Opening the text

Sukta 5.6
Agni
આ સ્તુતિ અગ્નિને સાચું “ગૃહ” (અસ્તમ્) અને ખજાનો તરીકે વખાણે છે, જેના તરફ સર્વ પોષક શક્તિઓ, ઝડપી ઊર્જાઓ અને વિજયી બળો સ્વાભાવિક રીતે પ્રવાહિત થાય છે. તે અગ્નિને વિનંતી કરે છે કે યજ્ઞમાં આ બળોને હાંકી પ્રજ્વલિત કરે અને ગાયકોએ માટે સતત વૃદ્ધિ (ઇષ્) લાવે—વિશેષ કરીને વીર્ય-શક્તિ અને અશ્વસમાન વેગ.
Mantra 1
अग्निं तं मन्ये यो वसुरस्तं यं यन्ति धेनवः । अस्तमर्वन्त आशवोऽस्तं नित्यासो वाजिन इषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
હું અગ્નિને એ વસુ—સાચો ખજાનો—માનું છું; એ જ તે ધામ છે જ્યાં ધેનુઓ (દૂધ આપતી શક્તિઓ) ગતિ કરે છે. એ જ ધામ તરફ ઝડપી અશ્વો દોડે છે; એ જ ધામ તરફ નિત્ય નવપલ્લવિત વાજિન (બળવાન) પુરુષો પ્રેરણા કરે છે—હે અગ્નિ, સ્તોતૃઓને ઇષા (પ્રેરક પોષણ) અને વાજ (બળની સમૃદ્ધિ) લાવી આપ।
Mantra 2
सो अग्निर्यो वसुर्गृणे सं यमायन्ति धेनवः । समर्वन्तो रघुद्रुवः सं सुजातासः सूरय इषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
એ અગ્નિ જ વસુ—ખજાનો—છે, જેને અમે સ્તુતિથી ગાઈએ છીએ; તેની પાસે ધેનુઓ (દૂધ આપતી શક્તિઓ) એકત્ર થાય છે. એકસાથે રઘુ-ધ્રુવ (ઝડપી અને સ્થિર) અશ્વો આવે છે; એકસાથે સુજાત સૂરયઃ (સુજન્મા તેજસ્વી) આવે છે—હે અગ્નિ, સ્તોતૃઓને ઇષા (વૃદ્ધિની પ્રેરણા) લાવી આપ।
Mantra 3
अग्निर्हि वाजिनं विशे ददाति विश्वचर्षणिः । अग्नी राये स्वाभुवं स प्रीतो याति वार्यमिषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
કારણ કે અગ્નિ—વિશ્વચર્ષણિ (સર્વને ધારણ કરનાર)—વિશે (જનસમુદાય)ને વાજિનં વાજ (કાર્યક્ષમ બળની પૂર્ણતા) આપે છે. અગ્નિ રાયે (સમૃદ્ધિ/પૂર્ણતા) માટે સ્વાભુવ (સ્વયં-ભવ) છે; પ્રસન્ન થતાં તે વાર્ય (વરણયોગ્ય) તરફ ગતિ કરે છે—હે અગ્નિ, સ્તોતૃઓને પોષણની શ્રેષ્ઠ ઇષા (પ્રેરણા) લાવી આપ।
Mantra 4
आ ते अग्न इधीमहि द्युमन्तं देवाजरम् । यद्ध स्या ते पनीयसी समिद्दीदयति द्यवीषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
હે અગ્નિ, તારી તરફ અમે તેજસ્વી, દેવસ્વરૂપ, અજાર (અજર) અગ્નિને પ્રજ્વલિત કરીએ છીએ. કારણ કે જ્યારે તારી અતિ-ઇચ્છનીય સમિધ પ્રજ્વલિત થાય છે, ત્યારે તે દ્યૌમાં પ્રકાશિત થાય છે—અતઃ સ્તોતૃઓ માટે ઇષ્ (વૃદ્ધિની પ્રેરણા) લાવી આપ.
Mantra 5
आ ते अग्न ऋचा हविः शुक्रस्य शोचिषस्पते । सुश्चन्द्र दस्म विश्पते हव्यवाट् तुभ्यं हूयत इषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
હે અગ્નિ, ઋચા (પ્રેરિત સ્તુતિ) સાથે અમે તને હવિઃ અર્પીએ છીએ—હે શુદ્ધ તેજના અધિપતિ! હે સુચન્દ્ર, દસ્મ, વિશ્પતિ, હવ્યવાટ્—તને આહ્વાન કરવામાં આવે છે; સ્તોતૃઓ માટે ઇષ્ (વૃદ્ધિની પ્રેરણા) લાવી આપ.
Mantra 6
प्रो त्ये अग्नयोऽग्निषु विश्वं पुष्यन्ति वार्यम् । ते हिन्विरे त इन्विरे त इषण्यन्त्यानुषगिषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
અગ્નિમાં રહેલા તે અગ્નિઓ આગળ વધે છે; તેઓ સર્વ શ્રેષ્ઠ અને વરણીય ધનને પોષે છે. તેઓ હાંક આપે છે, તેઓ દબાણ કરે છે, તેઓ અનુષગ્ (સતત) ઇષ્ (પ્રેરણા) પ્રજ્વલિત કરે છે—સ્તોતૃઓ માટે તે વૃદ્ધિ લાવી આપ.
Mantra 7
तव त्ये अग्ने अर्चयो महि व्राधन्त वाजिनः । ये पत्वभिः शफानां व्रजा भुरन्त गोनामिषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
હે અગ્નિ, તારી જ તે જ્વાલાઓ છે, જે મહાન રીતે વૃદ્ધિ પામે છે, વાજ-શક્તિથી પરિપૂર્ણ. જે ઝડપી ગતિઓથી દોડી, ખુરાંનાં વાડાં-બંધનો તોડી, તેજસ્વી ગૌસમૂહોના વાડાં ફોડી નાખે છે—એવી ઇષ (વૃદ્ધિ-પ્રેરણા) સ્તોતાઓ માટે અહીં લાવી દે.
Mantra 8
नवा नो अग्न आ भर स्तोतृभ्यः सुक्षितीरिषः । ते स्याम य आनृचुस्त्वादूतासो दमेदम इषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
હે અગ્નિ, સ્તોતાઓ માટે સદા નવી—સુક્ષિતિ (સુ-નિવાસ) સ્થાપે એવી—ઇષો (વૃદ્ધિ-પ્રેરણાઓ) અમને લાવી આપ. અમે તેઓમાંના થાઈએ, જે પ્રેરિત વાણીથી સિદ્ધિ પામે; તું દૂત બની દરેક ઘરમાં (દમે-દમે) રહે—સ્તોતાઓ માટે ઇષ અહીં લાવી દે.
Mantra 9
उभे सुश्चन्द्र सर्पिषो दर्वी श्रीणीष आसनि । उतो न उत्पुपूर्या उक्थेषु शवसस्पत इषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
હે સુશ્ચન્દ્ર (સુ-પ્રકાશમાન) દેવ, આસન પર રહેલા સર્પિષ (ઘી)થી તું બંને દર્વીઓ (ચમચાઓ) ભરી દે છે. અને ઉકથોમાં અમને પૂર્ણતા તરફ ઉઠાવે છે—હે શવસસ્પતિ (બળના સ્વામી), સ્તોતાઓ માટે ઇષ (વૃદ્ધિ-પ્રેરણા) અહીં લાવી દે.
Mantra 10
एवाँ अग्निमजुर्यमुर्गीर्भिर्यज्ञेभिरानुषक् । दधदस्मे सुवीर्यमुत त्यदाश्वश्व्यमिषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
એ રીતે અમે ગીરો (સ્તુતિગીતો) અને યજ્ઞો દ્વારા અજર્ય—અથાક—અગ્નિને સતત સ્થાપિત કરીએ છીએ. તે અમામાં સુવીર્ય (સારા વીરબળ) ધારે, અને તે ઝડપી અશ્વબળ પણ; સ્તોતાઓ માટે વૃદ્ધિની પ્રેરણા (ઇષ) અહીં લાવી આપે.
It presents Agni as the central fire that gathers all nourishing energies and turns worship into growth. The hymn repeatedly asks him to bring continuous increase (iṣ) and strength to the singers.
Because Agni is pictured as the place where powers naturally converge—like cows returning to a stable or swift horses running to their goal. In ritual terms, the fire is the meeting-point where offerings and blessings connect.
It asks for iṣ (impulsion and increase), suvīrya (good heroic strength), and āśvaśvya (swift, horse-like power), along with the general fostering of what is excellent and choice.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.