Sukta 52

Mantra 1

त्यं सु मेषं महया स्वर्विदं शतं यस्य सुभ्वः साकमीरते । अत्यं न वाजं हवनस्यदं रथमेन्द्रं ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिः ॥

તેને—બળનો પ્રેરક મેષ, સ્વર્-વિદ (પ્રકાશમય લોકનો શોધક)—હું મહિમાવંત કરું છું; જેના શતગતિમાં તેજસ્વી શક્તિઓ એકસાથે ઉદ્ભવે છે. સમૃદ્ધિના અશ્વ સમ, હવનના આહ્વાને ઉપસ્થિત થનારા રથ સમ—સુવૃક્તિઓ (સુઘડ સ્તુતિ-વચનો) વડે સહાય માટે ઇન્દ્રને અમારી તરફ વાળીએ.

Mantra 2

स पर्वतो न धरुणेष्वच्युतः सहस्रमूतिस्तविषीषु वावृधे । इन्द्रो यद्वृत्रमवधीन्नदीवृतमुब्जन्नर्णांसि जर्हृषाणो अन्धसा ॥

તે પર્વત સમો ઊભો છે—આધારોમાં અચલ; સહસ્ર-સહાયવાળો પોતાની તવીષી (પરાક્રમ-શક્તિઓ)માં વધે છે. જ્યારે ઇન્દ્રે નદીઓને રોકી રાખનાર વૃત્રને વધ કર્યો, ત્યારે તેણે જળપ્રવાહોને દબાવી બહાર કાઢ્યા—સોમના આનંદ (અંધસ)માં હર્ષિત થઈ.

Mantra 3

स हि द्वरो द्वरिषु वव्र ऊधनि चन्द्रबुध्नो मदवृद्धो मनीषिभिः । इन्द्रं तमह्वे स्वपस्यया धिया मंहिष्ठरातिं स हि पप्रिरन्धसः ॥

કારણ કે તે દ્વારોનો ઉઘાડનાર છે; દ્વારમાર્ગોમાં તે આવરણ છે—ઉધરમાં રહેલા ધનને ધારણ કરનાર. ચન્દ્ર-બુધ્ન (ચંદ્ર-આધારવાળો), મદથી વધેલો, ઋષિઓની મનીષા (વિચાર-પ્રજ્ઞા)થી પોષિત. એવા ઇન્દ્રને હું સ્વપસ્યા (સત્કર્મ-ઇચ્છા) અને ધિયા (પ્રકાશમય બુદ્ધિ)થી આહ્વાન કરું છું—સર્વથી ઉદાર દાનવાળો; કારણ કે તે સોમરસ (અંધસ)થી પરિપૂર્ણ છે.

Mantra 4

आ यं पृणन्ति दिवि सद्मबर्हिषः समुद्रं न सुभ्वः स्वा अभिष्टयः । तं वृत्रहत्ये अनु तस्थुरूतयः शुष्मा इन्द्रमवाता अह्रुतप्सवः ॥

જેનને દિવ્ય સદનમાં વસનારાઓ સ્વર્ગમાં પરિપૂર્ણ કરે છે—સમુદ્ર સમો—પોતાની તેજસ્વી, ઝડપી અભિષ્ટિઓ (સિદ્ધિઓ-ઇચ્છાઓ)થી. તેને વૃત્રહત્યામાં અનુસરી ઊતયો (સહાય-શક્તિઓ) ઊભી રહી—ઇન્દ્રની આસપાસ શુષ્મા (બળના પ્રચંડ પ્રાણ), ઉત્સાહમાં અવિરત, તપમાં અશ્રાંત.

Mantra 5

अभि स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यतो रघ्वीरिव प्रवणे सस्रुरूतयः । इन्द्रो यद्वज्री धृषमाणो अन्धसा भिनद्वलस्य परिधीँरिव त्रितः ॥

તેના પોતાના પ્રવાહ (સ્વવૃષ્ટિ) તરફ, મદમાં યુદ્ધ કરતો હોય તેમ, સહાયતાઓ ઢાળ પર દોડતી ઝડપી ધારોની જેમ વહેતી આવી. જ્યારે વજ્રધારી ઇન્દ્ર, સોમ-આનંદના અંધસમાં ધૃષ્ટ બની, વલના પરિધી/આવરણોને કાંઠા તોડીએ તેમ ભેદી નાખે—ત્યારે ગુપ્ત સમૃદ્ધિઓ ખુલ્લી થઈ.

Mantra 6

परीं घृणा चरति तित्विषे शवोऽपो वृत्वी रजसो बुध्नमाशयत् । वृत्रस्य यत्प्रवणे दुर्गृभिश्वनो निजघन्थ हन्वोरिन्द्र तन्यतुम् ॥

તેની આસપાસ દહકતી તેજસ્વિતા ફરતી રહે છે; તેની શક્તિ ચમકે છે. જળોને ઘેરીને તેણે તેમને રજસ (વિશ્વ-અંતરિક્ષ)ના બુધ્ન—આધારમાં સ્થિર કર્યા. જ્યારે વૃત્રના ઢાળમાં, કઠોર ઘર્ષણ-ધ્વનિ વચ્ચે, હે ઇન્દ્ર, તું તેના જડબાંમાંથી ગર્જનારી તન્યતુ (વજ્ર-ગર્જના)ને પાડી દીધી—ત્યારે અવરોધ ધરાશાયી થયો.

Mantra 7

ह्रदं न हि त्वा न्यृषन्त्यूर्मयो ब्रह्माणीन्द्र तव यानि वर्धना । त्वष्टा चित्ते युज्यं वावृधे शवस्ततक्ष वज्रमभिभूत्योजसम् ॥

જેમ તરંગો ઊંડા હ્રદને હલાવી શકતા નથી, તેમ હે ઇન્દ્ર, તારા જે બ્રહ્માણિ—સ્થાપક મંત્રો—છે, તે અડગ છે; તે તને વધારતા રહે છે. ત્વષ્ટાએ પણ તારા માટે યોગ્ય બળને પોષ્યું છે અને વિજયી ઓજસથી પરિપૂર્ણ વજ્રને ઘડી આપ્યો છે.

Mantra 8

जघन्वाँ उ हरिभिः सम्भृतक्रतविन्द्र वृत्रं मनुषे गातुयन्नपः । अयच्छथा बाह्वोर्वज्रमायसमधारयो दिव्या सूर्यं दृशे ॥

હરિ અશ્વો સાથે, સંભૃતક્રતુ એવા હે ઇન્દ્ર! મનુષ્ય માટે માર્ગ ઇચ્છતા તું વૃત્રનો સંહાર કરી જળોને મુક્ત કર્યા. તું પોતાના બાહુઓમાં લોખંડી વજ્ર ધારણ કર્યો; અને દૃષ્ટિ માટે સ્વર્ગમાં દિવ્ય સૂર્યને સ્થિર રાખ્યો.

Mantra 9

बृहत्स्वश्चन्द्रममवद्यदुक्थ्यमकृण्वत भियसा रोहणं दिवः । यन्मानुषप्रधना इन्द्रमूतयः स्वर्नृषाचो मरुतोऽमदन्ननु ॥

તેઓએ સ્તુતિને વિશાળ અને તેજસ્વી, બળથી પરિપૂર્ણ બનાવી; ભયભક્તિથી સ્વર્ગારોહણનો માર્ગ ઘડ્યો. જ્યારે માનવ યુદ્ધોમાં, નૃષાચ એવા મરુતો—સ્વરનાં સહાયક—ઇન્દ્રને અનુસરી આનંદિત થયા, સહાયરૂપ બની.

Mantra 10

द्यौश्चिदस्यामवाँ अहेः स्वनादयोयवीद्भियसा वज्र इन्द्र ते । वृत्रस्य यद्बद्बधानस्य रोदसी मदे सुतस्य शवसाभिनच्छिरः ॥

આકાશ પણ, બળવાન હોવા છતાં, તે અહિ (સર્પ)ના ગર્જનાથી ભયે પાછું ખસી ગયું; એટલો ભયંકર હતો તારો વજ્ર, હે ઇન્દ્ર! જ્યારે વૃત્ર બંધન કરતો હતો ત્યારે બે લોક—રોદસી—સુત સોમના મદમાં તું બળથી તેનું શિર ચીરી નાખ્યું.

Mantra 11

यदिन्न्विन्द्र पृथिवी दशभुजिरहानि विश्वा ततनन्त कृष्टयः । अत्राह ते मघवन्विश्रुतं सहो द्यामनु शवसा बर्हणा भुवत् ॥

હે ઇન્દ્ર, જ્યારે દશભુજ ધરતી સર્વ દિવસો પ્રજાઓ માટે પોતાને વિસ્તારી રહી, ત્યારે અહીં જ, હે મઘવન, તારો સર્વત્ર-શ્રુત પરાક્રમ બળથી મહાન ઉછાળો બની, આકાશ સુધી પહોંચ્યો.

Mantra 12

त्वमस्य पारे रजसो व्योमनः स्वभूत्योजा अवसे धृषन्मनः । चकृषे भूमिं प्रतिमानमोजसोऽपः स्वः परिभूरेष्या दिवम् ॥

તું આ રજસના પાર, વ્યોમથી પણ વિશાળ, સ્વભૂત ઓજવાળો—અમારા અવસ માટે, હે ધૃષણ્મનસ. તું ધરતીને તારા ઓજનું પ્રમાણ બનાવ્યું; અપઃ અને સ્વઃને પરિભૂ કરીને, તું દિવ તરફ ગતિ કરે છે.

Mantra 13

त्वं भुवः प्रतिमानं पृथिव्या ऋष्ववीरस्य बृहतः पतिर्भूः । विश्वमाप्रा अन्तरिक्षं महित्वा सत्यमद्धा नकिरन्यस्त्वावान् ॥

તું પૃથિવીના ભવનું પ્રમાણ બન્યો છે; ઋષ્વવીર એવા બૃહતનો તું પતિ થયો. તારા મહિમાથી તું સમગ્ર અંતરિક્ષને પરિપૂર્ણ કર્યો. સત્યે સત્ય, તારા સમાન બળ અને રક્ષા ધરાવનાર બીજો કોઈ નથી.

Mantra 14

न यस्य द्यावापृथिवी अनु व्यचो न सिन्धवो रजसो अन्तमानशुः । नोत स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यत एको अन्यच्चकृषे विश्वमानुषक् ॥

જેનાં વિસ્તરણને ન તો દ્યાવા-પૃથિવી અનુસરી શકે, ન તો સિંધવો (નદીઓ) રજસ (મધ્ય આકાશ)ના અંત સુધી પહોંચી શકે. અને યુદ્ધના ઉન્માદમાં તેની પોતાની ‘સ્વવૃષ્ટિ’—શક્તિ-વર્ષા—સમાન કોઈ કરી શકતું નથી. એકલો જ તેણે સમગ્ર વિશ્વને માનવ-વ્યવસ્થા (માનુષક્)માં ગતિમાન કર્યું છે.

Mantra 15

आर्चन्नत्र मरुतः सस्मिन्नाजौ विश्वे देवासो अमदन्ननु त्वा । वृत्रस्य यद्भृष्टिमता वधेन नि त्वमिन्द्र प्रत्यानं जघन्थ ॥

અહીં આ યુદ્ધમાં મરુતો ગાયા; અને સર્વ દેવો તારી પાછળ ચાલતાં આનંદિત થયા. જ્યારે વૃત્ર સામે, મૃત્યુના તેજસ્વી શસ્ત્રથી, હે ઇન્દ્ર, તું પ્રતિઆન—પ્રતિરોધક શત્રુને—પાતાળ કર્યો.