Sukta 30
Sukta 9.30
Soma Pavamāna
આ ટૂંકું પાવમાન સૂક્ત સોમની સ્તુતિ કરે છે: તે ગાળણીમાંથી શક્તિશાળી પ્રવાહોમાં ધસી જાય છે, શુદ્ધ બને છે અને ઉપાસકોમાં પ્રેરિત વાણી (વાચ) જગાવે છે. તેમાં સોમની વિધિગત ગતિનું અનુસરણ થાય છે—વહેતી શુદ્ધિકરણ પ્રક્રિયાથી લઈને કુંડોમાં તેના “આસન” સુધી—અને અંતે ઇન્દ્ર માટે સર્વોત્તમ મધુર સોમ પિળવાની સ્પષ્ટ આજ્ઞા સાથે પૂર્ણ થાય છે, જેથી દેવસમૂહ ઉલ્લાસ અને બળમાં પ્રવેશે.
Mantras
Mantra 1
प्र धारा अस्य शुष्मिणो वृथा पवित्रे अक्षरन् । पुनानो वाचमिष्यति ॥
આ શુષ્મી (પરાક્રમી)ના પ્રવાહો પવિત્ર (છાણણી)માંથી નિરોધ વિના વહે છે; અને પોતે પુનાન (શુદ્ધ) થતો તે વાચ (પ્રેરિત વાણી)ને પ્રેરિત કરી ગતિમાં મૂકે છે.
Mantra 2
इन्दुर्हियानः सोतृभिर्मृज्यमानः कनिक्रदत् । इयर्ति वग्नुमिन्द्रियम् ॥
ઇન્દુ, ધસી આગળ વધતો, સોતૃઓ (રસ પીડનારાઓ) દ્વારા શુદ્ધ થતો, આનંદથી ગર્જના કરે છે; તે આંતરિક ઇન્દ્રિય-શક્તિરૂપ સક્રિય અગ્નિને પ્રેરિત કરે છે.
Mantra 3
आ नः शुष्मं नृषाह्यं वीरवन्तं पुरुस्पृहम् । पवस्व सोम धारया ॥
હે સોમ, તારી ધારામાં અમારે તરફ વહે; મનુષ્યોના પ્રતિરોધોને જીતનાર બળ—વીરોથી ભરપૂર, બહુ ઇચ્છિત—અમને આપ, જેથી અમારું અસ્તિત્વ વિજયી ઊર્જાથી સજ્જ બને.
Mantra 4
प्र सोमो अति धारया पवमानो असिष्यदत् । अभि द्रोणान्यासदम् ॥
શુદ્ધ થતો સોમ પોતાની ધારાને વટાવી આગળ ધસી જાય છે; તે દ્રોણો (વાટ/કુંડ) તરફ અભિમુખ થઈ બેઠકો ગ્રહણ કરે છે—અમારા અંદર તૈયાર પાત્રોમાં સ્પષ્ટ આનંદને સ્થાપિત કરે છે.
Mantra 5
अप्सु त्वा मधुमत्तमं हरिं हिन्वन्त्यद्रिभिः । इन्दविन्द्राय पीतये ॥
અપ્સુ—પવિત્ર જળોમાં—તને, હે અતિ મધુમય, હરિ (તામ્ર-પ્રભામય)ને, અદ્રિભિઃ પિષણ-પથ્થરો વડે પ્રેરિત કરે છે; હે ઇન્દુ, ઇન્દ્રના પાનાર્થે—તે પીવે અને વિજયી બળથી પરિપૂર્ણ થાય—માટે.
Mantra 6
सुनोता मधुमत्तमं सोममिन्द्राय वज्रिणे । चारुं शर्धाय मत्सरम् ॥
સુનોતા—પિષો—ઇન્દ્રાય વજ્રિણેઃ માટે અતિ મધુમય સોમને; અને શર્ધા (સમૂહ-શક્તિ) માટે ચારુ, મત્સર (ઉલ્લાસ-મદ)ને—સુંદર રોમાંચને—પિષો.
Frequently Asked Questions
It celebrates Soma as he is purified through the filter, becomes clarified in the vats, and is then pressed as the sweetest offering—especially for Indra—to bring strength and inspired speech.
Because purified Soma is seen as awakening inner inspiration: as the offering becomes clear, the worshipper’s mind and speech become clear and powerful for prayer and insight.
The deity praised is Soma in his purifying form (Pavamāna), but the final verse highlights that the refined Soma is pressed for Indra, the thunderbolt-bearer, to empower him and the divine host.
Ask anything about Sukta 30 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.