Rig Veda 5.6.3: Mandala 5, Sukta 6, Mantra 3

Sukta 5.6

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra tradition for Mandala 5; hymn to Agni)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 5.6; requires full hymn metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्निर्हि वाजिनं विशे ददाति विश्वचर्षणिः । अग्नी राये स्वाभुवं स प्रीतो याति वार्यमिषं स्तोतृभ्य आ भर ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.6.3

Transliteration

agnír hí vājíṇaṃ viśé dádāti viśvácarṣaṇiḥ | agnī rāyé svā́bhuvaṃ sá prītó yāti vā́ryam íṣaṃ stotṛ́bhya ā́ bhara ||

Translation

કારણ કે અગ્નિ—વિશ્વચર્ષણિ (સર્વને ધારણ કરનાર)—વિશે (જનસમુદાય)ને વાજિનં વાજ (કાર્યક્ષમ બળની પૂર્ણતા) આપે છે. અગ્નિ રાયે (સમૃદ્ધિ/પૂર્ણતા) માટે સ્વાભુવ (સ્વયં-ભવ) છે; પ્રસન્ન થતાં તે વાર્ય (વરણયોગ્ય) તરફ ગતિ કરે છે—હે અગ્નિ, સ્તોતૃઓને પોષણની શ્રેષ્ઠ ઇષા (પ્રેરણા) લાવી આપ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अग्निः: Agni (the fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• वाजिनम्: the prize-winner / vigorous one
• वाजिनम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाजिन्- (प्रातिपदिक)

• विशे: to the clan/settlement (people)
• विशे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: विश्- (प्रातिपदिक)

• ददाति: gives
• ददाति: —
• Type: Verb
• Root: दा (दाने)

• विश्वचर्षणिः: all-men’s / of all peoples (protector)
• विश्वचर्षणिः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: विश्व- + चर्षणि- (प्रातिपदिक; समास)

• अग्नी: the two Agnis (dual; ritual fires / Agni in dual expression)
• अग्नी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• राये: for wealth
• राये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: राय्- (प्रातिपदिक)

• स्वाभुवम्: self-existent / self-becoming (excellent)
• स्वाभुवम्: कर्म (याति इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: स्वाभुव- (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• प्रीतः: pleased
• प्रीतः: कर्तृ (सः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle (past passive)
• Root: प्री (प्रीणने) → प्रीत (कृदन्त)

• याति: goes, proceeds
• याति: —
• Type: Verb
• Root: या (गत्यर्थे)

• वार्यम्: choice, desirable (boon)
• वार्यम्: कर्म
• Type: Adjective/Noun
• Root: वार्य- (प्रातिपदिक)

• इषम्: refreshment, nourishment
• इषम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इष्- (प्रातिपदिक)

• स्तोतृभ्यः: to the praisers
• स्तोतृभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: स्तोतृ- (प्रातिपदिक)

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• भर: bring!
• भर: —
• Type: Verb
• Root: भृ (भरणे)