Rig Veda Sukta 84
Mandala 7Sukta 845 Mantras

Sukta 84

Sukta 7.84

Rishi

Vasiṣṭha

Devata

Indra–Varuṇa

Chandas

Triṣṭubh (probable; needs verification)

ਇਸ ਸੰਖੇਪ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਭਜਨ ਵਿੱਚ ਵਸਿਸ਼ਠ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ “ਦੋ ਰਾਜੇ” ਕਹਿ ਕੇ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਰ-ਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਘ੍ਰਿਤ-ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਫਲ ਸਮਾਪਤੀ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਸਹਾਇਤਾ, ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਜਨ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਮੁਕੰਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੀਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਵਸਤੀ (ਕੁਸ਼ਲ-ਮੰਗਲ) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਰਖਵਾਲੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantras

Mantra 1

आ वां राजानावध्वरे ववृत्यां हव्येभिरिन्द्रावरुणा नमोभिः । प्र वां घृताची बाह्वोर्दधाना परि त्मना विषुरूपा जिगाति ॥

ਹੇ ਦੋ ਰਾਜੇ—ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ—ਹਵ੍ਯਾਂ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਜ੍ਞ ਵੱਲ ਮੋੜਦਾ ਹਾਂ। ਘ੍ਰਿਤ-ਦੀਪਤ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪ ਹੀ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਲਾਂਦੀ ਹੋਈ ਹਵਿ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਿਯਤ ਠਿਕਾਣੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਂਦੀ ਹੈ।

Mantra 2

युवो राष्ट्रं बृहदिन्वति द्यौर्यौ सेतृभिररज्जुभिः सिनीथः । परि नो हेळो वरुणस्य वृज्या उरुं न इन्द्रः कृणवदु लोकम् ॥

ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਜ ਦ੍ਯੌ—ਆਕਾਸ਼—ਆਪ ਹੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਰੱਜੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਤੂਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹੋ। ਵਰੁਣ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਦਬਾਅ ਸਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰੋ; ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੋਕ—ਵਸਣਯੋਗ ਥਾਂ—ਬਣਾ ਦੇਵੇ।

Mantra 3

कृतं नो यज्ञं विदथेषु चारुं कृतं ब्रह्माणि सूरिषु प्रशस्ता । उपो रयिर्देवजूतो न एतु प्र णः स्पार्हाभिरूतिभिस्तिरेतम् ॥

ਵਿਦਥਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਯਜਨ ਸੁੰਦਰ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਸੂਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਬ੍ਰਹਮਾਣਿ (ਮੰਤ੍ਰ-ਰਚਨਾਵਾਂ) ਸਫਲ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਯਿ (ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਆਵੇ; ਇੱਛਿਤ ਸਹਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਓ।

Mantra 4

अस्मे इन्द्रावरुणा विश्ववारं रयिं धत्तं वसुमन्तं पुरुक्षुम् । प्र य आदित्यो अनृता मिनात्यमिता शूरो दयते वसूनि ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣੋ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਵਵਾਰੰ—ਸਭ ਵਾਂਛਿਤਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਸੁਮੰਤ ਅਤੇ ਪੁਰੁਕ੍ਸ਼ੁ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਵਾਲਾ ਰਯਿ ਧਰੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਆਦਿਤ੍ਯ (ਅਦਿਤੀ-ਪੁੱਤਰ), ਅਪਾਰ ਸ਼ੂਰ, ਝੂਠਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਵਸੂਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।

Mantra 5

इयमिन्द्रं वरुणमष्ट मे गीः प्रावत्तोके तनये तूतुजाना । सुरत्नासो देववीतिं गमेम यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

ਇਹ ਮੇਰੀ ਗੀ (ਸਤੁਤੀ) ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ; ਇਹ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਤਨਯ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸੁ-ਰਤਨਾਸ (ਸੱਚੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ) ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਵੀਤੀ (ਦੇਵ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ; ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸਵਸ੍ਤਿਭਿਃ—ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ—ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।

Frequently Asked Questions

The hymn addresses Indra and Varuṇa together, treating them as “two kings” who jointly grant protection, order, and prosperity.

It asks that the sacrifice and sacred speech be effective, and that Indra–Varuṇa bring god-guided wealth, protective help, and lasting well-being (svasti), especially for children and lineage.

Their pairing unites Indra’s power to overcome obstacles with Varuṇa’s governance of truth and right order (ṛta), making the prayer both forceful and ethically aligned.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App