यतो रघ्वीरिव प्रवणे सस्रुरूतयः । इन्द्रो यद्वज्री धृषमाणो अन्धसा भिनद्वलस्य परिधीँरिव त्रितः ॥

ତାହାର ନିଜ ପ୍ରବାହ (ସ୍ୱବୃଷ୍ଟି) ଦିଗକୁ, ମଦରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ପରି, ସହାୟତାଗୁଡ଼ିକ ଢାଳ ଉପରେ ଦ୍ରୁତ ଧାରାମାନଙ୍କ ପରି ଧାଇଆସିଲା। ଯେତେବେଳେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ-ଆନନ୍ଦର ଅନ୍ଧସରେ ଧୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ବଳର ପରିଧି/ଆବରଣଗୁଡ଼ିକୁ କାନ୍ଥ ଭାଙ୍ଗିବା ପରି ଭେଦିଦେଲେ—ସେତେବେଳେ ଗୁପ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିମାନ ଖୋଲିଗଲା।

Mantra 6

परीं घृणा चरति तित्विषे शवोऽपो वृत्वी रजसो बुध्नमाशयत् । वृत्रस्य यत्प्रवणे दुर्गृभिश्वनो निजघन्थ हन्वोरिन्द्र तन्यतुम् ॥

ତାହାର ଚାରିପାଖେ ଦହୁଥିବା ଦୀପ୍ତି ଚଳେ; ତାହାର ଶକ୍ତି ଝଲମଲ କରେ। ଜଳମାନଙ୍କୁ ଘେରି, ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ରଜସ (ବିଶ୍ୱ-ଅନ୍ତରିକ୍ଷ)ର ବୁଧ୍ନ—ଆଧାରରେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ବୃତ୍ରର ଢାଳରେ, କଠୋର ଘର୍ଷଣ-ଧ୍ୱନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ତାହାର ଜହ୍ନୁରୁ ଗର୍ଜୁଥିବା ତନ୍ୟତୁ (ବଜ୍ର-ଗର୍ଜନ)କୁ ନିହତ କଲ—ସେତେବେଳେ ଅବରୋଧ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲା।

Mantra 7

ह्रदं न हि त्वा न्यृषन्त्यूर्मयो ब्रह्माणीन्द्र तव यानि वर्धना । त्वष्टा चित्ते युज्यं वावृधे शवस्ततक्ष वज्रमभिभूत्योजसम् ॥

ଯେପରି ତରଙ୍ଗମାନେ ଗଭୀର ହ୍ରଦକୁ କମ୍ପାଇ ପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ବ୍ରହ୍ମାଣି—ସ୍ଥାପକ ମନ୍ତ୍ରମାନ—ଅବିଚଳ; ସେମାନେ ତୁମକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି। ତ୍ୱଷ୍ଟା ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବଳକୁ ପୋଷି, ବିଜୟୀ ଓଜସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଜ୍ରକୁ ଗଢ଼ିଦେଇଛନ୍ତି।

Mantra 8

जघन्वाँ उ हरिभिः सम्भृतक्रतविन्द्र वृत्रं मनुषे गातुयन्नपः । अयच्छथा बाह्वोर्वज्रमायसमधारयो दिव्या सूर्यं दृशे ॥

ହରି ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ, ସଂଭୃତକ୍ରତୁ ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ପଥ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରି ତୁମେ ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କରି ଜଳମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲା। ତୁମେ ନିଜ ବାହୁଦ୍ୱୟରେ ଲୋହିତ (ଆୟସ) ବଜ୍ରକୁ ଧରିଲା; ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଦିବିରେ ଦିବ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ଥାପିତ କଲା।

Mantra 9

बृहत्स्वश्चन्द्रममवद्यदुक्थ्यमकृण्वत भियसा रोहणं दिवः । यन्मानुषप्रधना इन्द्रमूतयः स्वर्नृषाचो मरुतोऽमदन्ननु ॥

ସେମାନେ ଉକ୍ଥ (ସ୍ତୁତି)କୁ ବିଶାଳ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ; ଭୟ-ଭକ୍ତିରେ ଦିବକୁ ଆରୋହଣର ପଥ ଗଢ଼ିଲେ। ଯେତେବେଳେ ମାନବ ଯୁଦ୍ଧମାନେ, ନୃଷାଚ ମରୁତମାନେ—ସ୍ୱରର ସହାୟକ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ସହାୟ ହୋଇ।

Mantra 10

द्यौश्चिदस्यामवाँ अहेः स्वनादयोयवीद्भियसा वज्र इन्द्र ते । वृत्रस्य यद्बद्बधानस्य रोदसी मदे सुतस्य शवसाभिनच्छिरः ॥

ଦ୍ୟୌ (ଆକାଶ) ମଧ୍ୟ, ବଳବାନ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଅହି (ସର୍ପ)ର ଗର୍ଜନରେ ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟିଗଲା; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା ତୁମ ବଜ୍ର। ବୃତ୍ର ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ଲୋକ (ରୋଦସୀ)କୁ ବନ୍ଧି ରଖୁଥିଲା, ସୁତ ସୋମର ମଦରେ ତୁମେ ଶବସା (ବଳ)ରେ ତାହାର ଶିରକୁ ଚିରିଦେଲା।

Mantra 11

यदिन्न्विन्द्र पृथिवी दशभुजिरहानि विश्वा ततनन्त कृष्टयः । अत्राह ते मघवन्विश्रुतं सहो द्यामनु शवसा बर्हणा भुवत् ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେତେବେଳେ ଦଶଭୁଜୀ ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ଦିନ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜକୁ ପ୍ରସାରିତ କଲା, ସେତେବେଳେ ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ମଘବନ, ତୁମର ବିଶ୍ରୁତ ସହୋବଳ ଶବସାରେ ମହା ଉତ୍ଥାନ ହୋଇ ଦ୍ୟାଵ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲା।

Mantra 12

त्वमस्य पारे रजसो व्योमनः स्वभूत्योजा अवसे धृषन्मनः । चकृषे भूमिं प्रतिमानमोजसोऽपः स्वः परिभूरेष्या दिवम् ॥

ତୁମେ ଏହି ରଜସର ପାରେ, ବ୍ୟୋମଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବିଶାଳ ସ୍ୱରୂପ; ସ୍ୱଭୂତି-ଓଜସ୍ବୀ—ଆମ ଅବସ ପାଇଁ, ହେ ଧୃଷଣ୍ମନଃ। ତୁମେ ଭୂମିକୁ ତୁମ ଓଜସର ପ୍ରମାଣ କରିଛ; ଅପଃ ଓ ସ୍ୱଃକୁ ପରିଭୂ କରି, ତୁମେ ଦିବ ଦିଗକୁ ଗତି କରୁଛ।

Mantra 13

त्वं भुवः प्रतिमानं पृथिव्या ऋष्ववीरस्य बृहतः पतिर्भूः । विश्वमाप्रा अन्तरिक्षं महित्वा सत्यमद्धा नकिरन्यस्त्वावान् ॥

ତୁମେ ପୃଥିବୀର ଭବର ପ୍ରମାଣ ହୋଇଛ; ଋଷ୍ୱବୀର ଏହି ବୃହତର ପତି ତୁମେ। ତୁମ ମହିମାରେ ତୁମେ ସମଗ୍ର ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ପୂରଣ କରିଛ। ସତ୍ୟରେ ସତ୍ୟ—ବଳ ଓ ରକ୍ଷାରେ ତୁମ ସମାନ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।

Mantra 14

न यस्य द्यावापृथिवी अनु व्यचो न सिन्धवो रजसो अन्तमानशुः । नोत स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यत एको अन्यच्चकृषे विश्वमानुषक् ॥

ଯାହାଙ୍କ ବିସ୍ତାରକୁ ନ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ଅନୁସରଣ କରିପାରେ, ନ ସିନ୍ଧବୋ (ନଦୀମାନେ) ରଜସ୍‌ (ମଧ୍ୟାକାଶ)ର ଅନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି। ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱବୃଷ୍ଟି—ଶକ୍ତି-ବର୍ଷା—ସମ କେହି କରିପାରେ ନାହିଁ। ଏକାକୀ ସେଇ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ମାନବ-କ୍ରମ (ମାନୁଷକ୍)ରେ ଗତିମାନ କରିଛନ୍ତି।

Mantra 15

आर्चन्नत्र मरुतः सस्मिन्नाजौ विश्वे देवासो अमदन्ननु त्वा । वृत्रस्य यद्भृष्टिमता वधेन नि त्वमिन्द्र प्रत्यानं जघन्थ ॥

ଏଠାରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ମରୁତମାନେ ଗାଇଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ବୃତ୍ର ବିରୋଧରେ, ମୃତ୍ୟୁର ଦୀପ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ପ୍ରତ୍ୟାନ—ପ୍ରତିରୋଧୀ ଶତ୍ରୁକୁ—ନିହତ କଲେ।