
Sukta 9.104
Soma Pavamāna
हे लघु सोम पावमान सूक्त यज्ञातील सहचरांना बसून गाण्यास व शुद्ध होत असलेल्या, स्वयंपवित्र सोमाला “अलंकृत” करण्यास आमंत्रित करते, जेणेकरून त्याचा तेज व समृद्धी वाढो. यात सोमाची धनाचा शोध लावणारा आणि प्रकाशमान तेज देणारा म्हणून स्तुती केली आहे. शेवटी संरक्षणाची प्रार्थना आहे: सोमाने यजमानांच्या मार्गावर दृढ सीमा स्थापावी आणि राक्षसांना तसेच द्विमुखी, देवविरहित अपायांना दूर हाकलावे.
Mantra 1
सखाय आ नि षीदत पुनानाय प्र गायत । शिशुं न यज्ञैः परि भूषत श्रिये ॥
हे सख्यांनो, येथे येऊन बसा; स्वयंपवित्र होणाऱ्या (पुनान) त्याच्यासाठी गा. यज्ञकर्मांनी त्याला जसा शिशू सजवितात तसा भूषवा—श्री (तेज/समृद्धी) वाढावी म्हणून.
Mantra 2
समी वत्सं न मातृभिः सृजता गयसाधनम् । देवाव्यं मदमभि द्विशवसम् ॥
त्याला एकत्र सोडा—जसा वासरू मातांकडे सोडतात—तो जीवन-साधक आनंद. देवांचा, मेंढीच्या लोकरीच्या गाळणीतून गाळलेला मद (मत्त/रस) द्वि-शवस् (द्विगुण बलवान) त्याच्याकडे धावून जावो.
Mantra 3
पुनाता दक्षसाधनं यथा शर्धाय वीतये । यथा मित्राय वरुणाय शंतमः ॥
तो कौशल्य-साधक सामर्थ्य पुन्हा पुन्हा पवित्र करो—ज्यामुळे गण/समूह यथाविधि भोजन करील; आणि ज्यामुळे तो मित्र व वरुण यांच्यासाठी परम-शांत, परम-आनंददायक व समरसता देणारा ठरेल।
Mantra 4
अस्मभ्यं त्वा वसुविदमभि वाणीरनूषत । गोभिष्टे वर्णमभि वासयामसि ॥
आमच्यासाठी वाणींनी तुला निनादून स्तुती केली आहे, हे वसु-विद्—समृद्धीचा शोधक. प्रकाशकिरणांनी आम्ही तुझे रूप आच्छादित करतो—आमच्या सभोवती तुझी दीप्ती प्रकट करीत।
Mantra 5
स नो मदानां पत इन्दो देवप्सरा असि । सखेव सख्ये गातुवित्तमो भव ॥
तू आमच्यासाठी मदांचा (उल्लासांचा) स्वामी आहेस, हे इन्दु; तू देव-प्रेरक (देवप्सरा) आहेस. मित्रासारखा मैत्रीत, आमच्यासाठी मार्गांचा सर्वोत्तम जाणकार हो—चेतनेच्या यात्रेत आम्हाला निश्चितपणे ने।
Mantra 6
सनेमि कृध्यस्मदा रक्षसं कं चिदत्रिणम् । अपादेवं द्वयुमंहो युयोधि नः ॥
आमच्यासाठी दृढ सीमा (मर्यादा) स्थाप; आमच्यापासून कोणताही भक्षक राक्षस दूर हाकल. देवहीन, द्विमुख अनर्थ आमच्यापासून दूर कर; आमच्या पथातून त्याला युद्ध करून हुसकावून लाव.
It accompanies the purification of Soma: the singers praise the flowing, self-purifying Soma, ask for prosperity and radiance, and end with a prayer for protection from hostile forces.
Because Soma is treated as a precious presence during the rite—carefully tended and ‘adorned’ by correct sacrificial actions, so his splendour and blessings can grow.
The hymn asks Soma to set a secure boundary and to drive away devouring Rakṣasas and ‘double-faced’ godless harm—anything deceptive or destructive that could obstruct the sacrificers.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.