Sukta 22
Sukta 5.22
Atri (Ātreya) (explicitly referenced atri-vat; hymn in Atri collection)
Agni
Trishtubh (probable; verify in critical edition)
આ ટૂંકા આત્રિ સૂક્તમાં અગ્નિને શુદ્ધિકારક જ્વાળા અને યજ્ઞના પ્રિય હોતૃ તરીકે આહ્વાન કરવામાં આવે છે, અને કવિઓની પ્રેરિત વાણી (ગિરા)ને ઓળખી સ્વીકારવા તેની પ્રાર્થના થાય છે. તેમાં અગ્નિને વિવેકી મન ધરાવનાર, પસંદ કરાયેલ દૈવી રક્ષક તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યો છે, અને આત્રિ વંશને એવા તરીકે ઉલ્લેખવામાં આવ્યો છે કે જે સ્તોમો અને ગિરાઓ દ્વારા અગ્નિને “વધારે” છે અને શોભિત કરે છે. સૂક્તનો હેતુ વિધિપરક અને ભક્તિમય છે: અગ્નિની ઉપસ્થિતિ પ્રજ્વલિત કરવી, તેની સહાય પ્રાપ્ત કરવી, અને તેની તેજસ્વી માર્ગદર્શન હેઠળ યજ્ઞ નિર્વિઘ્ન આગળ વધે તે સુનિશ્ચિત કરવું.
Mantras
Mantra 1
प्र विश्वसामन्नत्रिवदर्चा पावकशोचिषे । यो अध्वरेष्वीड्यो होता मन्द्रतमो विशि ॥
હે વિશ્વસામન, અત્રિ જેમ ગાય તેમ પાવક જ્વાલાને પ્રગટ ગાન કર. જે અધ્વરોમાં ઇડ્ય છે, જે હોતૃ છે—જનસમૂહોમાં સર્વાધિક આનંદમય—તેને અમારી વાણીથી પ્રતિષ્ઠિત થવા દો.
Mantra 2
न्यग्निं जातवेदसं दधाता देवमृत्विजम् । प्र यज्ञ एत्वानुषगद्या देवव्यचस्तमः ॥
અગ્નિ જાતવેદસને—ઋતુઓના દેવ ઋત્વિજને—સ્થાપિત કરો. આજે યજ્ઞ અનુષક્ ક્રમે આગળ વધે; દેવોમાં સર્વત્ર વ્યાપક (પહોંચવાળો) તે જ અગ્રેસર થઈ માર્ગ બતાવે.
Mantra 3
चिकित्विन्मनसं त्वा देवं मर्तास ऊतये । वरेण्यस्य तेऽवस इयानासो अमन्महि ॥
વિચારશીલ મનવાળા તને, હે દેવ, અમે મર્ત્યો સહાય માટે સ્મરણમાં ધાર્યો છે. વરણીય એકના તારા અવસ (રક્ષણ)ની ઇચ્છાથી અમે તારી તરફ વળ્યા છીએ અને અંતરમાં સંમતિ આપી છે.
Mantra 4
अग्ने चिकिद्ध्यस्य न इदं वचः सहस्य । तं त्वा सुशिप्र दम्पते स्तोमैर्वर्धन्त्यत्रयो गीर्भिः शुम्भन्त्यत्रयः ॥
હે અગ્ને, હે સહસ્ય (બળવાન), આ અમારી વાણી જાણ અને ગ્રહણ કર. હે સુશિપ્ર, હે દમ્પતિ (ગૃહપતિ), તને અત્રિઓ સ્તોત્રોથી વધારતા રહે છે; પ્રેરિત ગીરો દ્વારા અત્રિઓ તને શોભાવે છે અને તેજસ્વી રીતે પ્રજ્વલિત કરે છે.
Frequently Asked Questions
It is a short hymn where the Atri seers praise Agni as the purifying fire and the Hotar of the sacrifice, asking him to accept their words and protect the rite.
It marks the hymn as belonging to the Atri tradition and invokes the authority of that lineage’s style of praise—implying the chant is offered in the proper, time-tested way.
In Vedic thought, praise and ritual speech actively strengthen Agni’s presence: the fire brightens outwardly, and the divine help (avas/ūti) becomes more accessible to the worshippers.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.