
Sukta 9.104
Soma Pavamāna
આ ટૂંકું સોમ પવમાન સૂક્ત યજ્ઞના સહચરોને બેસવા, ગાવા અને શુદ્ધ થતો, સ્વયં-પવિત્ર સોમ “અલંકૃત” કરવા આમંત્રિત કરે છે, જેથી તેની તેજસ્વિતા અને સમૃદ્ધિ વધે. તેમાં સોમને ધનનો શોધક અને પ્રકાશમાન કિરણો આપનાર તરીકે સ્તુતિ કરવામાં આવી છે. અંતે રક્ષણની પ્રાર્થના છે: સોમ યજમાનના માર્ગ પર દૃઢ સીમા સ્થાપે અને રાક્ષસો તથા દ્વિમુખા, દેવવિહિન હાનિઓને દૂર હાંકે.
Mantra 1
सखाय आ नि षीदत पुनानाय प्र गायत । शिशुं न यज्ञैः परि भूषत श्रिये ॥
હે સખાઓ, અહીં બેસો અને સ્વયં-શુદ્ધ થનાર પવમાનને પ્રગટ ગાવો. યજ્ઞકર્મોથી તેને શિશુને શોભાવીએ તેમ પરિભૂષિત કરો—જેથી શ્રી (શોભા) વધે.
Mantra 2
समी वत्सं न मातृभिः सृजता गयसाधनम् । देवाव्यं मदमभि द्विशवसम् ॥
માતાઓ પાસે વાછરડાને છોડીએ તેમ, તેને એકસાથે મુક્ત કરો—જીવન અને અસ્તિત્વ સિદ્ધ કરનાર આ આનંદને. દેવવ્ય, ઊન-છનણીથી ગાળાયેલો મદ, દ્વિબળવાન તરફ અભિમુખ દબાણ કરે.
Mantra 3
पुनाता दक्षसाधनं यथा शर्धाय वीतये । यथा मित्राय वरुणाय शंतमः ॥
તે દક્ષતા-સાધન બળરૂપે શુદ્ધ કરે—જેથી સમૂહ યથાવિધિ ભોજન-યજ્ઞમાં તૃપ્ત થાય; જેથી મિત્ર અને વરુણ માટે તે સર્વોત્તમ શાંતિદાયક અને સુમેળકારક બને.
Mantra 4
अस्मभ्यं त्वा वसुविदमभि वाणीरनूषत । गोभिष्टे वर्णमभि वासयामसि ॥
અમારા માટે, હે વસુવિદ્ (સમૃદ્ધિ-શોધક), વાણીઓ તને અભિમુખ ગુંજી ઊઠી છે. પ્રકાશના કિરણોથી અમે તારા રૂપને આવરીએ છીએ—અમારા ચારે તરફ તારી તેજસ્વિતા પ્રગટ કરીએ છીએ.
Mantra 5
स नो मदानां पत इन्दो देवप्सरा असि । सखेव सख्ये गातुवित्तमो भव ॥
હે ઇન્દુ, તું અમારા માટે આનંદ-ઉન્માદોનો પતિ છે; તું દેવપ્રેરક (દેવપ્સરા) છે. મિત્રતા માં મિત્ર સમ, અમારા માટે માર્ગોના સર્વોત્તમ જાણકાર બન—ચેતનાના યાત્રામાં અમને નિશ્ચિત રીતે દોરી જા.
Mantra 6
सनेमि कृध्यस्मदा रक्षसं कं चिदत्रिणम् । अपादेवं द्वयुमंहो युयोधि नः ॥
અમારા માટે સુરક્ષિત સીમા સ્થાપો; અમાથી કોઈપણ ભક્ષક રાક્ષસને દૂર હાંકો. દેવવિહિન, દ્વિમુખી અંહો (હાનિ) ને અમાથી દૂર કરો; અમારા માર્ગમાંથી તેને યુદ્ધ કરીને હટાવો.
It accompanies the purification of Soma: the singers praise the flowing, self-purifying Soma, ask for prosperity and radiance, and end with a prayer for protection from hostile forces.
Because Soma is treated as a precious presence during the rite—carefully tended and ‘adorned’ by correct sacrificial actions, so his splendour and blessings can grow.
The hymn asks Soma to set a secure boundary and to drive away devouring Rakṣasas and ‘double-faced’ godless harm—anything deceptive or destructive that could obstruct the sacrificers.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.