Adhyaya 103

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । आश्चर्यं सूतपुत्रैतद्यत्त्वया परिकीर्तितम् । यत्स्थापितानि लिंगानि राक्षसैरपि वानरैः

Các hiền triết thưa: Ôi con của Sūta, thật kỳ diệu thay điều ngươi đã tuyên xưng—rằng các liṅga đã được thiết lập ngay cả bởi Rākṣasa và bởi Vānara.

Verse 2

तस्माद्विस्तरतो ब्रूहि यत्रयत्र यथायथा । तैः स्थापितानि लिंगानि येषु स्थानेषु सूतज

Vì vậy, hỡi con của Sūta, xin hãy thuật lại tường tận—ở nơi nào và theo cách nào các liṅga ấy đã được an vị, và tại những chốn nào.

Verse 3

सूत उवाच । सुग्रीवः संभ्रमित्वाथ क्षेत्रं सर्वमशेषतः । बालमंडनकं प्राप्य तत्र स्नात्वा समाहितः

Sūta nói: Bấy giờ Sugrīva, lòng đầy xúc động, đi khắp toàn cõi thánh địa không sót nơi nào; đến Bālamaṇḍanaka, tắm gội tại đó rồi trở nên an tĩnh và chuyên chú.

Verse 4

मुखलिंगं ततस्तत्र स्थापयामास शूलिनः । तथान्यैर्वानरैः सर्वैमुखलिंगानि शूलिनः । स्वसंज्ञार्थं द्विजश्रेष्ठाः स्थापितानि यथेच्छया

Rồi tại nơi ấy, một Mukha-liṅga của Đấng cầm Tam-xoa (Śiva) được an vị. Cũng vậy, tất cả các Vānara khác đều an vị những Mukha-liṅga của Śūlin—hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh—tùy theo ý nguyện, để làm dấu ấn kỷ niệm cho danh xưng riêng của mình.

Verse 5

यस्तेषां मुखलिंगानां करोति घृतकंबलम् । मकरस्थेन सूर्येण शिवलोकं स गच्छति

Ai làm “áo choàng bằng bơ tinh khiết” (phủ/ xức ghee) cho những Mukha-liṅga ấy—khi Mặt Trời ở cung Ma-kết—người ấy sẽ đến cõi của Śiva.

Verse 6

ततः पश्चिमदिग्भागे तस्य क्षेत्रस्य राक्षसैः । संस्थापितानि लिङ्गानि चतुर्वक्त्राणि च द्विजाः

Rồi ở phương tây của thánh địa ấy, các Rākṣasa đã an vị những liṅga bốn mặt—hỡi các bậc lưỡng sinh.

Verse 7

रामेण पूर्वदिग्भागे प्रासादानां च पंचकम् । स्थापितं भक्तियुक्तेन सर्वपातकनाशनम्

Ở phương Đông, Đức Rāma đầy lòng sùng kính đã thiết lập năm ngôi thánh điện (prāsāda), có năng lực tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 8

तथादक्षिणदिग्भागे कूपिका तेन निर्मिता । आनर्त्तीयतडागस्य समीपे पापनाशनी

Cũng vậy, ở phương Nam, Ngài đã đào một giếng nhỏ (kūpikā) gần hồ Ānarttīya—nơi có năng lực diệt trừ tội lỗi.

Verse 9

यस्तस्यां कुरुते श्राद्धं संप्राप्ते दक्षिणायने । सोऽश्वमेधफलं प्राप्य पितृलोके महीयते

Ai cử hành lễ śrāddha tại đó khi dakṣiṇāyana (nửa năm mặt trời đi về phương Nam) đã bắt đầu, sẽ đạt quả báo của lễ Aśvamedha và được tôn vinh nơi Pitṛloka (cõi Tổ tiên).

Verse 10

यस्तत्र दीपकं दद्यात्कार्तिके मासि च द्विजाः । न स पश्यति रौद्रांस्तान्नरकानेकविंशतिम् । न चांधो जायते क्वापि यत्रयत्र प्रजायते

Hỡi các bậc nhị sinh, ai dâng ngọn đèn tại đó trong tháng Kārttika thì sẽ không phải thấy hai mươi mốt địa ngục kinh khiếp ấy; và dù tái sinh nơi đâu cũng không bao giờ sinh ra mù lòa.

Verse 11

ऋषय ऊचुः । आनर्त्तीयतडागं तत्केन तत्र विनिर्मितम् । किंप्रभावं च कार्त्स्न्येन सूतपुत्र प्रकीर्तय

Các bậc hiền triết nói: “Hồ Ānarttīya ấy do ai dựng nên tại đó? Và toàn bộ uy lực, vinh quang của nó là gì? Hỡi con của Sūta, xin hãy tuyên thuyết trọn vẹn.”

Verse 12

सूत उवाच । आनर्त्तीयतडागस्य महिमा द्विजसत्तमाः । एकवक्त्रेण नो शक्यो वक्तुं वर्षशतैरपि

Sūta nói: “Hỡi các bậc nhị sinh tối thượng, sự vĩ đại của ao Ānartīya không thể được nói trọn bằng một miệng—dẫu trải qua hàng trăm năm.”

Verse 13

आश्विनस्य सिते पक्षे चतुर्दश्यां समाहितः । स्नात्वा देवान्पितॄंश्चैव तर्पयेद्विधिपूर्वकम्

Vào ngày thứ mười bốn (caturdaśī) của nửa tháng sáng trong tháng Āśvina, với tâm ý chuyên nhất, người ấy nên tắm gội rồi theo đúng nghi thức mà dâng tarpaṇa (rưới nước cúng) lên chư thiên và tổ tiên.

Verse 14

ततो दीपोत्सवदिने श्राद्धं कृत्वा समाहितः । दामोदरं यमं पूज्य दीपं दद्यात्स्वभक्तितः

Rồi đến ngày Dīpotsava (lễ hội đèn), sau khi làm śrāddha với tâm vững chãi, người ấy nên lễ bái Dāmodara và Yama, và dâng một ngọn đèn bằng lòng sùng kính riêng.

Verse 15

संपूज्यो धर्मराजस्तु गन्धपुष्पानुलेपनैः । माषास्तिलाश्च दातव्या गोविंदः प्रीयतामिति

Dharma-rāja (Yama) nên được phụng thờ đầy đủ bằng hương thơm, hoa và dầu xoa; và nên bố thí đậu đen cùng mè, miệng niệm: “Nguyện Govinda hoan hỷ.”

Verse 16

तिलमाषप्रदानेन द्विजानां तर्पणेन च । यमेन सहितो देवः प्रीयते पुरुषोत्तमः

Nhờ bố thí mè và đậu đen, cùng việc dâng tarpaṇa cho các bậc nhị sinh, Đấng Tối Thượng Puruṣottama được hoan hỷ—cùng với Yama.

Verse 17

य एवं कुरुते विप्रास्तीर्थ आनर्त संज्ञिते । सोऽश्वमेधफलं प्राप्यब्रह्मलोके महीयते

Hỡi các Bà-la-môn, ai thực hành những việc ấy tại thánh địa (tīrtha) mang danh Ānarta thì đạt phước quả như lễ tế Aśvamedha và được tôn vinh nơi cõi Phạm Thiên (Brahmaloka).

Verse 18

यस्मिन्दिने समायातो रामस्तत्र प्रहर्षितः । तस्मिन्द्विजोत्तमैः सर्वैः प्रोक्तः सोऽभ्येत्य सादरम्

Vào ngày Rāma đến nơi ấy trong niềm hoan hỷ, Ngài được tất cả các bậc Bà-la-môn tối thượng cất lời thưa; và Ngài kính cẩn tiến đến gần họ.

Verse 19

अत्रागस्त्यो मुनिश्रेष्ठस्तिष्ठते रघुनंदन । तं गत्वा पश्य विप्रेन्द्र मित्रावरुणसंभवम्

“Tại đây, bậc hiền triết tối thượng Agastya đang ngự, hỡi niềm vui của dòng Raghu. Hãy đến gặp Ngài và chiêm bái vị Bà-la-môn bậc nhất—đấng sinh từ Mitra và Varuṇa.”

Verse 20

अथ तेषां वचः श्रुत्वा रामो राजीवलोचनः । वानरै राक्षसैः सार्धं प्रहृष्टः सत्वरं ययौ

Bấy giờ, nghe lời họ, Rāma mắt như hoa sen—lòng hoan hỷ—liền mau chóng lên đường cùng đoàn Vānara và các Rākṣasa.

Verse 21

अष्टांगप्रणिपातेन तं प्रणम्य रघूत्तमः । परिष्यक्तो दृढं तेन सानन्देन महात्मना

Raghūttama (Rāma) phủ phục đảnh lễ theo nghi thức bái lạy tám chi; và vị đại thánh hiền ấy, tràn đầy hỷ lạc, đã ôm chặt lấy Ngài.

Verse 22

नातिदूरे ततस्तस्य विनयेन समन्वितः । उपविष्टो धरापृष्ठे कृतांजलिपुटः स्थितः

Rồi, không xa Ngài, với lòng khiêm cung, ông ngồi xuống trên mặt đất và đứng yên, chắp tay (añjali) cung kính.

Verse 23

ततः पृष्टस्तु मुनिना कथयामास विस्तरात् । वृत्तांतं सर्वमात्मीयं स्वर्गस्य गमनं प्रति

Rồi, được vị hiền triết hỏi, ông thuật lại tường tận toàn bộ chuyện của mình—về việc ông hướng đến cõi trời.

Verse 24

यथा सीता परित्यक्ता यथा सौमित्रिणा कृतः । परित्यागः स्वकीयस्य संत्यक्तेन महात्मना

Ông kể rằng Sītā đã bị từ bỏ ra sao; và Saumitrī (Lakṣmaṇa) đã thi hành việc từ bỏ người thân yêu của chính mình như thế nào—vị đại nhân ấy, vì vâng lệnh mà phải bỏ đi.

Verse 25

तथा सुग्रीवमासाद्य तथैव च विभीषणम् । संभाष्य चागमस्त्वत्र ततः पुष्पकसंस्थितिः

Cũng vậy, ông đến gặp Sugrīva và cả Vibhīṣaṇa; sau khi đàm đạo với họ, ông đến nơi này; rồi tiếp đó là việc ngồi lên Puṣpaka (xa giá trên không).

Verse 26

ततोऽगस्त्यः कथाश्चित्राश्चक्रे तस्य पुरस्तदा । राजर्षीणां पुराणानां दृष्टांतैर्बहुभिर्मुनिः

Bấy giờ, hiền triết Agastya kể trước mặt ông những câu chuyện kỳ diệu, nêu nhiều điển tích từ các cổ truyện về những bậc vương hiền (rājarsi).

Verse 27

ततः कथावसाने च चलचित्तं रघूत्तमम् । विलोक्य प्रददौ तस्मै रत्नाभरणमुत्तमम्

Khi câu chuyện đã kết thúc, thấy tâm trí của Raghūttama vẫn còn dao động, ngài bèn ban cho chàng một bảo sức tuyệt hảo bằng châu báu.

Verse 28

यन्न देवेषु यक्षेषु सिद्धविद्याधरेषु च । नागेषु राक्षसेन्द्रेषु मानुषेषु च का कथा

Bảo sức ấy, ngay cả giữa chư thiên, Yakṣa, các bậc Siddha và Vidyādhara cũng không hề có; giữa Nāga và các chúa tể Rākṣasa cũng chẳng thấy—huống chi nơi loài người!

Verse 29

यस्येन्द्रायुधसंघाश्च निष्क्रामंति सहस्रशः । रात्रौ तमिस्रपक्षेऽपि लक्ष्यतेऽर्कोपमत्विषः

Từ đó tuôn ra muôn ngàn tia lóe như cầu vồng; dẫu trong đêm tối mịt không trăng, vẫn thấy nó rực sáng với hào quang tựa mặt trời.

Verse 30

तद्रामस्तु गृहीत्वाऽथ विस्मयोत्फुल्ललोचनः । पप्रच्छ कौतुकाविष्टः कुतस्त्वेतन्मुने तव

Bấy giờ Rāma cầm lấy trong tay, đôi mắt mở to vì kinh ngạc, liền hỏi với lòng hiếu kỳ: “Bạch hiền thánh, vật này từ đâu mà đến với ngài?”

Verse 31

अत्यद्भुतकरं रत्नैर्निर्मितं तिमिरापहम् । कण्ठाभरणमाख्याहि नेदमस्ति जगत्त्रये

“Xin hãy kể cho ta về bảo sức đeo cổ này—kết từ châu báu, kỳ diệu vô cùng, lại xua tan bóng tối; trong ba cõi không có vật nào sánh được.”

Verse 32

अगस्तिरुवाच । यत्पश्यसि रघुश्रेष्ठ तडागमिदमुत्तमम् । ममाश्रमसमीपस्थं तद्देवदेवनिर्मितम्

Agastya nói: “Hỡi bậc tối thượng trong dòng Raghu, hồ nước tuyệt diệu này mà ngài đang thấy, ở gần am thất của ta, chính do Đấng Chúa tể của chư thiên tạo dựng.”

Verse 33

तस्य तीरे मया दृष्टं यदाश्चर्यमनुत्तमम् । तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि शृणुष्व रघु नन्दन

“Trên bờ hồ ấy, ta đã chứng kiến một kỳ diệu vô song. Nay ta sẽ kể lại cho ngài—hãy lắng nghe, hỡi niềm hoan hỷ của dòng Raghu.”

Verse 34

कदाचिद्राघवश्रेष्ठ निशीथेऽहं समुत्थितः । पश्यामि व्योममार्गेण प्रद्योतं भास्करोपमम्

“Một lần kia, hỡi bậc tối thượng trong dòng Rāghava, vào lúc nửa đêm ta chợt thức dậy; ta thấy một luồng quang minh rực rỡ đi theo lối trời, chói sáng như mặt nhật.”

Verse 35

यावत्तावद्विमानं तदप्सरोगणराजितम् । तस्य मध्यगतश्चैकः पुरुषस्तरुणस्तथा । अन्धस्तत्र समारूढः स्तूयते किन्नरैर्नृपः

“Chỉ trong chốc lát, một thiên xa hiện ra, rực rỡ với đoàn Apsaras trang sức. Ở giữa ấy đứng một chàng trai duy nhất; và trên thiên xa có một vị vua mù đang ngự, được các Kinnara ca tụng.”

Verse 36

रत्नाभरणमेतच्च बिभ्रत्कण्ठे सुनिर्मलम् । द्वादशार्कप्रतीकाशं कामदेव इवापरः

“Chàng đeo nơi cổ một bảo sức bằng châu ngọc tinh khiết, rực sáng như mười hai mặt trời; trông tựa như một Kāma-deva khác.”

Verse 37

अथोत्तीर्य विमानाग्र्यात्स्कंधलग्नो रघूद्वह । एकस्य देवदूतस्य सलिलांतमुपागतः

Này đấng ưu tú của dòng Raghu, sau đó, bước xuống từ cỗ xe trời tối thượng và bám vào vai một sứ giả thần thánh, ngài đi đến mép nước.

Verse 38

ततश्च सलिलात्तस्मादाकृष्य च कलेवरम् । मृतकस्य ततो दंतैर्भक्षयामास सत्वरम्

Sau đó, kéo một xác chết lên từ dòng nước ấy, ngài nhanh chóng bắt đầu ngấu nghiến thi thể đó bằng răng của mình.

Verse 39

यथायथा महामांसं स भक्षयति राघव । तथातथा पुनः कायं तद्रूपं तत्प्रजायते

Này Raghava, ngài ăn thứ thịt ấy như thế nào, thì cơ thể ngài lại hình thành như thế ấy—trở nên cùng một loại và hình dáng.

Verse 40

ततस्तृप्तिं चिरात्प्राप्य शुचिर्भूत्वा प्रहर्षितः । निष्कम्य सलिलाद्यावद्विमानमधिरोहति

Sau đó, khi đã thỏa mãn, trở nên thanh tịnh và hân hoan, ngài bước ra khỏi nước và ngay lập tức bước lên cỗ xe trời.

Verse 41

तावन्मया द्रुतं गत्वा स पृष्टः कौतुकान्नृपः । सेव्यमानोऽपि गन्धर्वैः समंताद्बुद्धितत्परैः

Ngay lúc đó, tôi vội vã đi đến và vì tò mò, đã hỏi vị vua ấy—mặc dù ngài đang được các Gandharva tận tụy hầu hạ từ mọi phía.

Verse 42

भोभो वैमानिकश्रेष्ठ मुहूर्तं प्रतिपालय । अगस्तिर्नाम विप्रोऽहं मित्रावरुणसंभवः

“Này bậc tối thắng trong hàng người ngự vimāna, hãy đợi một khoảnh khắc. Ta là Bà-la-môn tên Agastya, sinh từ Mitra và Varuṇa.”

Verse 43

तच्छ्रुत्वा सम्मुखो भूत्वा प्रणाममकरोत्ततः । तैश्च वैमानिकैः सार्धं सर्वैस्तैः किन्नरादिभिः

“Nghe vậy, ông quay lại đối diện và lập tức đảnh lễ—cùng với các vị cư ngụ trên vimāna và hết thảy các Kinnara cùng những loài khác.”

Verse 44

सोऽयं राजा मया पृष्टः कृतानतिः पुरः स्थितः । कस्त्वमीदृग्वपुः श्रीमान्विमानवरमाश्रितः । सेव्यमानोऽप्सरोभिश्च गन्धर्वैः किन्नरैस्तथा

“Vị vua ấy sau khi cúi lạy liền đứng trước ta. Ta hỏi: ‘Ngươi là ai—rạng ngời, thân tướng phi phàm, ngự trên một vimāna thù thắng, lại được các Apsaras, Gandharva và Kinnara hầu cận như vậy?’”

Verse 45

अत्राऽगत्य तडागांते महामांसप्रभक्षणम् । कृतवानसि वैकल्यं कस्मात्ते दृष्टिसंभवम्

“Đến đây, nơi bờ ao này, ngươi đã ăn thứ đại nhục ấy. Vì sao ngươi phạm lỗi như vậy—và do nhân duyên nào mà cảnh trạng hiện nay của ngươi phát sinh?”

Verse 46

वैमानिक उवाच । साधु साधु मुनिश्रेष्ठ यत्त्वं प्राप्तो ममान्तिकम् । अवश्यं सानुकूलो मे विधिर्यत्त्वं समागतः

“Người cư ngụ trên vimāna thưa: ‘Lành thay, lành thay, ô bậc hiền thánh tối thượng, rằng ngài đã đến gần ta. Hẳn nhiên số mệnh đã trở nên thuận lợi cho ta, vì ngài đã quang lâm.’”

Verse 47

साधूनां दर्शनं पुण्यं तीर्थभूता हि साधवः । कालेन फलते तीर्थं सद्यः साधुसमागमः

Chỉ cần được chiêm bái bậc thánh thiện đã là công đức, vì các bậc ấy chính là những tīrtha sống. Tīrtha kết quả theo thời gian, còn gặp bậc hiền thánh thì phước báo trổ ngay tức khắc.

Verse 48

तस्मात्सर्वं तवाख्यानं कथयामि महामुने । येन मे गर्हितं भोज्यं विभवश्च तथेदृशः

Vì thế, bạch Đại Muni, con sẽ thuật lại trọn vẹn câu chuyện: do đâu thức ăn của con trở nên đáng chê trách, và vì sao con lại được phú quý huy hoàng lạ thường như vậy.

Verse 49

अहमासं पुरा राजा श्वेतोनाम महामुने । आनर्ताधिपतिः पापः सर्वलोकनिपीडकः

Bạch Đại Muni, thuở trước con từng là một vị vua tên Śveta, chúa tể xứ Ānarta; con sống trong tội lỗi, là kẻ bạo ngược áp bức muôn dân.

Verse 50

न किंचित्प्राङ्मया दत्तं न हुतं जातवेदसि । न च रक्षा कृता लोके न त्राताः शरणागताः

Thuở trước con chẳng hề bố thí, cũng không dâng lễ hỏa tế vào Agni. Con không che chở ai trong đời, cũng chẳng cứu giúp những người đến nương tựa.

Verse 51

दृष्ट्वादृष्ट्वा मया रत्नं यत्किंचिद्धरणीतले । तद्वै बलाद्धृतं सर्वं सर्वेषामिह देहिनाम्

Bất cứ châu báu nào con thấy—thật vậy, bất cứ vật gì trên mặt đất—con đều dùng bạo lực mà chiếm đoạt, lấy hết những gì thuộc về mọi loài hữu tình nơi đây.

Verse 52

ततः कालेन दीर्घेण जराग्रस्तस्य मे बलात् । हृतं राज्यं स्वपुत्रेण मां निर्वास्य विगर्हितम्

Rồi sau một thời gian dài, khi ta bị tuổi già lấn át sức lực, chính con trai ta đã dùng bạo lực chiếm lấy vương quyền và đuổi ta đi, khiến ta mang nhục và bị người đời chê trách.

Verse 53

ततोऽहं जरया ग्रस्तो वैराग्यं परमं गतः । समायातोऽत्र विप्रेंद्र भ्रममाण इतस्ततः

Bấy giờ, bị tuổi già hành hạ, ta đạt đến sự ly tham sâu xa. Lang thang đây đó, ô bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, cuối cùng ta đã đến nơi này.

Verse 54

ततः क्षुत्क्षामकण्ठोऽहं स्नात्वाऽत्र सलिले शुभे । मृतश्च संनिविष्टोहं क्षुधया परिपीडितः

Rồi, cổ họng khô khát vì đói, ta tắm nơi đây trong dòng nước cát tường. Bị cơn đói dày vò, ta chết và ngã xuống tại đó.

Verse 55

प्राविश्याऽत्र जले पुण्ये पंचत्वं समुपागतः । ततश्च तत्क्षणादेव विमानं समुपस्थितम्

Bước vào dòng nước thánh này, ta đến lúc tận số và hòa vào năm đại. Ngay trong khoảnh khắc ấy, một cỗ thiên xa (vimāna) liền hiện ra.

Verse 56

मामन्येन शरीरेण समादाय च किंकराः । तत्रारोप्य ततः प्राप्ता ब्रह्मणः सदनं प्रति

Bấy giờ, các thị giả cõi trời nâng ta lên trong một thân khác, đặt ta lên vimāna, rồi đưa ta tiến về nơi cư ngụ của Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 57

दिव्यमाल्यावरधरंदिव्यगन्धानुलेपनम् । दिव्याभरणसंजुष्टं स्तूयमानं च किन्नरैः

Ta được trang sức bằng vòng hoa trời và y phục mỹ lệ, xức hương thơm thiêng, mang bảo sức cõi thiên; và được các Kinnara ca tụng.

Verse 58

ततो ब्रह्मसभामध्ये ह्यहं तैर्देवकिंकरैः । तादृग्रूपो विचक्षुश्च धारितो ब्रह्मणः पुरः

Rồi, giữa hội chúng của Phạm Thiên, các thị giả cõi trời ấy đã đưa ta—với dung mạo như thế và ánh nhìn rạng ngời—đến trước chính Phạm Thiên.

Verse 59

सर्वैः सभागतैर्दृष्टा विस्मितास्यैः परस्परम् । अन्यैश्च निन्दमानैश्च धिक्छब्दस्य प्रजल्पकैः

Tất cả những ai dự hội đều nhìn thấy, nét mặt kinh ngạc, liếc nhìn nhau; còn kẻ khác thì chê trách, lẩm bẩm những lời “thật hổ thẹn!”

Verse 60

किंकरा ऊचुः । एष देवश्चतुर्वक्त्रः सभेयं तस्य सम्भवा । सर्वैर्देवगणैर्जुष्टा प्रणामः क्रियतामिति

Các thị giả thưa: “Đây là vị thần bốn mặt, Phạm Thiên. Hội chúng này phát sinh từ Ngài và được toàn thể chư thiên trang nghiêm. Vậy hãy đảnh lễ.”

Verse 61

ततोऽहं प्रणिपत्योच्चैस्तं देवं देवसंयुतम् । उपविष्टः सभामध्ये व्रीडयाऽवनतः स्थितः

Bấy giờ ta cúi lạy thật sâu trước vị thần ấy, được chư thiên vây quanh; rồi ngồi giữa hội chúng, ta ở yên với đầu cúi xuống vì hổ thẹn.

Verse 62

यथायथा कथास्तत्र प्रजायन्ते सभातले । देवद्विजनरेन्द्राणां धर्माख्यानानि कुंभज

Hỡi Kumbhaja, khi trên nền hội chúng dấy lên muôn cuộc đàm luận, thì cũng vang lên những chuyện kể về Dharma liên quan đến chư thiên, các Bà-la-môn và các bậc quân vương.

Verse 63

तथातथा ममातीव क्षुद्वृद्धिं संप्रगच्छति । जाने किं भक्षयाम्याशु दृषदः काष्ठमेव वा

Cũng như thế, cơn đói của ta tăng lên dữ dội. Ta tự hỏi: “Ta sẽ mau ăn gì đây—đá, hay thậm chí là gỗ?”

Verse 64

ततो मया प्रणम्योच्चैर्विज्ञप्तः प्रपितामहः । प्राणिपत्य मुनिश्रेष्ठ लज्जां त्यक्त्वा सुदूरतः

Rồi ta cúi mình đảnh lễ sâu xa và bạch lên Đại Tổ Phụ (Phạm Thiên Brahmā). Ôi bậc hiền thánh tối thượng, sau khi phủ phục, ta gạt bỏ nỗi thẹn từ xa và thưa bày thẳng thắn.

Verse 65

क्षुधा मां बाधते अतीव सांप्रतं प्रपितामह । तथा पश्यामि नो किंचित्तादृग्भोज्यं प्रयच्छ मे

“Bạch Đại Tổ Phụ, cơn đói đang hành hạ con dữ dội ngay lúc này. Con chẳng thấy gì đáng để ăn—xin ban cho con thứ lương thực như vậy.”

Verse 66

क्षुत्पिपासादयो दोषा न विद्यंतेऽत्र ते किल । स्वर्गे स्थितस्य यच्चैतत्तत्किमेवंविधं मम

“Người ta nói rằng ở đây không có những lỗi như đói và khát. Nếu con đang ở cõi trời, sao tình trạng của con lại như thế này?”

Verse 67

पितामह उवाच । त्वया नान्नं क्वचिद्दत्तं कस्यचित्पृथिवीतले । तेनात्रापि बुभुक्षा ते वृद्धिं गच्छति दुर्मते

Đức Tổ Phụ phán: “Ngươi chưa từng bố thí thức ăn cho bất kỳ ai trên cõi đất. Vì thế, ngay cả tại đây, cơn đói của ngươi vẫn tăng thêm—hỡi kẻ lầm lạc.”

Verse 68

तथा हृतानि रत्नानि यानि दृष्टिगतानि ते । चक्षुर्हीनस्ततो जातो मम लोके गतोऽपि च

“Cũng vậy, những châu báu lọt vào tầm mắt ngươi—ngươi đã trộm lấy. Vì thế ngươi bị đoạt mất thị lực, dẫu đã đến cõi của ta.”

Verse 69

यस्त्वं पातकयुक्तोऽपि संप्राप्तो मम मंदिरम् । तद्वक्ष्याम्यखिलं तेऽहं शृणुष्वैकमनाः स्थितः

Dẫu ngươi mang gánh tội lỗi, ngươi vẫn đã đến đền thờ của ta. Vì vậy ta sẽ nói cho ngươi trọn vẹn mọi điều—hãy đứng đây, lắng nghe với tâm nhất điểm.

Verse 70

यस्मिञ्जले त्वया मुक्ताः प्राणाः पापा त्मनापिच । श्वेतद्वीपपतिस्तत्र कलिकालभयातुरः

Chính trong dòng nước nơi ngươi—dẫu tội lỗi—đã buông bỏ hơi thở mạng sống, Chúa tể của Śvetadvīpa hiện ở đó, ưu sầu vì nỗi sợ thời Kali.

Verse 71

ततोऽस्य स्पर्शनात्सद्यो विमुक्तः सर्वपातकैः । अन्नादानात्परा पीडा जायते क्षुत्समु द्भवा

Sau đó, chỉ cần chạm vào, người ta liền được giải thoát tức khắc khỏi mọi tội lỗi. Còn việc trái nghịch pháp bố thí thức ăn thì sinh ra khổ não lớn—nỗi khổ do đói mà thành.

Verse 72

तथा रत्नापहारेण सञ्जाता चांधता तव । नैवान्यत्कारणं किंचित्सत्यमेतन्मयोदितम्

Tương tự như vậy, do trộm cắp châu báu mà sự mù lòa của ngươi đã nảy sinh. Hoàn toàn không có nguyên nhân nào khác, đây là sự thật mà ta đã nói.

Verse 73

ततो मया विधिः प्रोक्तः पुनरेव द्विजोत्तम । एषोऽपि ब्रह्मलोकस्ते नरकादतिरिच्यते । तस्मात्तत्रैव मां देव प्रेषयस्व किमत्र वै

Sau đó, hỡi người ưu tú nhất trong hàng Hai Lần Sinh, ta lại tuyên bố quy trình đã định. Ngay cả thế giới Brahma này của ngài cũng vượt qua địa ngục. Vì vậy, lạy Chúa, xin hãy gửi con đến đó; con ở lại đây có ích gì?

Verse 74

ब्रह्मोवाच । तस्मात्तत्रैव गच्छ त्वं प्रेषि तोऽसि किमत्र वै । नरके तव वासो न श्वेतद्वीपसमुद्भवम्

Phạm Thiên (Brahma) phán: Vì vậy hãy đi đến đó, ngươi đã được phái đi; ngươi còn việc gì ở đây? Ngươi không có chỗ ở trong địa ngục, người đã sinh ra từ Śvetadvīpa.

Verse 75

माहात्म्यं नाशमायाति शास्त्रं स्यात्सत्यवर्जितम् । तस्मात्त्वं नित्यमारूढो विमा ने त्रैवसुन्दरे

Māhātmya sẽ bị hủy diệt, và thánh thư sẽ không còn sự thật. Vì vậy, hãy luôn ngự trên cỗ xe thiên giới có tên là Traivasundara.

Verse 76

गत्वा जलाशये तस्मिन्यत्र प्राणाः समुज्झिताः । तमेव निजदेहं च भक्षयस्व यथेच्छया

Hãy đi đến hồ nước nơi hơi thở sự sống đã bị bỏ lại; và ở đó, hãy ăn chính cơ thể của ngươi như ngươi mong muốn.

Verse 77

तद्भविष्यति मद्वाक्या दक्षयं जलमध्यगम् । तावत्कालं च दृष्टिस्ते भोज्यकाले भविष्यति

Theo lời ta, điều đó sẽ xảy ra: ngươi sẽ ở lại trong nước mà không bị hủy diệt. Thị lực của ngươi sẽ chỉ phục hồi vào lúc ăn.

Verse 78

ततोऽहं तस्य वाक्येन दीपोत्सवदिने सदा । निशीथेऽत्र समा गत्य भक्षयामि निजां तनुम्

Sau đó, theo lệnh của ngài, vào ngày Lễ hội Đèn (Diwali), ta luôn đến đây vào lúc nửa đêm và ăn chính cơ thể mình.

Verse 79

ततस्तृप्तिं प्रगच्छामि यावद्दैवं दिनं स्थितम् । मानुषं च तथा वर्षमीदृग्रूपो व्यवस्थितः

Sau đó, ta đạt được sự thỏa mãn kéo dài một ngày của chư thiên, tức là một năm của con người; ta an trú trong hình dạng này.

Verse 80

नास्त्यसाध्यं मुनिश्रेष्ठ तव किंचिज्जगत्त्रये । येनैकं चुलुकं कृत्वा निपीतः पयसांनिधिः

Hỡi bậc hiền triết vĩ đại nhất, không có gì trong tam giới là không thể đối với ngài, người đã uống cạn đại dương chỉ trong một ngụm.

Verse 81

तस्मान्मुने दयां कृत्वा ममोपरि महत्तराम् । अकृत्या द्रक्ष मामस्मात्सर्वलोकविगर्हितात्

Vì vậy, hỡi bậc hiền triết, xin hãy rủ lòng thương xót lớn lao đối với con và cứu con khỏi ác nghiệp bị cả thế gian lên án này.

Verse 82

तथा दृष्टिप्रदानं मे कुरुष्व मुनिसत्तम । निर्विण्णोऽस्म्यंधभावेन नान्या त्वत्तोऽस्ति मे गतिः

Xin ban cho con ánh sáng của đôi mắt, ôi bậc hiền thánh tối thượng. Con đã mỏi mệt vì mù lòa; ngoài Ngài ra, con chẳng có nơi nương tựa nào.

Verse 83

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृपया मम मानसम् । द्रवीभूतं तदा वाक्यमवोचं तं रघूत्तम

Nghe lời ấy, lòng ta tan chảy vì lòng từ mẫn; rồi ta nói những lời này với bậc cao quý kia, đấng tối thượng của dòng Raghu.

Verse 84

त्वमन्ननिष्क्रयं देहि कण्ठस्थमिह भूषणम् । येन नाशं प्रयात्येषा बुभुक्षा जठरोद्भवा

Hãy trao vật trang sức đang đeo nơi cổ làm giá đổi lấy thức ăn, nhờ đó cơn đói này—phát sinh từ bụng—sẽ chấm dứt.

Verse 85

तथाऽद्यप्रभृति प्राज्ञ रत्नदीपान्सुनिर्मलान् । अत्रैव सरसस्तीरे देहि दामोदराय च

Và từ hôm nay trở đi, hỡi bậc trí, hãy dâng những ngọn đèn bằng châu báu tinh khiết ngay tại bờ hồ này, cũng để kính dâng Dāmodara.

Verse 86

द्धस येन संजायते दृष्टिः शाश्वती तव निर्मला । मम वाक्यादसंदिग्धं सत्येनात्मानमालभे

Nhờ điều này, thị lực thanh tịnh và vĩnh cửu của ông sẽ phát sinh. Lời ta không hề nghi hoặc; lấy chân thật mà ta đem chính thân mình làm chứng.

Verse 87

राजोवाच । ममोपरि दयां कृत्वा त्वमेव मुनिसत्तम । गृहाण रत्नसंभूतं कण्ठाभरणमुत्तमम्

Nhà vua thưa: “Xin bậc hiền thánh tối thượng thương xót con. Xin nhận lấy vòng trang sức nơi cổ này, tuyệt mỹ, kết từ châu báu.”

Verse 90

ततो दयाभिभूतेन मया तस्य प्रतिग्रहः । निःस्पृहेणापि संचीर्णो मुनिना रण्यवासिना । ततः प्रक्षाल्य मे पादौ यावत्तेनान्ननिष्क्रये । विभूषणमिदं दत्तं सद्भक्त्या भावितात्मने । ततस्तस्य प्रणष्टा सा बुभुक्षा तत्क्षणान्नृप । संजाता परमा तृप्तिर्देवपीयूषसंभवा

“Rồi vì lòng từ bi trỗi dậy, ta đã nhận lễ vật của người ấy—dẫu ta là bậc hiền giả vô dục, sống nơi rừng vắng. Sau khi người ấy rửa chân cho ta, người dâng món trang sức này làm giá đổi lấy thức ăn, với lòng sùng kính chân thành và tâm đã thanh tịnh. Ngay khoảnh khắc ấy, tâu Đại vương, cơn đói của người liền tiêu tan, và niềm mãn nguyện tối thượng sinh khởi, như được kết từ cam lộ của chư thiên.”

Verse 91

तस्य नष्टं मृतं कायं तच्च जीर्णं पुरोद्भवम् । यदासीदक्षयं नित्यं तस्मिंस्तोये व्यवस्थितम्

Thân xác người ấy—như đã mất, như đã chết, và hao mòn từ đời trước—được gác lại; còn phần bất hoại, thường hằng nơi người thì vẫn an trụ trong dòng nước thiêng ấy.

Verse 92

ततः संस्थापितस्तेन तस्मिन्स्थाने सुभक्तितः । दामोदरो रघुश्रेष्ठ कृत्वा प्रासादमुत्तमम्

Bấy giờ, hỡi bậc tối thượng dòng Raghu, với lòng sùng kính thù thắng, người ấy đã an vị Dāmodara ngay tại nơi ấy, sau khi dựng nên một ngôi đền huy hoàng.

Verse 93

तस्याग्रे श्रद्धया युक्तो दीपं दयाद्यथायथा । तथातथा भवेद्दृष्टिस्तस्य नित्यं सुनिर्मलाम्

Hễ ai đầy đủ đức tin, dâng ngọn đèn trước Ngài hết lần này đến lần khác, thì tương ứng như vậy, cái thấy của người ấy ngày càng trong sạch, sáng tỏ không ngừng.

Verse 94

ततो मासात्समासाद्य दिव्यचक्षुर्महीपतिः । स बभूव नृपश्रेष्ठः स्पृहणीयतमः सताम्

Rồi sau một tháng trôi qua, vị vua ấy được thiên nhãn; ngài trở thành bậc quân vương tối thượng, đáng cho người hiền đức ngưỡng mộ nhất.

Verse 95

ततः प्रोवाच मां हृष्टः प्रणिपत्य कृतांजलिः । हर्षगद्गदया वाचा प्रस्थितस्त्रिदिवं प्रति

Bấy giờ, hoan hỷ, ngài thưa với ta; cúi lạy chắp tay, và với giọng nghẹn vì mừng, ngài lên đường hướng về cõi trời.

Verse 96

त्वत्प्रसादात्प्रणष्टा मे बुभुक्षाऽतिसुदारुणा । तथा दृष्टिश्च संजाता दिव्या ब्राह्मणसत्तम

Nhờ ân phúc của ngài, cơn đói khủng khiếp áp đảo nơi con đã tiêu tan; và cũng vậy, ôi bậc Bà-la-môn tối thượng, thiên kiến đã phát sinh trong con.

Verse 97

अनुज्ञां देहि मे तस्माद्येन गच्छामि सांप्रतम् । ब्रह्मलोकं मुनिश्रेष्ठ तीर्थस्यास्य प्रभावतः

Vì thế xin ban cho con sự cho phép, ôi bậc hiền thánh tối thượng, để nay con được ra đi đến Phạm Thiên giới (Brahmaloka) nhờ uy lực của thánh địa này.

Verse 98

ततो मया विनिर्मुक्तः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । स जगाम प्रहृष्टात्मा ब्रह्मलोकं सनातनम्

Rồi được ta cho phép, ngài cúi lạy hết lần này đến lần khác; lòng hân hoan, ngài ra đi đến Phạm Thiên giới vĩnh cửu.

Verse 99

एवं मे भूषणमिदं जातं हस्तगतं पुरा । तव योग्यमिदं ज्ञात्वा तुभ्यं तेन निवेदितम्

Vì thế, món trang sức này đã vào tay ta từ thuở xa xưa. Biết rằng nó xứng đáng với ngài, người ấy đã kính dâng lên ngài.

Verse 100

ततः प्रभृति राजेंद्र समागत्यात्र मानवाः । रत्नदीपान्प्रदायोच्चैः स्नात्वाऽत्र सलिले शुभे । कार्तिके मासि निर्यांति देहांते त्रिदिवालयम्

Từ đó về sau, tâu Đại vương, người đời tụ hội về đây; kính dâng những ngọn đèn báu và tắm gội trong dòng nước cát tường này. Đến lúc mãn thân—nhất là vào tháng Kārtika—họ ra đi đến cõi trời.

Verse 101

ये पुनः प्राणसंत्यागं प्रकुर्वंति समाहिताः । पापात्मानोऽपि ते यांति ब्रह्मलोकं रघूत्तम

Lại nữa, những ai với tâm định tĩnh mà xả bỏ mạng sống tại đó—dẫu là kẻ mang tội—cũng đạt đến Brahmaloka, hỡi Raghūttama (Rāma).

Verse 102

ततो दृष्ट्वा सहस्राक्षः प्रभावं तज्जलोद्भवम् । पांसुभिः पूरयामास समंताद्भयसंकुलम्

Bấy giờ Sahasrākṣa (Indra), thấy uy lực phi thường phát sinh từ dòng nước ấy, vì kinh hãi mà đổ bụi đất lấp kín bốn phía.

Verse 103

तदद्य दिवसः प्राप्तो दीपोत्सवसमुद्भवः । सुपुण्योऽत्र ममादेशात्त्वं कुरुष्व सुकूपिकाम्

Ngày ấy nay đã đến—dịp cát tường từ đó lễ hội đèn được khởi sinh. Vậy theo lệnh ta, hãy lập tại đây một giếng nhỏ tốt đẹp (kūpikā), nơi này sẽ sinh công đức lớn.

Verse 107

तत्र स्नात्वा पितॄंस्तर्प्य रत्नदीपं प्रदाय च । समस्तं कार्तिकं यावदयोध्यां प्रस्थितास्ततः

Tại đó, họ tắm gội, làm lễ tarpaṇa cúng dường các Pitṛ (tổ tiên), và dâng một ngọn đèn báu; rồi họ lên đường đến Ayodhyā, giữ trọn hạnh nguyện suốt cả tháng Kārtika.

Verse 108

ततो विभीषणं मुक्त्वा हनूमंतं च वानरम् । ब्रह्मलोकं गताः सर्वे तत्तीर्थस्य प्रभावतः

Rồi họ để Vibhīṣaṇa và khỉ thần Hanūmān ở lại; còn tất cả những người khác đều lên Brahmaloka, nhờ oai lực của tīrtha ấy.

Verse 109

सूत उवाच । अद्यापि दीपदानं यः कुरुते तत्र सादरम् । संप्राप्ते कार्तिके मासि स्नात्वा तत्र जले शुभे । स सर्वपातकैर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

Sūta nói: Ngay đến hôm nay, ai thành kính dâng đèn tại đó—khi tháng Kārtika đã đến, tắm trong dòng nước cát tường ấy—người ấy được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và được tôn vinh nơi Brahmaloka.

Verse 110

एवं तत्र समुत्पन्नं तत्तडागं शुभावहम् । आनर्त्तीयं तथा विष्णुकूपिका सा च शोभना

Như vậy, tại đó đã phát sinh một hồ nước cát tường, đem lại phúc lợi; hồ ấy được gọi là Ānarttīya, và chiếc giếng xinh đẹp kia mang tên Viṣṇukūpikā.