Adhyaya 92: The Demon King’s Council Deliberation and the Mobilization of an Army to Conquer the Devas

Verse 1

श्रीवराह उवाच । गते तु नारदे दैत्यश्चिन्तयामास तां शुभाम् । कथितां नारदमुखाच्छ्रुत्वा विस्मितमानसः ॥

Śrī Varāha dijo: Cuando Nārada se hubo marchado, el Daitya reflexionó sobre aquella auspiciosa (diosa); al oír su descripción de labios de Nārada, su mente quedó colmada de asombro.

Verse 2

गुरुपत्नी राजपत्नी तथा सामन्तयोषितः । जिघृक्षन् नश्यते राजा तथागम्यागमेन च ॥

El rey que pretende mancillar (lit. “acercarse”) a la esposa de su maestro, a la esposa de otro rey o a las mujeres de sus feudatarios, camina a la ruina; del mismo modo, se arruina por relaciones ilícitas, al acercarse a lo que no debe ser acercado.

Verse 3

प्रघसेनैवमुक्तस्तु विघसो वाक्यमब्रवीत् । सम्यगुक्तं प्रघसेन तां देवीं प्रति पार्थिव ॥

Habiendo hablado así Praghasena, Vighasa respondió: «Bien dicho, Praghasena, acerca de esa noble señora, oh rey».

Verse 4

यदि नाम मतैक्यं तु बुद्धिः स्मरणमागता । वरणीया कुमारी तु सर्वदा विजिगीषुभिः । न स्वतन्त्रेण कन्यायाः कार्यं क्वापि प्रकर्षणम् ॥

Si en verdad ha surgido la concordia de pareceres y una intención firme, entonces la doncella debe ser solicitada en matrimonio, siempre por quienes buscan la victoria (esto es, gobernantes prudentes). Pero ningún asunto relativo a una joven debe emprenderse en parte alguna por ella de manera independiente, sin tutela ni autorización.

Verse 5

यदि वो रोचते वाक्यं मदीयं मन्त्रिसत्तमाः । तदानीं तां शुभां देवीं गत्वा याचन्तु मन्त्रिणः ॥

Si os agrada mi propuesta, oh los mejores de los ministros, entonces que los ministros vayan de inmediato y soliciten formalmente a esa auspiciosa señora.

Verse 6

यो महात्मा भवेत् तस्या बन्धुस्तं याचयामहे । साम्नैवादौ ततः पश्चात् करिष्यामः प्रदानकम् । ततो भेदं करिष्यामस्ततो दण्डं क्रमेण च ॥

Suplicaremos a quienquiera que sea el noble que resulte ser su pariente. Primero procederemos por la conciliación; después ofreceremos dones. Luego aplicaremos la división (la escisión política) y, por último, paso a paso, la fuerza coercitiva (el castigo).

Verse 7

अनेन क्रमयोगेन यदि सा नैव लभ्यते । ततः सन्नह्य गच्छामो बलाद् गृह्णीम तां शुभाम् ॥

Si mediante este procedimiento ordenado no se la obtiene, entonces nos prepararemos y marcharemos; por la fuerza tomaremos a esa dama auspiciosa.

Verse 8

विघसेनैवमुक्ते तु शेषास्तु मन्त्रिणो वचः । शुभमूचुः प्रशंसन्तः सर्वे हर्षितया गिरा ॥

Cuando Vighasa habló así, los demás ministros, elogiándolo, todos expresaron su aprobación con voces llenas de júbilo.

Verse 9

साधूक्तं विघसेनेदं यत् तां प्रति वराननाम् । तदेव क्रियतां शीघ्रं दूतस्तत्र विसर्ज्यताम् ॥

«Vighasa ha hablado bien acerca de esa dama de hermoso rostro. Que se ejecute pronto ese mismo plan; envíese allí un mensajero.»

Verse 10

यः सर्वशास्त्रनीतिज्ञः शुचिः शौर्यसमन्वितः । तस्माज् ज्ञात्वा तु तां देवीं वर्णतो रूपतो गुणैः ॥

Que vaya aquel que conoce todos los śāstras y la conducta política, puro de carácter y dotado de valor; y, habiendo conocido a esa dama según su rango, su apariencia y sus cualidades, proceda en consecuencia.

Verse 11

पराक्रमेण शौर्येण शौण्डीर्येण बलेन च । बन्धुवर्गेण सामग्र्य स्थानेन करणेन च । एवं ज्ञात्वा तु तां देवीं ततः कार्यं विधीयताम् ॥

Habiéndola evaluado así—por su proeza, valor, audacia y fuerza; por su círculo de parientes, sus recursos y preparación, su posición y sus medios prácticos—comprendida de este modo la dama, determínese entonces el curso de acción requerido.

Verse 12

तामेव चिन्तयन् शर्म न लेभे दैत्यसत्तमः । अलंशर्मा महामन्त्री आनिनाय महाबलः ॥

Śarmā, el más excelso de los Dānavas, pensando sólo en ella, no halló sosiego; entonces Alaṁśarmā, el gran ministro, poderoso en fuerza, trajo el asunto ante ellos.

Verse 13

ततः सपदि दैत्यस्य तद्वचः साधु साध्विति । प्रशशंसुर्वरारोहे विघसं मन्त्रिसत्तमम् ॥

Entonces, al instante, elogiaron las palabras del Daitya diciendo: «Bien dicho, bien dicho», oh de hermosas caderas, y alabaron a Vighasa, el mejor de los ministros.

Verse 14

प्रशस्य सर्वे तं दूतं संदेश्टुमुपचक्रमुः । विद्युत्प्रभं महाभागं महामायाविदं शुभम् ॥

Alabándolo, todos se dispusieron a encomendar a aquel mensajero: resplandeciente como el relámpago, ilustre, versado en la gran māyā y auspicioso.

Verse 15

विसर्जयित्वा तं दूतं विघसो वाक्यमब्रवीत् । संनह्यन्तां दानवेन्द्राश्चतुरङ्गबलेन ह । क्रियतां विजयस्तावद् देवसैन्यं प्रति प्रभो ॥

Tras despedir a aquel mensajero, Vighasa habló: «Que los señores de los Dānavas se armen con el ejército de cuatro divisiones; asegúrese por ahora la victoria contra las huestes de los dioses, oh señor».

Verse 16

असुरेन्द्र सुरैर्भग्नैस्तत्पराक्रमभीषिता । सा कन्या वशतामेति त्वयि शक्रसमागते ॥

Oh señor de los Asuras, con los dioses derrotados y aterrados por tal valor, esa doncella quedará bajo tu dominio cuando tú llegues como un Indra rival.

Verse 17

लोकपालैर्जितैः सर्वैस्तथैव मरुतां गणैः । नागैर्विद्याधरैः सिद्धैर्गन्धर्वैः सर्वतो जितैः । रुद्रैर्वसुभिरादित्यैस्त्वमेवेन्द्रो भविष्यसि ॥

Habiendo vencido a todos los guardianes de los mundos, y asimismo a las huestes de los Maruts; habiendo sometido por doquier a los Nāgas, Vidyādharas, Siddhas y Gandharvas; y dominados los Rudras, Vasus y Ādityas—tú solo llegarás a ser Indra.

Verse 18

इन्द्रस्य ते शतं कन्या देवगन्धर्वयोषितः । वशमायान्ति सा अपि स्यात् सर्वथा वशमागता ॥

Cien doncellas de Indra—mujeres divinas y mujeres gandharvas—vendrán a tu dominio; y ella también, de toda manera, quedará por completo sometida.

Verse 19

एवमुक्तस्तदा दैत्यः सेनापतिमुवाच ह । विरूपाक्षं महामेघवर्णं नीलाञ्जनप्रभम् ॥

Dicho esto, el Daitya habló entonces a su comandante: Virūpākṣa, oscuro como una gran nube de lluvia, con el fulgor del añjana azul.

Verse 20

आनीयतां द्रुतं सैन्यं हस्त्यश्वथरपत्तिनाम् । येन देवान् सगन्धर्वान् जयामि युधि दुर्ज्जयान् ॥

«Traed pronto el ejército de elefantes, caballos, carros y soldados de a pie, con el cual pueda yo vencer en batalla a los dioses junto con los Gandharvas, esos difíciles de conquistar.»

Verse 21

एवमुक्ते विरूपाक्षस्तदा सेनापतिर्द्रुतम् । आनिनाय महत्सैन्यमनन्तमपराजितम् ॥

Dicho esto, Virūpākṣa, el comandante, trajo de inmediato un inmenso ejército, interminable e invicto.

Verse 22

एकैको दानवस्तत्र वज्रहस्तसमो युधि । एकैकं स्पर्धते देवं जेतुं स्वेन बलेन ह ॥

Allí, cada Dānava era en la batalla comparable a Vajrahasta (Indra, portador del rayo). Cada uno desafiaba a un deva en combate singular, buscando vencer con su propia fuerza.

Verse 23

तस्याष्टौ मन्त्रिणः शूरा नीतिमन्तो बहुश्रुताः । प्रघसो विघसश्चैव शङ्कुकर्णो विभावसुः । विद्युन्माली सुमाली च पर्जन्यः क्रूर एव च ॥

Tenía ocho ministros—valientes, diestros en la política y muy versados: Praghasa, Vighasa, Śaṅkukarṇa, Vibhāvasu, Vidyunmālī, Sumālī, Parjanya y también Krūra.

Verse 24

तेषां प्रधानभूतानामर्बुदं नवकोटयः । येषामेकस्यानुयाति तावद् बलमर्थोर्ज्जितम् ॥

Entre los que eran los principales, sus fuerzas ascendían a un arbuda y nueve koṭis; y tal poder—fortaleza sostenida por recursos—seguía incluso a uno solo de ellos.

Verse 25

तेषां नैकसहस्राणि दैत्यानां तु महात्मनाम् । समितिं चक्रुरव्यग्रास्तदा दैत्याः प्रहारिणः । प्रयाणं कारयामासुर्देवसैन्यजिघांसया ॥

Entonces, muchos miles de aquellos Daityas magnánimos—sin vacilar y golpeadores—formaron una asamblea y pusieron en marcha la expedición, movidos por el deseo de aniquilar al ejército de los Devas.

Verse 26

विचित्रयाना विविधध्वजाग्रा विचित्रशस्त्रा विविधोग्ररूपाः । दैत्या सुराञ् जेतुमिच्छन्त उच्चैर्ननर्तुरात्तायुधभीमहस्ताः ॥

Montados en vehículos ornamentados, con diversas puntas de estandartes, armados con variadas armas y adoptando múltiples formas terribles, los Daityas—deseosos de vencer a los Devas—danzaban y clamaban en voz alta, con manos pavorosas aferrando las armas en alto.

Verse 27

एते मन्त्रिवरास्तस्य प्राधान्येन प्रकीर्तिताः । ते दानवेन्द्रमासीनमूचुः कृत्यं विधीयताम् ॥

Estos eminentes ministros suyos fueron mencionados según su preeminencia. Luego se dirigieron al rey de los Dānavas, sentado, y dijeron: «Dispóngase el curso necesario de acción».

Verse 28

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा दानवेन्द्रो महाबलः । उवाच कन्यालाभार्थं नारदावाप्तनिश्चयः ॥

Al oír sus palabras, el poderoso señor de los Dānavas habló; su determinación, fijada por lo recibido de Nārada, buscaba la obtención de una doncella.

Verse 29

महिष उवाच । मह्यं तु कथिता बाला नारदेन महर्षिणा । सा चाजित्य सुराध्यक्षं न लभ्येत वराङ्गना ॥

Dijo Mahiṣa: «El gran sabio Nārada me ha descrito en verdad a una doncella; y esa excelsa mujer, habiendo vencido al señor de los Devas, no sería alcanzable por medios ordinarios».

Verse 30

एतदर्थं भवन्तो वै कथयन्तु विमृश्य वै । कथं सा लभ्यते बाला कथं देवाश्च निर्जिताः । भवेयुरिति तत्सर्वं कथयन्तु द्रुतं मम ॥

«Por ello, explicad vosotros—tras debida deliberación—cómo puede obtenerse a esa doncella y cómo podrían ser sometidos los Devas. Decidme todo con prontitud, para que llegue a cumplirse».

Verse 31

एवमुक्तास्ततः सर्वे कथयामासुरञ्जसा । ऊचुः संमन्त्र्य ते सर्वे कथयामो वयं प्रभो ॥

Así interpelados, todos comenzaron a explicar con franqueza. Tras deliberar juntos, dijeron: «Lo explicaremos, oh señor».

Verse 32

एवमुक्तस्तथोवाच प्रघसो दानवेश्वरम् । या सा ते कथिता दैत्य नारदेन महासती । सा शक्तिः परमा देवी वैष्णवी लोकधारिणी ॥

Así interpelado, Praghasa habló al señor de los Dānavas: «Oh Daitya, aquella gran y virtuosa Señora de quien Nārada te habló: ella es la Śakti suprema, la divina energía Vaiṣṇavī, sostenedora de los mundos».