Rig Veda 9.104.2: Mandala 9, Sukta 104, Mantra 2

Sukta 9.104

Devata: Soma Pavamāna (with implicit orientation toward Indra as dvi-śavas)

Samhita Patha (Devanagari)

समी वत्सं न मातृभिः सृजता गयसाधनम् । देवाव्यं मदमभि द्विशवसम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.104.2

Transliteration

samī́ vatsáṃ ná mātṛ́bhiḥ sṛjáta gaya-sā́dhanam | devāvyàṃ mádam abhí dví-śavasam ||

Translation

માતાઓ પાસે વાછરડાને છોડીએ તેમ, તેને એકસાથે મુક્ત કરો—જીવન અને અસ્તિત્વ સિદ્ધ કરનાર આ આનંદને. દેવવ્ય, ઊન-છનણીથી ગાળાયેલો મદ, દ્વિબળવાન તરફ અભિમુખ દબાણ કરે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• समी: together, jointly
• समी: Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण-रूपेण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग) + इ (अव्यय-रूप) / सम् (प्रातिपदिक-आधारित अव्यय)

• वत्सम्: the calf
• वत्सम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: — (उपमान-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• मातृभिः: by the mothers
• मातृभिः: Kartā (बहुवचनकर्तृ; ‘मातृभिः’ = ‘मातृरूपैः/मातृवत् जनैः’ कर्तृ-समूहः)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• सृजत: release, let loose
• सृजत: — (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)

• गयसाधनम्: the life-/vitality-winning (one)
• गयसाधनम्: Karma (वत्सम् इत्यस्य विशेषणम्/अप्पोज़िशन)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: गय-साधन (समास-प्रातिपदिक; साधन < √साध्)

• देवाव्यम्: godly/divine (fit for the gods)
• देवाव्यम्: Karma (मदम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: देवाव्य (प्रातिपदिक; ‘देव’ + ‘अव्य’/‘अव्य’ इत्यादि-आधारः; सोमस्य विशेषणम्)

• मदम्: intoxicating exhilaration; intoxication
• मदम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, upon
• अभि: Adhikaraṇa/दिशा-निर्देश (क्रियाविशेषण-रूपेण)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• द्विशवसम्: of double might/strength
• द्विशवसम्: Karma (मदम्/सोमम् इत्यस्य विशेषणम्; ‘of double strength’)
• Type: Adjective
• Root: द्वि-शवस् (समास-प्रातिपदिक; शवस् ‘strength, might’)