Sukta 30
Sukta 9.30
Soma Pavamāna
हे लघु पावमान सूक्त सोमाची स्तुती करते: तो गाळणीतून सामर्थ्यवान प्रवाहांनी धावतो, शुद्ध होतो आणि उपासकांमध्ये प्रेरित वाणी (वाच) जागवतो. यात सोमाच्या विधीय गतीचा मागोवा आहे—वाहत्या शुद्धीकरणापासून कुंडांत त्याच्या “आसन”स्थापनेपर्यंत—आणि शेवटी इंद्रासाठी सर्वात मधुर सोम पिळण्याची स्पष्ट आज्ञा येते, ज्यामुळे देवसमूहाला उन्माद व बळ प्राप्त होईल.
Mantras
Mantra 1
प्र धारा अस्य शुष्मिणो वृथा पवित्रे अक्षरन् । पुनानो वाचमिष्यति ॥
या शुष्मिन् (बलवान) याच्या धारा पवित्र (गाळणी) मधून स्वैरपणे वाहून जातात; आणि तो स्वतःला शुद्ध करत करत, आपल्या अंतःकरणातील प्रेरित वाणीला जागृत करून गतिमान करतो.
Mantra 2
इन्दुर्हियानः सोतृभिर्मृज्यमानः कनिक्रदत् । इयर्ति वग्नुमिन्द्रियम् ॥
इन्दु वेगाने धावणारा, सोतृजनांनी मृज्यमान (शुद्ध केला जात) असताना, आनंदाने निनाद करतो. तो अंतःस्थित इन्द्रिय—इन्द्र-शक्ती—चे जागृत अग्नि-तेज प्रवृत्त करतो.
Mantra 3
आ नः शुष्मं नृषाह्यं वीरवन्तं पुरुस्पृहम् । पवस्व सोम धारया ॥
हे सोम, तुझ्या धारेंतून आमच्याकडे पवस्व—नृसाह्य (मानवी प्रतिरोध जिंकणारे) बळ, वीरवंत, बहुस्पृह (अत्यंत अभिलषित)—आमच्यात भरून दे.
Mantra 4
प्र सोमो अति धारया पवमानो असिष्यदत् । अभि द्रोणान्यासदम् ॥
शुद्ध होत असलेला सोम धारेपलीकडे उचंबळून पुढे सरकतो. तो द्रोणांकडे धाव घेतो, तेथे आसन घेतो—आमच्या अंतःकरणातील सिद्ध पात्रांत स्वच्छ आनंद-रस प्रतिष्ठित करतो.
Mantra 5
अप्सु त्वा मधुमत्तमं हरिं हिन्वन्त्यद्रिभिः । इन्दविन्द्राय पीतये ॥
अप्सु—जलधारांत—तुला, हे मधुमत्तम हरि, अद्रि (दाब-पाषाण) यांनी हिन्वन्ति—प्रेरित करतात; हे इन्दु, इन्द्राच्या पीतयेसाठी—तो तृप्त होऊन विजयबलाने परिपूर्ण व्हावा म्हणून.
Mantra 6
सुनोता मधुमत्तमं सोममिन्द्राय वज्रिणे । चारुं शर्धाय मत्सरम् ॥
सुनोता—पिळून काढा—वज्रधारी इन्द्रासाठी मधुमत्तम सोम; शर्धा (गण/समवेत शक्ती)साठी चारु मत्सरम्—रम्य परमानंद-उन्मादरस, जो उत्कर्षित होतो.
Frequently Asked Questions
It celebrates Soma as he is purified through the filter, becomes clarified in the vats, and is then pressed as the sweetest offering—especially for Indra—to bring strength and inspired speech.
Because purified Soma is seen as awakening inner inspiration: as the offering becomes clear, the worshipper’s mind and speech become clear and powerful for prayer and insight.
The deity praised is Soma in his purifying form (Pavamāna), but the final verse highlights that the refined Soma is pressed for Indra, the thunderbolt-bearer, to empower him and the divine host.
Ask anything about Sukta 30 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.