Opening the text

Sukta 4.34
Vāmadeva Gautama
Rbhus (Ṛbhu, Vibhvan, Vāja) with Indra as companion power
Trishtubh
এই সূক্তত ঋভুসকল—ঋভু, বিভ্বন আৰু বাজ—ক যজ্ঞলৈ আহ্বান কৰা হৈছে; ইন্দ্ৰৰ সৈতে আহি সোমৰ “মধু” আস্বাদন কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা হয়, যাতে তেওঁলোকৰ খ্যাত কাৰুশিল্প আৰু পুনৰ্নৱীকৰণ-শক্তি এই আচাৰত প্ৰৱেশ কৰে। সূক্তই আহ্বানৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ অচ্যুত সঁহাৰিক প্ৰশংসা কৰে আৰু ইন্দ্ৰ তথা সহায়ক শক্তিসকলৰ সৈতে তেওঁলোকৰ একত্ৰিত উল্লাসৰ জৰিয়তে “ৰত্ন-ধেয়” (ধন/বৰদান স্থাপন) লাভৰ প্ৰাৰ্থনা কৰে।
Mantra 1
ऋभुर्विभ्वा वाज इन्द्रो नो अच्छेमं यज्ञं रत्नधेयोप यात । इदा हि वो धिषणा देव्यह्नामधात्पीतिं सं मदा अग्मता वः ॥
হে ঋভু, বিভ্বন, বাজ—ইন্দ্ৰসহ আমাৰ এই ৰত্ন-ধেয় (ধন-বহনকাৰী) যজ্ঞলৈ আহা। কিয়নো এতিয়া দিনসমূহৰ দেৱী ধিষণা তোমালোকৰ বাবে পান (পীতি) স্থাপন কৰিছে; তোমালোকৰ মদ-আনন্দলৈ একেলগে আগবাঢ়ি আহা।
Mantra 2
विदानासो जन्मनो वाजरत्ना उत ऋतुभिॠभवो मादयध्वम् । सं वो मदा अग्मत सं पुरंधिः सुवीरामस्मे रयिमेरयध्वम् ॥
হে ঋভুসকল, বীৰ্য আৰু বজ্ৰ-ৰত্নে সমৃদ্ধ, তোমালোক নিজৰ জন্ম-উৎপত্তি জানি; ঋতুবিলাকৰ ঋত-নিয়মতিও আনন্দিত হোৱা। তোমালোকৰ মদ-উল্লাস একেলগে আহক, আৰু তাৰ সৈতে পূৰ্ণতাৰ শক্তি (পুরন্ধিঃ)ো; আমাৰ বাবে সু-বীৰ্য সন্তান-দায়িনী, দীপ্ত বংশবৃদ্ধি-কাৰী ধন-সম্পদ প্ৰবাহিত কৰা।
Mantra 3
अयं वो यज्ञ ऋभवोऽकारि यमा मनुष्वत्प्रदिवो दधिध्वे । प्र वोऽच्छा जुजुषाणासो अस्थुरभूत विश्वे अग्रियोत वाजाः ॥
হে ঋভুসকল, এই যজ্ঞ তোমালোকৰ বাবে গঢ়া হ’ল—যি যজ্ঞ তোমালোক দূৰ আকাশ (প্রদিবঃ)ৰ পৰা স্থাপন কৰি মানৱৰ বাবে সুলভ কৰি থৈছিলা। তোমালোকৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়ি, আমি তোমালোকক গ্ৰহণ কৰি স্নেহেৰে আশ্ৰয় লোৱা লোকৰূপে থিয় হৈছোঁ; আৰু বীৰ্যৰ সকলো অগ্ৰগামী শক্তি (অগ্রিয়োত) প্ৰকাশিত হৈছে।
Mantra 4
अभूदु वो विधते रत्नधेयमिदा नरो दाशुषे मर्त्याय । पिबत वाजा ऋभवो ददे वो महि तृतीयं सवनं मदाय ॥
হে নৰসকল, উপাসকৰ (বিধতে) বাবে—ইয়াতেই—দানশীল মৰ্ত্যৰ বাবে, তোমালোকৰ বাবে ৰত্ন-ধেয় অংশ উদ্ভূত হ’ল। হে ঋভুসকল, হে বাজাসকল, পান কৰা; তোমালোকৰ আনন্দ-মদৰ বাবে এক মহান তৃতীয় সৱন (তৃতীয়ং সৱনং) তোমালোকক দিয়া হৈছে।
Mantra 5
आ वाजा यातोप न ऋभुक्षा महो नरो द्रविणसो गृणानाः । आ वः पीतयोऽभिपित्वे अह्नामिमा अस्तं नवस्व इव ग्मन् ॥
আহা, হে বাজাসকল, আহা—আমাৰ ওচৰলৈ আহা, হে ঋভুক্ষসকল; মহৎ নৰ, ধনৰ অধিপতি—আমি তোমালোকক স্তৱ কৰোঁ। দিনসমূহৰ একে গৃহ-আশ্ৰয়ত তোমালোকৰ পান-সেৱা আহক; সন্ধ্যাত নিজ গৃহলৈ উভতি অহাসকলৰ দৰে, এই আমাৰ বিশ্ৰামস্থানলৈ আহা।
Mantra 6
आ नपातः शवसो यातनोपेमं यज्ञं नमसा हूयमानाः । सजोषसः सूरयो यस्य च स्थ मध्वः पात रत्नधा इन्द्रवन्तः ॥
আহা, হে শক্তিৰ নপাৎসমূহ, আহা—এই যজ্ঞৰ ওচৰলৈ, নমস্কাৰে আহ্বান কৰা হৈছে। একমতে, হে দীপ্তিমানসকল—যাৰ সান্নিধ্যত তোমালোক স্থিত—মধুৰ মধু পান কৰা; হে ৰত্নধাৰসকল, ইন্দ্ৰবন্ত, আনন্দ গ্ৰহণ কৰা।
Mantra 7
सजोषा इन्द्र वरुणेन सोमं सजोषाः पाहि गिर्वणो मरुद्भिः । अग्रेपाभिॠतुपाभिः सजोषा ग्नास्पत्नीभी रत्नधाभिः सजोषाः ॥
একমতে, হে ইন্দ্ৰ, বৰুণৰ সৈতে সোম পান কৰা; একমতে, হে গিৰ্বণ, মৰুদসকলৰ সৈতে পান কৰা। একমতে অগ্ৰপাসকলৰ সৈতে, ঋতুপাসকলৰ সৈতে; একমতে দেব-পত্নীসকলৰ সৈতে—ৰত্নধাৰী শক্তিসকলৰ সৈতে—একমতে।
Mantra 8
सजोषस आदित्यैर्मादयध्वं सजोषस ऋभवः पर्वतेभिः । सजोषसो दैव्येना सवित्रा सजोषसः सिन्धुभी रत्नधेभिः ॥
একমতে আদিত্যসকলৰ সৈতে আনন্দ কৰা; একমতে, হে ঋভুসকল, পৰ্বতসমূহৰ সৈতে। একমতে দিৱ্য সৱিতৃৰ সৈতে; একমতে সিন্ধু-নদীসমূহৰ সৈতে—ৰত্নধাৰী, শক্তিধাৰী স্ৰোতসমূহৰ সৈতে।
Mantra 9
ये अश्विना ये पितरा य ऊती धेनुं ततक्षुॠभवो ये अश्वा । ये अंसत्रा य ऋधग्रोदसी ये विभ्वो नरः स्वपत्यानि चक्रुः ॥
যিসকল অশ্বিন হ’ল, যিসকল পিতৃ হ’ল, যিসকল সহায়—সেই ঋভুসকল যিসকল দীপ্তিৰ ধেনু গঢ়িলে, আৰু যিসকল শক্তিৰ অশ্ব গঢ়িলে। যিসকল অক্লান্ত, যিসকল ঋত-ভেদে দ্যৌ আৰু পৃথিৱীক পৃথক কৰিলে; যিসকল বিভ্বন-সদৃশ মহাবীৰ নৰসকল স্বপত্য-কৰ্মসমূহ সম্পন্ন কৰিলে।
Mantra 10
ये गोमन्तं वाजवन्तं सुवीरं रयिं धत्थ वसुमन्तं पुरुक्षुम् । ते अग्रेपा ऋभवो मन्दसाना अस्मे धत्त ये च रातिं गृणन्ति ॥
যিসকল গো-সমৃদ্ধ, বাজিক-সমৃদ্ধ, সু-বীৰ্য্যসমৃদ্ধ—ৰশ্মিময় পূৰ্ণতা; আৰু বসুমন্ত, বহুবৃদ্ধিশীল ৰয়ি স্থাপন কৰিলা—হে ঋভুসকল, অগ্ৰগতিৰ অগ্ৰপা, নিজ প্ৰেৰিত আনন্দত মত্ত: সেই দান আমাৰ মাজত স্থাপন কৰা, আৰু যিসকল স্তৱ কৰে তেনেসকলকো দান দিয়া।
Mantra 11
नापाभूत न वोऽतीतृषामानिःशस्ता ऋभवो यज्ञे अस्मिन् । समिन्द्रेण मदथ सं मरुद्भिः सं राजभी रत्नधेयाय देवाः ॥
হে ঋভুগণ, এই যজ্ঞত তোমালোকৰ ভিতৰত কেতিয়াও ব্যৰ্থতা নাই, আৰু অপ্রশংসিত আহ্বান অতিক্ৰম কৰিও তোমালোক নাযোৱা। ইন্দ্ৰৰ সৈতে উল্লাসত একত্ৰ হওক, মৰুদ্গণৰ সৈতে একত্ৰ হওক, ৰাজশক্তিসমূহৰ সৈতে একত্ৰ হওক, হে দেবগণ—আমাৰ ভিতৰত ৰত্ন-ধন স্থাপন কৰিবলৈ।
They are three divine artisan-powers—Ṛbhu, Vibhvan, and Vāja—famed for perfect skill, renewal, and making the sacrifice effective. This hymn calls them to come and drink soma with Indra.
Indra represents empowering force and victorious energy. Joined with the Ṛbhus’ perfected skill, the hymn seeks a complete power: strength plus mastery, resulting in ‘treasure’ (boons) for the sacrificer.
Literally it is the ‘placing/setting of treasure.’ In context it means securing blessings—wealth, strength, inspiration, and successful outcomes—firmly established through the properly performed soma rite.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.