Anuvaka 4
મંત્રશક્તિ (બ્રહ્મન), શુદ્ધિકારક જળ, મધુરતા આપતી ઔષધી વનસ્પતિઓ, અને તાબીઝરૂપે ધારેલું સોનું—આ અભિષિક્ત શક્તિઓ દ્વારા ‘સુભૂતિ’ (શુભ સમૃદ્ધિ/મંગલમય વિકાસ)ને સુસ્થિર કરવી; લક્ષ્ય જીવન, પ્રાણશક્તિ, આરોગ્યપુનઃસ્થાપન અને સામાજિક કલ્યાણ. ઉપથીમો: આશાપાલ—આશાઓનો પૂર્ણકર્તા/રક્ષક અને સ્થિરતાનો સંરક્ષક; બ્રહ્મન જીવનદાયક શક્તિ તરીકે ઔષધિઓને ‘શ્વાસ’ આપે છે અને ઉપચાર શક્ય બનાવે છે; આપઃ (જળ) સવિતૃની જનકતા અને અગ્નિના તેજને ધારણ કરતું પ્રકાશમય શુદ્ધિકારક છે; મધુ (મધુરતા) શરીર, વાણી અને અન્ય જીવનક્રિયાઓમાં સંક્રમિત થવું.
Suktas in Anuvaka 4
Sukta 31
AV 1.31 એક સંક્ષિપ્ત આથર્વણિક કલ્યાણ‑સમૃદ્ધિનું સૂત્ર છે. આશાઓના રક્ષક અને પૂર્ણકર્તા ‘આશાપાલ’ તથા ચાર દિશાઓના સ્થિરતા આપતા રક્ષકોને આહ્વાન કરીને ‘સુભૂતિ’ (શુભ સમૃદ્ધિ/ફૂલીફાલી) સુનિશ્ચિત કરવાનું ધ્યેય ધરાવે છે. તેમાં નિરૃતિના બાંધક ‘પાશ’ (દુર્ભાગ્ય, સંકોચ, જોખમ)માંથી અપોત્રોપાયિક મુક્તિની પ્રાર્થના સાથે, માતા‑પિતા, પશુધન, લોકો—સમગ્ર ગૃહ માટે આશીર્વાદ આપવામાં આવે છે. અંતે “અમે લાંબા સમય સુધી સૂર્યને નિહાળીએ” એવી દીર્ઘાયુષ્યની કામનાથી તે પૂર્ણ થાય છે.
Sukta 32
AVŚ 1.32 અથર્વણિક બ્રહ્મન્ (મંત્રશક્તિ)ને જીવનદાયક બળ તરીકે સ્તુતિ કરે છે; તે ઔષધી વનસ્પતિઓને “શ્વાસ લેતી” બનાવે છે અને તેથી ઉપચાર શક્ય બને છે, એમ કહે છે. એ જ સ્થિરતા આપતી શક્તિ વિશાળ પર્યાવરણ પર પણ લાગુ કરીને—પૃથ્વીના કંપનને શમાવવું અને જોખમી ભેજને સુરક્ષિત માર્ગોમાં દોરી દેવું—આ રીતે જીવન, આરોગ્ય અને સ્થિર વ્યવસ્થા પુનઃસ્થાપિત અને જાળવાય છે, એમ વર્ણવે છે.
Sukta 33
AV 1.33 એક આપઃ-સૂક્ત છે. તે જળને જીવંત, તેજસ્વી શુદ્ધિકારક—“સુવર્ણવર્ણ” અને “મલિનતા દૂર કરનાર”—રૂપે પ્રતિષ્ઠિત કરે છે; જેમાં સવિતૃની જનક શક્તિ અને અગ્નિનું ગુપ્ત તેજ (ગર્ભરૂપે, ‘ભ્રૂણ’ તરીકે) નિવાસ કરે છે. સ્નાન, છાંટણ (પ્રોક્ષણ) અથવા પાન માટે જળ ઉપર આ સૂક્તનું પાઠ કરવાથી અશુદ્ધિ અને રોગ શમન પામે છે અને તે જળને શમ્ અને સ્યોણાઃ—રોગી તથા ગૃહ માટે કલ્યાણકારી, સ્નિગ્ધ, મંગલકારી શક્તિઓ—રૂપે પરિવર્તિત કરે છે.
Sukta 34
AV 1.34 ‘મધુ (મીઠાશ)’નું મંત્ર-ચર્મ છે, જે મધમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી લતા/ઔષધી (ઓષધી/વીરુત)ને પવિત્ર બનાવી, તેની પ્રિય અને જીવનપોષક ગુણવત્તાને સાધકના શરીર, વાણી અને સામાજિક ક્ષેત્રમાં સ્થાનાંતરિત કરે છે. વનસ્પતિને વિધિપૂર્વક સ્પર્શ/હાથમાં લેવું—ઘણી વાર વાસ્તવિક મધ સાથે—અને પાઠ/જપ દ્વારા, ‘મધુમય’ કલ્યાણ ઉત્પન્ન કરવાનું લક્ષ્ય છે: આરોગ્ય, મીઠાં શબ્દો, માનસિક પ્રભાવ, સુમેળ/એકતા, અને આકર્ષણ.
Sukta 35
આ સંક્ષિપ્ત અથર્વણિક મંત્ર હિરણ્ય (સોનું) ને બાંધવાના તાબીઝ રૂપે અભિમંત્રિત કરીને આયુષ્ય (દીર્ઘ આયુ), વર્ચસ્ (તેજસ્વી જીવનશક્તિ) અને બલ/ઓજસ્ (શક્તિ) પ્રદાન થાય એવી કામના કરે છે. જળો અને ઔષધિ/વનસ્પતિઓની સંયુક્ત શક્તિ ધારકમાં એકત્ર કરીને, મહિના–ઋતુઓ–વર્ષના સુવ્યવસ્થિત ચક્ર દ્વારા જીવનને “ભરી” ને સ્થિર કરે છે; ઇન્દ્ર–અગ્નિ તથા સર્વ દેવતાઓની સંમતિ માગીને, આ આશીર્વાદ કોઈ અવરોધ વિના અખંડ રહે એવી પ્રાર્થના કરે છે.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.