Opening the text

Sukta 9.103
Soma Pavamāna corpus; precise attribution requires Anukramaṇī confirmation.
Soma Pavamāna.
Likely Gāyatrī/Anuṣṭubh/Triṣṭubh depending on hymn; verify by metrical count for 9.103.1.
આ ટૂંકું પાવમાન સ્તોત્ર સોમાને “ઉન્નત વચન” અર્પે છે: તે ગાળણી (પવિત્ર)માંથી શુદ્ધ થઈ યજ્ઞપાત્રોમાં પ્રવેશે છે અને સ્વચ્છ, તેજસ્વી તથા દેવોને સ્વીકાર્ય બને છે. સોમાની સ્તુતિ પ્રેરિત વિચારોના અચૂક નેતા (મતીનાં નેતા) તરીકે થાય છે; તે વિજયી અશ્વની જેમ પરિભ્રમણ કરતા ચક્રોમાં ગતિ કરે છે અને પોષણ તથા વિશાળ આનંદ-ઉપભોગ ફેલાવે છે. હેતુ વિધિપર—પિછડેલા રસને આહુતિ માટે પવિત્ર કરવો—અને દ્રષ્ટિપર—ઉપાસકમાં સોમાની સ્પષ્ટતા લાવતી શક્તિનું આવાહન કરવું—બન્ને છે.
Mantra 1
प्र पुनानाय वेधसे सोमाय वच उद्यतम् । भृतिं न भरा मतिभिर्जुजोषते ॥
પવમાન સોમને—વેધસ (વિદ્વાન વિધાનકર્તા)ને—ઉદ્યત વચન આગળ ધરો; અમારી મતિઓ (વિચાર-પ્રેરણાઓ) સાથે તેને ભૃતિ (અર્પણ) સમાન વહન કરો—તે તેને સ્વીકારી આનંદથી આસ્વાદ કરશે.
Mantra 2
परि वाराण्यव्यया गोभिरञ्जानो अर्षति । त्री षधस्था पुनानः कृणुते हरिः ॥
અવ્યય (અવિરત) છાણણીમાં, વારા (ઊનનાં ફ્લીસ)ની આસપાસ તે વહે છે; ગો (કિરણો)થી અંજિત થઈ આગળ સરકે છે. પવમાન હરિ (તામ્રવર્ણ) પોતાને માટે ત્રિષધસ્થ (ત્રણ સ્થિર આસનો) રચી લે છે.
Mantra 3
परि कोशं मधुश्चुतमव्यये वारे अर्षति । अभि वाणीॠषीणां सप्त नूषत ॥
મધુ ટપકાવતો તે પાત્રની આસપાસ વહે છે, અવિનાશી ઊનના રોમમાં થઈને; અને ઋષિઓની સાત વાણીઓ તેને અભિમુખ થઈ પોકારે છે અને જાગૃત થાય છે.
Mantra 4
परि णेता मतीनां विश्वदेवो अदाभ्यः । सोमः पुनानश्चम्वोर्विशद्धरिः ॥
ચારે તરફ ગતિ કરતો, અદાભ્ય—વિશ્વદેવોના તેજનો ધારક—સોમ, અમારી મતિઓનો નેતા, જ્યારે સ્વયં પુનિત થાય છે ત્યારે ચમૂઓ (પાત્રો)માં પ્રવેશે છે; હરિતવર્ણ (તામ્ર-પીળો) તે અંદરથી વિશુદ્ધ અને પ્રકાશમાન બને છે.
Mantra 5
परि दैवीरनु स्वधा इन्द्रेण याहि सरथम् । पुनानो वाघद्वाघद्भिरमर्त्यः ॥
દૈવી સ્વધાના અનુસરણમાં પરિભ્રમણ કર; ઇન્દ્ર સાથે એક જ રથમાં જોડાઈ આવ. સ્વયં પુનિત થતો, અમર્ત્ય સોમ, તને બોલાવનારા ગાયકોએ અને વાઘદ્વાઘ (સ્તુતિ-ધ્વનિ) શક્તિઓ સાથે યાત્રા કર.
Mantra 6
परि सप्तिर्न वाजयुर्देवो देवेभ्यः सुतः । व्यानशिः पवमानो वि धावति ॥
બળની પૂર્ણતા જીતનાર અશ્વ સમે પરિભ્રમતો, દેવ સોમ—દેવો માટે પીડિત—પવમાન બની અનેક દિશાઓમાં દોડી નીકળે છે; વિસ્તરતા આનંદનો વિતરણ કરતો તે પોતે શુદ્ધ થાય છે.
It praises Soma while he is being purified through the filter and collected in the ritual vessels, asking that he accept the worshipper’s inspired words and bring clarity and strength.
“Pavamāna” means “self-purifying”: it refers to Soma as the pressed juice that becomes clear and bright as it flows through the strainer into the cups.
It means Soma is invoked as the power that guides and clarifies inner inspiration (mati), making the mind and speech luminous, focused, and fit for offering and truth.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.