Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 103›Shloka 4
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

मुखलिंगं ततस्तत्र स्थापयामास शूलिनः । तथान्यैर्वानरैः सर्वैमुखलिंगानि शूलिनः । स्वसंज्ञार्थं द्विजश्रेष्ठाः स्थापितानि यथेच्छया

Transliteration

mukhaliṃgaṃ tatastatra sthāpayāmāsa śūlinaḥ | tathānyairvānaraiḥ sarvaimukhaliṃgāni śūlinaḥ | svasaṃjñārthaṃ dvijaśreṣṭhāḥ sthāpitāni yathecchayā

Translation

Rồi tại nơi ấy, một Mukha-liṅga của Đấng cầm Tam-xoa (Śiva) được an vị. Cũng vậy, tất cả các Vānara khác đều an vị những Mukha-liṅga của Śūlin—hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh—tùy theo ý nguyện, để làm dấu ấn kỷ niệm cho danh xưng riêng của mình.

Word by Word
मुखलिङ्गम्a mukha-liṅga (face-marked liṅga)
मुखलिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुख + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मुखस्य लिङ्गम्)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अपादानार्थक (then/from there)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
स्थापयामासinstalled, set up
स्थापयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + णिच् (causative)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त—‘caused to be placed/installed’
शूलिनःof Śūlin (Śiva)
शूलिनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशूलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थक (likewise/also)
अन्यैःby other
अन्यैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ‘वानरैः’)
वानरैःby monkeys
वानरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
सर्वैःby all
सर्वैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ‘वानरैः’)
मुखलिङ्गानिmukha-liṅgas
मुखलिङ्गानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुख + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष
शूलिनःof Śūlin (Śiva)
शूलिनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशूलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
स्वसंज्ञार्थम्for their own identification/name
स्वसंज्ञार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootस्व + संज्ञा + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (स्वस्य संज्ञायाः अर्थम् = for one’s own name/identification)
द्विजश्रेष्ठाःO best of the twice-born (brāhmaṇas)
द्विजश्रेष्ठाः:
Sambodhana/Address (Vocative sense in context)
TypeNoun
Rootद्विज + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—कर्मधारय (श्रेष्ठा द्विजाः)
स्थापितानिwere installed
स्थापितानि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि प्रयोग—‘were installed’
यथाas
यथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (as/according to)
इच्छयाby (their) wish
इच्छया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootइच्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
Speaker

Sūta (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mukha-liṅga-sthāna (cluster within the kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dwijas/ṛṣis (addressed as dvija-śreṣṭhāḥ)

Visual Art Cues

Scene: Sugrīva installs a Mukha-liṅga of Śiva; other vānaras install their own Mukha-liṅgas, each as a named memorial, in a sacred clearing with ritual implements.

Characters & Entities
Ś
Śiva (Śūlin)
V
Vānaras
M
Mukha-liṅga
D
Dvijas (addressed as audience)

FAQs

Devotion expresses itself by establishing sacred markers (liṅgas), turning a landscape into a living map of remembrance and worship.

The kṣetra of Adhyāya 103 is praised as a place where multiple Mukha-liṅgas of Śiva were installed, sacralizing the terrain.

Liṅga-pratiṣṭhā is described—installing Mukha-liṅgas of Śiva, often with a commemorative intent (svasaṃjñārtha).

←Previous Verse
Next Verse→