
Sukta 9.105
Soma Pavamāna
આ સંક્ષિપ્ત પવમાન સોમ સ્તુતિમાં યજ્ઞના સહચરોને પ્રેરણા આપવામાં આવે છે કે સોમ શુદ્ધ થતો જાય ત્યારે તેનું ગાન કરો, જેથી તેનો વહેતો રસ મધુર, ઉત્સાહજનક અને દેવોને યોગ્ય બને. ગાયો અને ઘોડાંના પ્રતીકરૂપે દર્શાવેલી તેજસ્વી સંપત્તિ અર્પણ કર, અને પ્રકાશકિરણોમાં પોતાની નિર્મળ તેજસ્વિતા સ્થાપિત કર, એવી સોમને પ્રાર્થના છે. તેમજ રક્ષક રૂપે સોમ દેવવિહિન ભક્ષકને અને સાધકની ઇચ્છાને વિભાજિત કરતી “દ્વિમનસ્ક” શક્તિને દૂર હાંકી કાઢે, એવી પણ વિનંતી કરવામાં આવે છે.
Mantra 1
तं वः सखायो मदाय पुनानमभि गायत । शिशुं न यज्ञैः स्वदयन्त गूर्तिभिः ॥
હે સખાઓ, આનંદ માટે સ્વયં-શુદ્ધ થનાર તેને ગાઈને સ્તુતિ કરો. યજ્ઞકર્મો અને સુઘડ વાણી-ઉક્તિઓ (ગૂર્તિ) દ્વારા, બાળકની જેમ તેને રસાળ અને મીઠો બનાવો.
Mantra 2
सं वत्स इव मातृभिरिन्दुर्हिन्वानो अज्यते । देवावीर्मदो मतिभिः परिष्कृतः ॥
માતૃશક્તિઓ સાથે વાછરડાની જેમ, પ્રેરિત ઇન્દુ (સોમ) અભિષિક્ત થાય છે અને પૂર્ણ બને છે. દેવવીરતા લાવતો આ મદ, શુદ્ધ કરેલી મતિઓ (વિચાર-ધારાઓ) દ્વારા પરિષ્કૃત અને પરિપૂર્ણ થાય છે.
Mantra 3
अयं दक्षाय साधनोऽयं शर्धाय वीतये । अयं देवेभ्यो मधुमत्तमः सुतः ॥
આ સોમ દક્ષ (dakṣa) માટે સાધક—સિદ્ધિ કરનાર છે; આ શર્ધ (śardha) માટે, તેમના યથોચિત ભોગ અને ગ્રહણ માટે છે. આ પિષિત (સુત) દેવો માટે સર્વાધિક મધુમય—અતિમીઠો અને આનંદઘન છે.
Mantra 4
गोमन्न इन्दो अश्ववत्सुतः सुदक्ष धन्व । शुचिं ते वर्णमधि गोषु दीधरम् ॥
હે ઇન્દુ, પિષિત (સુત) થઈને, ગોમત્ અને અશ્વવત્ સમૃદ્ધિ—ગાયો અને ઘોડાં સમાન તેજસ્વી ધન, જ્ઞાનકિરણો અને ઊર્જાશક્તિઓ—અમારી તરફ ધપાવ. હે સુદક્ષ, હું તારો શુચિ વર્ણ ગોષુ—‘ગાયો’ એટલે કિરણોમાં—સ્થાપું છું; પ્રકાશને પ્રકાશક્ષેત્રમાં સ્થિર કરું છું.
Mantra 5
स नो हरीणां पत इन्दो देवप्सरस्तमः । सखेव सख्ये नर्यो रुचे भव ॥
હે ઇન્દુ, અમારા માટે હરીણાં પતિ—તામ્રવર્ણ ઝડપી અશ્વો (સ્વિફ્ટ ઊર્જાઓ)ના સ્વામી—બન; દેવપ્સરસ્તમ, દિવ્ય સૌંદર્ય અને પ્રેરણામાં સર્વોત્કૃષ્ટ થા. મિત્રતા માં મિત્ર સમ, હે નર્ય, મનુષ્યનો બળવાન સહાયક, અમારા માટે રુચે—પ્રકાશ અને આનંદ—બન.
Mantra 6
सनेमि त्वमस्मदाँ अदेवं कं चिदत्रिणम् । साह्वाँ इन्दो परि बाधो अप द्वयुम् ॥
હે ઇન્દુ! તું અમારે માટે વિજય પ્રાપ્ત કર; અમારી તરફથી આવનાર કોઈપણ દેવવિહોણા ભક્ષકને—અત્રિણને—અહીં જ દબાવી દે. સહનશીલ અને બળવાન ઇન્દુ, દ્વિભાવવાળા, વિભાજક સંશયને સર્વ તરફથી હાંકી કાઢ—દૂર ઠેલ.
It asks Soma to purify as a sweet, exhilarating drink, to grant luminous prosperity, and to protect the worshipper by driving away harmful and divisive forces.
In Vedic poetry they can mean both literal wealth and symbolic powers—cows as rays of light/knowledge and horses as energies or capacities that carry one forward.
It can mean an outer opponent who creates division, and also an inner state of doubt or split intention that weakens concentration; Soma is invoked to push that away.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.