Rig Veda Sukta 68
Mandala 7Sukta 689 Mantras

Sukta 68

Sukta 7.68

Rishi

Vasiṣṭha

Devata

Aśvinau

Chandas

Triṣṭubh (probable)

આ સૂક્ત તેજસ્વી જોડી વૈદ્યદેવતા અશ્વિનૌને આમંત્રણ આપે છે—તેઓ પોતાના જ અશ્વો પર ઝડપથી આવી, કવિના મંત્રો સ્વીકારી, અને યજ્ઞમાં પોતાનું સ્થાન ગ્રહણ કરે. તેમાં તેમની અદ્ભુત, પ્રાણરક્ષક ભેટોનું (ખાસ કરીને અત્રિને આપેલી સહાયનું) સ્મરણ થાય છે અને અંતે ગાયક તથા સમુદાય માટે પ્રભાતે સ્થિર કલ્યાણ, પોષણ અને રક્ષણની પ્રાર્થના સાથે પૂર્ણ થાય છે.

Mantras

Mantra 1

आ शुभ्रा यातमश्विना स्वश्वा गिरो दस्रा जुजुषाणा युवाकोः । हव्यानि च प्रतिभृता वीतं नः ॥

હે શુક્લ-પ્રભાસ્વી અશ્વિનો, સ્વશક્તિશાળી અશ્વો સાથે આવો; હે દસ્રા (અદ્ભુત કર્તા), યુવાન ઉપાસકની ગીરો/સ્તુતિઓને આનંદથી સ્વીકારો. અને પ્રતિભૃતા (પ્રતિદાનરૂપે વહન કરેલા) હવ્યો લઈને, અમારા યજ્ઞ-વિતાનમાં અમારી સાથે આસન ગ્રહણ કરો.

Mantra 2

प्र वामन्धांसि मद्यान्यस्थुररं गन्तं हविषो वीतये मे । तिरो अर्यो हवनानि श्रुतं नः ॥

તમારા માટે મધ્ય (મદિરાસમાન) પેયો આગળ સ્થાપિત છે; મારા હવિષના વિતયે (આસ્વાદ/ગ્રહણ માટે) ત્વરિત આવો. પરાયા/અર્યોની સીમા પારથી પણ અમારી હવન-વાણી સાંભળો; અમારું શ્રુતં (આહ્વાન) ગ્રહણ કરો.

Mantra 3

प्र वां रथो मनोजवा इयर्ति तिरो रजांस्यश्विना शतोतिः । अस्मभ्यं सूर्यावसू इयानः ॥

તમારો રથ મનોજવ (વિચાર જેટલો ઝડપી) ગતિ પામે છે; હે અશ્વિનો, શતોતિ (સો સહાયવાળા), તે રજાંસિ (મધ્ય પ્રદેશો) પાર કરે છે. હે સૂર્યાવસૂ (સૂર્યના ધન લાવનાર), અમારી તરફ આગમન કરો.

Mantra 4

अयं ह यद्वां देवया उ अद्रिरूर्ध्वो विवक्ति सोमसुद्युवभ्याम् । आ वल्गू विप्रो ववृतीत हव्यैः ॥

આ તો ખરેખર—જ્યારે દેવ-અન્વેષી અદ્રિ (સોમપિષણ-પથ્થર) ઊભો ઉઠે છે—તમારા બે માટે સોમને મુક્ત કરે છે. વલ્ગુ (સુંદર-આકાંક્ષી) વિપ્ર (ઋષિ) હવ્યો (અર્પણો) લઈને તમારી તરફ વળે છે.

Mantra 5

चित्रं ह यद्वां भोजनं न्वस्ति न्यत्रये महिष्वन्तं युयोतम् । यो वामोमानं दधते प्रियः सन् ॥

અદ્ભુત છે ખરેખર તમારું ભોજન/પોષણ, જે હવે અહીં છે; અત્રિ માટે તમે તેને સ્થાપો છો, મહાન બળવાન દમનકર્તાને દૂર હાંકી. જે તમારું રક્ષણ સ્થાપે છે, તે પ્રિય બની જાય છે.

Mantra 6

उत त्यद्वां जुरते अश्विना भूच्च्यवानाय प्रतीत्यं हविर्दे । अधि यद्वर्प इतऊति धत्थः ॥

અને એ પણ, અશ્વિનો, તમારી વધતી શક્તિનું જ એક કાર્ય બન્યું—ચ્યવાન માટે પ્રતીત્ય (પાછા-વળવાની ગતિ) જગાડતું હવિર્દાન; કારણ કે અહીંથી આવતી તમારી ઊતિ (સહાય) વડે તમે તેના પર તેજસ્વી વર્પ (રૂપ) સ્થાપ્યું.

Mantra 7

उत त्यं भुज्युमश्विना सखायो मध्ये जहुर्दुरेवासः समुद्रे । निरीं पर्षदरावा यो युवाकुः ॥

અને તે ભુજ્યુને પણ—જેણે દુર્વાસી સાથીઓએ મધ્ય સમુદ્રમાં ત્યજી દીધો હતો—યુવાનના દૂર સુધી વ્યાપતા આહ્વાને સુરક્ષિત કિનારે પાર ઉતાર્યો. હે અશ્વિનો, તેમ જ તમે ગળી લેતા જળોમાંથી પ્રાણને બહાર ખેંચી લો.

Mantra 8

वृकाय चिज्जसमानाय शक्तमुत श्रुतं शयवे हूयमाना । यावघ्न्यामपिन्वतमपो न स्तर्यं चिच्छक्त्यश्विना शचीभिः ॥

વરુ (વૃક) માટે પણ—જે ગળી જતો હતો—તમે ભક્ષણ પામતા મનુષ્યને શક્તિ બન્યા; અને હૂંકારવામાં આવેલા શયવનું આહ્વાન તમે સાંભળ્યું. અઘ્ન્યા (અવધ્ય ગાય)ને તમે દૂધથી ફુલાવી—જેમ જળો છૂટે તેમ—અને હે અશ્વિનો, તમારી શચી (પ્રભાવશાળી શક્તિઓ) વડે અશક્ય લાગતું પણ શક્ય કર્યું.

Mantra 9

एष स्य कारुर्जरते सूक्तैरग्रे बुधान उषसां सुमन्मा । इषा तं वर्धदघ्न्या पयोभिर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

આ ગાયક તો સત્ય સૂક્તોથી વધે છે, આગળ જાગતો, ઉષાઓ પ્રત્યે સુમનસ્ બની. અઘ્ન્યા (અવધ્ય ગાય) પોતાના પૂર્ણ દૂધથી તેને વધારતી રહે; અને હે અશ્વિનો, તમે સ્વસ્તિભિઃ—કલ્યાણના સ્વરો/આશીર્વાદો વડે—અમને સદા રક્ષો.

Frequently Asked Questions

They are the twin Vedic gods who arrive swiftly at dawn, known for healing, rescue, and bringing timely help and nourishment to worshippers.

The poet asks the Aśvinau to come to the sacrifice, accept the hymns and offerings, and grant protection, well-being (svasti), and increase of vitality.

It recalls a traditional example of the Aśvinau’s saving power: they provide extraordinary support and drive away oppressive forces, showing why they are trusted as protectors and healers.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App