Opening the text

Sukta 4.34
Vāmadeva Gautama
Rbhus (Ṛbhu, Vibhvan, Vāja) with Indra as companion power
Trishtubh
Is mantra mein Rbhu, Vibhvan aur Vaja ko yagya ke liye bulaya ja raha hai. Inse request hai ki Indra ke saath aayein aur soma peeyen. Yeh teen devta apni kala aur nayi shakti ke liye mashhoor hain. Jab yeh pukarte hain toh yeh zaroor aate hain, yeh baat kahi gayi hai. Asha hai ki Indra aur doosari shaktiyon ke saath milkar khushi manayen. Isse ratna-dheya ya khazane ki prapti hogi.
Mantra 1
ऋभुर्विभ्वा वाज इन्द्रो नो अच्छेमं यज्ञं रत्नधेयोप यात । इदा हि वो धिषणा देव्यह्नामधात्पीतिं सं मदा अग्मता वः ॥
Rbhu, Vibhvan, Vaja, teeno bhai aao. Indra ke saath is yagya mein aao. Yahan tumhare liye pyaala rakha hai. Devi Dhisana ne tumhare liye peene ka samaan ready kiya hai. Aao aur khush ho jao. Yeh sab tumhare liye hai.
Mantra 2
विदानासो जन्मनो वाजरत्ना उत ऋतुभिॠभवो मादयध्वम् । सं वो मदा अग्मत सं पुरंधिः सुवीरामस्मे रयिमेरयध्वम् ॥
Rbhu bhai, tum apna janam aur apni shuruat jaante ho. Tum mein taakat hai, khazana hai. Khushi se bharo, sahi waqt ka intezaar karo. Tumhari khushi aur taakat ek saath aaye. Humein aisa dhan do jo humein mazboot banaye, jo humare ghar ko chamakaye.
Mantra 3
अयं वो यज्ञ ऋभवोऽकारि यमा मनुष्वत्प्रदिवो दधिध्वे । प्र वोऽच्छा जुजुषाणासो अस्थुरभूत विश्वे अग्रियोत वाजाः ॥
Yeh yagya tumhare liye banaya gaya hai, Rbhu bhai. Tumne ise aasman se laakar logon tak pahunchaya. Hum tumhari taraf jaake khade hain, tumhe apna maante hain. Taakat ke saare shaktishali roop saamne aa gaye hain.
Mantra 4
अभूदु वो विधते रत्नधेयमिदा नरो दाशुषे मर्त्याय । पिबत वाजा ऋभवो ददे वो महि तृतीयं सवनं मदाय ॥
Tumhare liye ek khazana taiyaar hai. Jo bhagwan ko puja chadhaata hai, us insaan ke liye yeh daan hai. Rbhu bhai, piyo. Tumhe teesra pyala diya gaya hai, jo khushi aur masti laata hai.
Mantra 5
आ वाजा यातोप न ऋभुक्षा महो नरो द्रविणसो गृणानाः । आ वः पीतयोऽभिपित्वे अह्नामिमा अस्तं नवस्व इव ग्मन् ॥
Aao, paas aao. Tum bade ho, dhan ke maalik ho. Hum tumhari stuti karte hain. Aao aur piyo, din ke waqt yahin raho. Jaise shaam ko log apne ghar wapas aate hain, waise hi tum bhi hamare paas aao.
Mantra 6
आ नपातः शवसो यातनोपेमं यज्ञं नमसा हूयमानाः । सजोषसः सूरयो यस्य च स्थ मध्वः पात रत्नधा इन्द्रवन्तः ॥
Taakat ke bete, aao. Yeh yagya hai, namaste karte huye bula rahe hain. Chamakne wale bhai, tum sab ek saath ho. Yeh meetha ras piyo. Tum khazane rakhne wale ho, Indra ki taakat se bale ho. Khush raho.
Mantra 7
सजोषा इन्द्र वरुणेन सोमं सजोषाः पाहि गिर्वणो मरुद्भिः । अग्रेपाभिॠतुपाभिः सजोषा ग्नास्पत्नीभी रत्नधाभिः सजोषाः ॥
Indra, tum Varun ke saath milkar Soma piyo. Girvan ke swami, tum Marut devtaon ke saath bhi piyo. Jo pehle peete hain, unke saath bhi piyo. Sahi waqt pe peene wale logon ke saath bhi piyo. Devtaon ki patniyon ke saath bhi piyo. Jo khazana dete hain, un sabke saath milkar piyo.
Mantra 8
सजोषस आदित्यैर्मादयध्वं सजोषस ऋभवः पर्वतेभिः । सजोषसो दैव्येना सवित्रा सजोषसः सिन्धुभी रत्नधेभिः ॥
Aditya devtaon ke saath khush ho jao. Rbhu devta, tum parvat ke saath bhi khush raho. Savita dev ke saath bhi khush raho. Nadiyon ke saath bhi khush raho. Jo nadiyan khazana le kar aati hain, un sabke saath ek saath khush raho.
Mantra 9
ये अश्विना ये पितरा य ऊती धेनुं ततक्षुॠभवो ये अश्वा । ये अंसत्रा य ऋधग्रोदसी ये विभ्वो नरः स्वपत्यानि चक्रुः ॥
Jo Ashwini Kumar bane, jo pitra bane, jo madad karte hain, woh sab Rbhu devta hain. Unhone chamak wali gay banayi. Unhone taakat wale ghode banaye. Jo kabhi haar nahi maante, wohi hain. Unhone aasman aur dharti ko alag kiya. Jo bade kaam kiye, woh Vibhu devta hain. Unhone aise kaam kiye jo sabse best hain.
Mantra 10
ये गोमन्तं वाजवन्तं सुवीरं रयिं धत्थ वसुमन्तं पुरुक्षुम् । ते अग्रेपा ऋभवो मन्दसाना अस्मे धत्त ये च रातिं गृणन्ति ॥
Tumne jo dhan diya, usmein chamak hai, taakat hai, aur bahut log hain. Yeh dhan bahut hai aur barh bhi raha hai. Rbhu devta, tum jo aage badh rahe ho, khush ho ke raho. Ab yeh tohfa hamare paas bhi rakh do. Jo log tumhari mahima gaate hain, unko bhi do.
Mantra 11
नापाभूत न वोऽतीतृषामानिःशस्ता ऋभवो यज्ञे अस्मिन् । समिन्द्रेण मदथ सं मरुद्भिः सं राजभी रत्नधेयाय देवाः ॥
Tum kabhi fail nahi hue. Kisi ne tumhe kabhi bura nahi kaha. Rbhu devta, is yagya mein tumne apna kaam poora kiya. Indra ke saath khush raho. Marut devtaon ke saath bhi khush raho. Raja logon ke saath bhi khush raho. Devta, hamare paas khazana laga do.
They are three divine artisan-powers—Ṛbhu, Vibhvan, and Vāja—famed for perfect skill, renewal, and making the sacrifice effective. This hymn calls them to come and drink soma with Indra.
Indra represents empowering force and victorious energy. Joined with the Ṛbhus’ perfected skill, the hymn seeks a complete power: strength plus mastery, resulting in ‘treasure’ (boons) for the sacrificer.
Literally it is the ‘placing/setting of treasure.’ In context it means securing blessings—wealth, strength, inspiration, and successful outcomes—firmly established through the properly performed soma rite.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.