
Sukta 3.58
Viśvāmitra Gāthina (attribution for Maṇḍala 3; specific hymn traditionally in Viśvāmitra cycle)
Aśvinau (with Uṣas/Dakṣiṇā imagery in support)
Triṣṭubh (probable for RV 3.58; verse-length and cadence consistent)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ପ୍ରଭାତେ ଅଶ୍ୱିନୌଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ଆଗମନକୁ ଉଷାଙ୍କ ଜାଗ୍ରତ ଆଲୋକ ଓ ଦକ୍ଷିଣାଙ୍କ ଋତାନୁକୂଳ, ଉଦାର ଦାନ-ଅର୍ପଣ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। “ଆଲୋକର ଗାଈ” ଓ “ମଧୁର ଧନଭଣ୍ଡାର” ପରି ସଜୀବ ଚିତ୍ରମାଳା ମାଧ୍ୟମରେ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଦେବଯାନ ପଥରେ ଯାତ୍ରା କରି ଆସି, ମଧୁ-ମିଠା ସୋମ ପାନ କରିବାକୁ ଏହି ଯୁଗଳ ଚିକିତ୍ସକ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି।
Mantra 1
धेनुः प्रत्नस्य काम्यं दुहानान्तः पुत्रश्चरति दक्षिणायाः । आ द्योतनिं वहति शुभ्रयामोषसः स्तोमो अश्विनावजीगः ॥
ପ୍ରାଚୀନ ଋତର ଇଚ୍ଛନୀୟ ଆନନ୍ଦକୁ ଦୋହୁଥିବା ପ୍ରକାଶ-ଧେନୁ, ଦକ୍ଷିଣାର (ସୁବିଚାରିତ ଅର୍ପଣର) ପୁତ୍ରରୂପେ ଅନ୍ତରେ ସଞ୍ଚରେ। ସେ ଶୁଭ୍ର ଦ୍ୟୋତନ ଆଣେ; ଏବଂ ଉଷାର ସ୍ତୋତ୍ର ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ କରିଛି।
Mantra 2
सुयुग्वहन्ति प्रति वामृतेनोर्ध्वा भवन्ति पितरेव मेधाः । जरेथामस्मद्वि पणेर्मनीषां युवोरवश्चकृमा यातमर्वाक् ॥
ଋତର ନିୟମରେ ତୁମ ସୁଯୁଗ ବାହକ-ଶକ୍ତିମାନେ ତୁମକୁ ଏଠାକୁ ବହନ କରନ୍ତି; ଆମର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ହୋଇଉଠିଥିବା ମେଧା ପିତୃମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ପରି ଉଦ୍ଗତ ହୁଏ। ଆମ ପାଇଁ ବଳବାନ ହୁଅ, ଏବଂ ପଣି (କଞ୍ଜୁସ)ର ସଂକୁଚିତ ମନୀଷାକୁ ଛିଟାଇ ଦିଅ; ତୁମ ଅବସ ଆମେ ଗଢ଼ିଛୁ—ଆମ ପାଖକୁ ନିକଟେ ଆସ।
Mantra 3
सुयुग्भिरश्वैः सुवृता रथेन दस्राविमं शृणुतं श्लोकमद्रेः । किमङ्ग वां प्रत्यवर्तिं गमिष्ठाहुर्विप्रासो अश्विना पुराजाः ॥
ସୁୟୁଗ (ଭଲଭାବେ ଯୋଡ଼ା) ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ, ସୁବୃତ (ସୁଗମରେ ଘୁରୁଥିବା) ରଥ ନେଇ, ହେ ଦସ୍ରା (ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର୍ମୀ) ଅଶ୍ୱିନୌ, ଅଦ୍ରି (ସୋମ ପିଷଣ-ଶିଳା) ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚାରିତ ଏହି ଶ୍ଲୋକକୁ ଶୁଣ। ତେବେ କାହିଁକି, ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ପୁରାଜା ବିପ୍ରମାନେ (ପ୍ରେରିତ ଋଷିମାନେ) ତୁମକୁ ‘ପ୍ରତିଉତ୍ତରରେ ସବୁଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସୁଥିବା’ ବୋଲି କହନ୍ତି?
Mantra 4
आ मन्येथामा गतं कच्चिदेवैर्विश्वे जनासो अश्विना हवन्ते । इमा हि वां गोऋजीका मधूनि प्र मित्रासो न ददुरुस्रो अग्रे ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ‘ଆ ମନ୍ୟେଥାମ୍’—ବିଚାର କର; ‘ଆ ଗତଂ’—ଆସ: ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ପରି ଉତ୍ସାହରେ ତୁମକୁ ହବନ କରୁନାହାନ୍ତି କି? କାରଣ ତୁମର ଗୋଋଜୀକ (ଗୋ/ପ୍ରକାଶ ଜୟକାରୀ) ମଧୁମାନେ—ମଧୁର ରସ—ଉଷା (ଉଷସ୍) ର ଆରମ୍ଭରେ ମିତ୍ରଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପରି ଆଗରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଦାନ ହୁଏ।
Mantra 5
तिरः पुरू चिदश्विना रजांस्याङ्गूषो वां मघवाना जनेषु । एह यातं पथिभिर्देवयानैर्दस्राविमे वां निधयो मधूनाम् ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ଅନେକ ରଜାଂସି (ଲୋକ/ବିସ୍ତାର) ପାର କରି ମଧ୍ୟ, ହେ ମଘବାନା (ଉଦାର ଦାତା), ତୁମର ଅଙ୍ଗୂଷ (ପ୍ରେରକ ଗୀତ-ଡାକ) ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥାଏ। ଦେବୟାନ ପଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏଠାକୁ ଆସ, ହେ ଦସ୍ରା; ଏଠାରେ ତୁମର ମଧୁମାନଙ୍କ ନିଧି—ମଧୁର ଆନନ୍ଦର ଧନଭଣ୍ଡାର—ରହିଛି।
Mantra 6
पुराणमोकः सख्यं शिवं वां युवोर्नरा द्रविणं जह्नाव्याम् । पुनः कृण्वानाः सख्या शिवानि मध्वा मदेम सह नू समानाः ॥
ହେ ନରମାନେ (ଅଶ୍ୱିନୌ), ପୁରାତନ ଅଟେ ତୁମ ନିବାସ; ଏବଂ ତୁମ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କ ସହ ସଖ୍ୟ ଶିବ—କଲ୍ୟାଣକର। ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା)ରେ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଅଛି। ପୁନଃ ଶିବ ସଖ୍ୟର ବନ୍ଧନକୁ ନବୀକୃତ କର; ମଧୁସମ ଆନନ୍ଦରେ ଆମେ ଏବେ ଏକତାରେ ସହିତ ହର୍ଷିତ ହେବା।
Mantra 7
अश्विना वायुना युवं सुदक्षा नियुद्भिष्च सजोषसा युवाना । नासत्या तिरोअह्न्यं जुषाणा सोमं पिबतमस्रिधा सुदानू ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ବାୟୁ ସହ, ହେ ଯୁବା ସୁଦକ୍ଷମାନେ, ନିଜ ନିୟୁଦ୍ (ରଥ-ଯୁକ୍ତି/ଦଳ) ସହ ଏକ ରସରେ ସଯୋଗୀ। ହେ ନାସତ୍ୟମାନେ, ଦିନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ସୋମକୁ ଆସ୍ୱାଦ କରି, ହେ ସୁଦାନୂ (ଉଦାର ଦାତାମାନେ), ଅସ୍ରିଧା—ଅଚ୍ୟୁତ ଭାବେ ତାହା ପାନ କର।
Mantra 8
अश्विना परि वामिषः पुरूचीरीयुर्गीर्भिर्यतमाना अमृध्राः । रथो ह वामृतजा अद्रिजूतः परि द्यावापृथिवी याति सद्यः ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ତୁମ ଚାରିପାଖରେ ବହୁମୁଖୀ ପ୍ରେରଣାମାନେ ଗତି କରନ୍ତି—ଗୀର୍ଭିଃ (ସ୍ତୁତିଗୀତ) ସହ ଯତ୍ନଶୀଳ, ଅମୃଧ୍ରାଃ—କେବେ ନ ଭ୍ରମିତ। ଋତଜ—ଋତରୁ ଜନ୍ମିତ, ଏବଂ ଅଦ୍ରି (ସୋମ-ପେଷଣ ପଥର)ର ବଳରେ ଚାଳିତ ତୁମ ରଥ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ (ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ)କୁ ପରିଭ୍ରମଣ କରେ।
Mantra 9
अश्विना मधुषुत्तमो युवाकुः सोमस्तं पातमा गतं दुरोणे । रथो ह वां भूरि वर्पः करिक्रत्सुतावतो निष्कृतमागमिष्ठः ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନା, ମଧୁରସରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ସୋମ ଯୁବକ ପରି ଉତ୍ସାହରେ ପିଷିତ ହୋଇ ଡାକୁଛି; ତାହା ପାନ କର—ଗୃହକୁ ଆସ। ବହୁ ସୌନ୍ଦର୍ୟ-ରୂପରେ ବିଶାଳ ତୁମ ରଥ ସୋମପୀଡକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।
The Aśvinau are twin Vedic gods known for swift help, healing, and rescue. This hymn calls them at dawn to bring health, good fortune, and a successful beginning to the Soma rite.
Uṣas is Dawn, the awakening light that stirs divine movement and inspiration. Dakṣiṇā is the “right-giving” offering or sacred generosity that makes the sacrifice well-ordered and effective.
The hymn centers on inviting the Aśvins to arrive by the godward paths and drink the freshly pressed, honey-sweet Soma in the sacrificer’s house, sealing a bond of blessing and protection.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.