
Sukta 7.84
Vasiṣṭha
Indra–Varuṇa
Triṣṭubh (probable; needs verification)
આ સંક્ષિપ્ત ત્રિષ્ટુભ્ સૂક્તમાં વસિષ્ઠ ઇન્દ્ર અને વરુણને સાથે “બે રાજા” તરીકે આવાહન કરે છે; ભક્તિભર્યા અર્પણો અને તેજસ્વી ઘૃતધારાથી તેમને યજ્ઞ તરફ વાળે છે. કવિ સભાઓમાં સુંદર રીતે પ્રતિષ્ઠિત વિધિ અને મંત્રની સફળ પૂર્ણતાને ઉજાગર કરે છે અને દેવપ્રેરિત સમૃદ્ધિ, રક્ષણાત્મક સહાય, તેમજ સંતાન અને વંશપરંપરાનું કલ્યાણ માગે છે. અંતે આ ગાન દેવતાઓ સુધી પહોંચ્યું છે એવી નિશ્ચિતતા વ્યક્ત કરીને, સ્વસ્તિ (કલ્યાણ)માં તેમની સતત રક્ષા માટે પ્રાર્થના સાથે સૂક્ત પૂર્ણ થાય છે.
Mantra 1
आ वां राजानावध्वरे ववृत्यां हव्येभिरिन्द्रावरुणा नमोभिः । प्र वां घृताची बाह्वोर्दधाना परि त्मना विषुरूपा जिगाति ॥
હે રાજાઓ—ઇન્દ્ર અને વરુણ—હું હવ્ય અને નમસ્કારોથી તમને યજ્ઞ તરફ વાળું છું. ઘૃતથી દીપતી પ્રેરણા, તમારા બાહુઓમાં સ્થાન લઈ, સ્વયં અનેક રૂપે પરિભ્રમણ કરે છે અને હવિને તેના નિર્ધારિત ગંતવ્ય સુધી પહોંચાડે છે.
Mantra 2
युवो राष्ट्रं बृहदिन्वति द्यौर्यौ सेतृभिररज्जुभिः सिनीथः । परि नो हेळो वरुणस्य वृज्या उरुं न इन्द्रः कृणवदु लोकम् ॥
તમારું વિશાળ રાજ્ય સ્વયં દ્યૌ—આકાશ—દ્વારા ગતિમાન થાય છે; તમે વિસ્તરતા રજ્જુઓ અને સેતુઓથી બંધન કરો છો. વરુણના રોષનું દબાણ અમાથી દૂર કરો; અને ઇન્દ્ર અમારે માટે વિશાળ લોક—નિવાસયોગ્ય અવકાશ—રચે.
Mantra 3
कृतं नो यज्ञं विदथेषु चारुं कृतं ब्रह्माणि सूरिषु प्रशस्ता । उपो रयिर्देवजूतो न एतु प्र णः स्पार्हाभिरूतिभिस्तिरेतम् ॥
વિધાસભાઓમાં અમારો યજ્ઞ સુશોભિત થયો છે; સૂરીઓમાં પ્રશંસિત એવા બ્રહ્માણિ (મંત્ર-રચનાઓ) સિદ્ધ થયા છે. દેવોથી પ્રેરિત રયિ (ધન-સમૃદ્ધિ) અમારી પાસે નજીક આવે; ઇચ્છનીય સહાય અને રક્ષાઓ વડે અમને પાર ઉતારો.
Mantra 4
अस्मे इन्द्रावरुणा विश्ववारं रयिं धत्तं वसुमन्तं पुरुक्षुम् । प्र य आदित्यो अनृता मिनात्यमिता शूरो दयते वसूनि ॥
હે ઇન્દ્ર-વરুণ, અમામાં સર્વ-વાંછનીયોથી ભરપૂર, વસુમંત અને બહુ-ક્ષય (વિસ્તૃત સમૃદ્ધિ) એવો રયિ સ્થાપો. કારણ કે અદિતિપુત્ર (આદિત્ય) અપરિમિત શૂરવીર અસત્યને ક્ષીણ કરે છે અને સત્યવસુઓનું વિતરણ કરે છે.
Mantra 5
इयमिन्द्रं वरुणमष्ट मे गीः प्रावत्तोके तनये तूतुजाना । सुरत्नासो देववीतिं गमेम यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
આ મારી ગી ઇન્દ્ર અને વરુણ સુધી પહોંચી છે; તે આગળ વધીને વંશ અને તનયને પ્રેરિત કરે છે. અમે સુ-રત્નાસ (સચ્ચા રત્નોથી સમૃદ્ધ) બની દેવવીતિ (દેવ-પ્રાપ્તિ અને આનંદ) સુધી પહોંચીએ; તમે અમને સદા સ્વસ્તિભિઃ—કલ્યાણકારી અવસ્થાઓથી—રક્ષો.
The hymn addresses Indra and Varuṇa together, treating them as “two kings” who jointly grant protection, order, and prosperity.
It asks that the sacrifice and sacred speech be effective, and that Indra–Varuṇa bring god-guided wealth, protective help, and lasting well-being (svasti), especially for children and lineage.
Their pairing unites Indra’s power to overcome obstacles with Varuṇa’s governance of truth and right order (ṛta), making the prayer both forceful and ethically aligned.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.