Sukta 70
Sukta 8.70
Indra
આ સૂક્ત ઇન્દ્રની પ્રજાઓના અધિપતિ અને અપરાજિત વિજયવીર તરીકે—જે દરેક યુદ્ધ જીતે છે અને વૃત્રનો સંહાર કરે છે—ઉત્સાહભરી સ્તુતિ-આહ્વાન છે. વિજય, બળ અને ઉદાર દાન માટે, નજીક અને દૂર સ્થાનોમાં—“ઊંડાણોમાં” અને “વિસ્તારોમાં” સર્વત્ર—આહ્વાન કરવા યોગ્ય, સદૈવ ઉપલબ્ધ શક્તિ તરીકે તેને બોલાવવામાં આવે છે. અંતિમ મંત્રમાં કર્ણગૃહ્યા નામની યજમાન-સ્મૃતિ પણ સંરક્ષિત છે; ઇન્દ્રની દાતૃત્વને સ્પષ્ટ ભેટો અને યજ્ઞસમૃદ્ધિ સાથે જોડે છે.
Mantras
Mantra 1
यो राजा चर्षणीनां याता रथेभिरध्रिगुः । विश्वासां तरुता पृतनानां ज्येष्ठो यो वृत्रहा गृणे ॥
જે મનુષ્યસમુદાયોનો રાજા છે, જે રથો સાથે આવે છે, ગતિમાં અડગ—સર્વ યુદ્ધોનો તરુતા (વિજયી), બળમાં જ્યેષ્ઠ; આવરણકર્તા વૃત્રનો હંતા—તેને હું સ્તુતિથી ગાઉં છું.
Mantra 2
इन्द्रं तं शुम्भ पुरुहन्मन्नवसे यस्य द्विता विधर्तरि । हस्ताय वज्रः प्रति धायि दर्शतो महो दिवे न सूर्यः ॥
હે બહુ-હનન કરનાર, અમારી રક્ષા માટે તે ઇન્દ્રને શોભાવ; જેના બે ધારક હાથે વજ્ર સ્થાપિત છે. તે દર્શનીય છે—દિવ્ય આકાશમાં સૂર્ય સમો મહાન; તેજસ્વી મહિમાનો પ્રગટ પ્રભાવ.
Mantra 3
नकिष्टं कर्मणा नशद्यश्चकार सदावृधम् । इन्द्रं न यज्ञैर्विश्वगूर्तमृभ्वसमधृष्टं धृष्ण्वोजसम् ॥
માત્ર કર્મોથી કોઈ તેને પહોંચી શકતું નથી—જેણે સર્વને સદૈવ વૃદ્ધિમાન બનાવ્યું. યજ્ઞથી ઇન્દ્ર કોઈ સોદા સમો પ્રાપ્ત થતો નથી; તે સર્વત્ર પ્રશંસિત, ઋભ્વસમ—શક્તિનો કુશળ રચયિતા, અપરાજેય, ધૃષ્ણુ ઓજવાળો છે.
Mantra 4
अषाळ्हमुग्रं पृतनासु सासहिं यस्मिन्महीरुरुज्रयः । सं धेनवो जायमाने अनोनवुर्द्यावः क्षामो अनोनवुः ॥
અજેય, ઉગ્ર, યુદ્ધોમાં વિજયી—જ્યારે તે (ઇન્દ્ર) જન્મે છે, ત્યારે મહાન, વિશાળ શક્તિઓ એકસાથે ઉમટી આવે છે. ધેનુઓ (પોષક પ્રવાહો) જન્મતા જ એકતામાં વહે છે; દ્યાવા અને ક્ષમા (આકાશ અને ધરતી) પણ ગુંજે છે અને આગળ ધસી આવે છે.
Mantra 5
यद्द्याव इन्द्र ते शतं शतं भूमीरुत स्युः । न त्वा वज्रिन्त्सहस्रं सूर्या अनु न जातमष्ट रोदसी ॥
હે ઇન્દ્ર, જો તારા માટે સો સો દ્યાવા (આકાશો) અને સો સો ભૂમિઓ પણ હોય, તો પણ હે વજ્રિન્, હજાર સૂર્યો પણ તને સમાન નથી; ન તો જન્મ અને વિસ્તારવાળી આઠ રોદસી (વિશ્વ-વિસ્તૃતિઓ) તને પહોંચી શકે.
Mantra 6
आ पप्राथ महिना वृष्ण्या वृषन्विश्वा शविष्ठ शवसा । अस्माँ अव मघवन्गोमति व्रजे वज्रिञ्चित्राभिरूतिभिः ॥
હે વृषણ્, તું તારી મહિમાથી, વृषણ્ય (વીર્ય)થી સર્વને વિસ્તારી દીધાં છે—હે સર્વશવಿಷ್ಠ, શવસાથી અતિશક્તિમાન. હે મઘવન્, ગોમતિ વ્રજે (ગાયો ભરેલા વાડામાં) અમારું રક્ષણ કર; હે વજ્રિન્, તારી ચિત્રાભિઃ ઊતિભિઃ (વિવિધ, બહુવર્ણ સહાયોથી) અમને સંભાળ.
Mantra 7
न सीमदेव आपदिषं दीर्घायो मर्त्यः । एतग्वा चिद्य एतशा युयोजते हरी इन्द्रो युयोजते ॥
જે મર્ત્ય દેવાભિમુખતા વિહોણો છે, તે દીર્ઘાયુ તરફ દોરતી પ્રેરણા (આપદિષ) પ્રાપ્ત કરતો નથી. પરંતુ જે ઝડપી ગતિશીલ છે, તે પણ બે હરિ (તામ્રવર્ણ) અશ્વોને જોડે શકે છે; ઇન્દ્ર તો યાત્રા માટે નિશ્ચયે તેમને જોડે છે.
Mantra 8
तं वो महो महाय्यमिन्द्रं दानाय सक्षणिम् । यो गाधेषु य आरणेषु हव्यो वाजेष्वस्ति हव्यः ॥
તે મહાન, મહિમાને યોગ્ય ઇન્દ્રને અમે દાન માટે—કાર્યસાધક તરીકે—આહ્વાન કરીએ છીએ. જે ગાઢ ઊંડાણોના ઉતારપાર સ્થાનોમાં અને દૂરના પ્રદેશોમાં હવ્ય છે; બળના વૈભવોમાં પણ તે જ હવ્ય—આહ્વાન—રૂપે વિદ્યમાન છે.
Mantra 9
उदू षु णो वसो महे मृशस्व शूर राधसे । उदू षु मह्यै मघवन्मघत्तय उदिन्द्र श्रवसे महे ॥
ઉદો, હે વસુ (સમૃદ્ધ દાતા), મહાન પૂર્ણતા માટે અમારાં માટે ઊઠો; હે શૂર, અમારી સમૃદ્ધિને સ્પર્શી વધારશો. ઉદો, હે મઘવન, મહત્તર ભવન માટે—દાન માટે—ઊઠો; ઉદો, હે ઇન્દ્ર, આત્માના મહાન યશ માટે ઊઠો.
Mantra 10
त्वं न इन्द्र ऋतयुस्त्वानिदो नि तृम्पसि । मध्ये वसिष्व तुविनृम्णोर्वोर्नि दासं शिश्नथो हथैः ॥
હે ઇન્દ્ર, તું ઋતયુ—ઋતના માર્ગે ગતિ કરનાર—છે; તું તારા પરાક્રમને નકારનારાઓને મૌન કરાવે છે. હે વિશાળ-મહિમાવાન, મધ્યમાં નિવાસ કર; બે વિસ્તારોની વચ્ચે તું પોતાના પ્રહારો વડે અંધકારના દાસને ચકનાચૂર કરે છે.
Mantra 11
अन्यव्रतममानुषमयज्वानमदेवयुम् । अव स्वः सखा दुधुवीत पर्वतः सुघ्नाय दस्युं पर्वतः ॥
પરાયા વ્રતવાળો, અમાનુષ સ્વભાવનો, અયજ્વા (યજ્ઞ ન કરનાર), અદેવયુ (દેવને ન ઇચ્છનાર)—એને અમારો પોતાનો સખા નીચે પાડી દે. સુઘ્ન માટે, દસ્યુના સંહાર માટે, બળનો પર્વત તેને ઝાડીને ફેંકે; પર્વત તેને ઝાડીને ફેંકે.
Mantra 12
त्वं न इन्द्रासां हस्ते शविष्ठ दावने । धानानां न सं गृभायास्मयुर्द्विः सं गृभायास्मयुः ॥
હે ઇન્દ્ર, હે અતિશય શક્તિશાળી, દાન માટે તું અમારાં હિતે હાથમાં ધાર. જેમ દાણા મુઠ્ઠીમાં ભેગા થાય તેમ અમને એકત્ર કર—તને ઇચ્છનાર; ફરીથી અમને એકત્ર કર—તને ઇચ્છનાર.
Mantra 13
सखायः क्रतुमिच्छत कथा राधाम शरस्य । उपस्तुतिं भोजः सूरिर्यो अह्रयः ॥
હે સખાઓ, ક્રતુ—ઇચ્છા અને રચનાત્મક સંકલ્પ—શોધો; શર (Śara)નું રાધસ્/સિદ્ધિ અમે કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરીએ? નજીકની સ્તુતિ અર્પો—ભોજ, પ્રકાશિત દાતા સૂરિ, જે કદી ઢીલો પડતો નથી.
Mantra 14
भूरिभिः समह ऋषिभिर्बर्हिष्मद्भिः स्तविष्यसे । यदित्थमेकमेकमिच्छर वत्सान्पराददः ॥
ઘણા અને એકત્ર થયેલા ઋષિઓ સાથે, બર્હિષ્મત્—યજ્ઞાસન ધારણ કરનારાઓ સાથે—તું સ્તુત થશ. જ્યારે આમ તું તેમને એકે કરીને ઇચ્છ્યો, હે શર (Śara), ત્યારે તું વાછરડાંને દૂર લઈ ગયો.
Mantra 15
कर्णगृह्या मघवा शौरदेव्यो वत्सं नस्त्रिभ्य आनयत् । अजां सूरिर्न धातवे ॥
કર્ણગૃહ્યા, મઘવા—ઉદાર દાતા—શૌરદેવ્ય, વીર-દેવને અર્પિત, ત્રિગુણ આવરણમાંથી અમારો વાછરડો લઈ આવ્યો. અને સ્થાપન માટે—સૂરિ સમાન—એક અજાં (બકરી) પણ લાવ્યો.
Frequently Asked Questions
It praises Indra as the supreme power who wins battles, breaks obstruction (Vṛtra), and grants strength, protection, and gifts to those who invoke him.
It means Indra is not limited by place or situation—he can be called in difficult, uncertain, or distant circumstances, and he brings vāja (effective power) there too.
Karṇagṛhyā appears as a patron-like figure remembered for bringing tangible gifts (like a calf and a goat). The mention links Indra’s blessing with real prosperity and successful establishment.
Ask anything about Sukta 70 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.