Sarga 4

Verse 1

श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं यथावदनुपूर्वशः ।ततोऽब्रवीन्महातेजा रामस्सत्यपराक्रमः ।।।।

Nghe lời Hanumān được trình bày đúng pháp, tuần tự rõ ràng, bấy giờ Đại uy quang Rāma—bậc dũng lực chân thật—liền cất lời.

Verse 2

यां निवेदयसे लङ्कां पुरीं भीमस्य रक्षसः ।क्षिप्रमेनां मथिष्यामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ।।।।

Laṅkā mà ngươi tâu bày—thành đô của tên rākṣasa đáng sợ ấy—ta sẽ mau chóng nghiền nát. Ta nói với ngươi điều này là chân thật.

Verse 3

अस्मिन् मुहूर्ते सुग्रीव प्रयाणमभिरोचये ।युक्तो मुहूर्तो विजयः प्राप्तो मध्यं दिवाकर ।।।।

Sugrīva, ngay trong khoảnh khắc này ta chọn lên đường. Giờ lành đã hội đủ cho chiến thắng, vì mặt trời đã lên đến chính giữa bầu trời.

Verse 4

सीतां हृत्वा तु मे जातु क्वासौ यास्यति यास्यत: ।सीता श्रुत्वाभियानं मे अशामेष्यति जीविते ।जीवितान्तेऽ मृतं स्पृष्टवा पीत्वा विषमिवातुरः ।।।।

Đã cướp Sītā rồi, kẻ ấy còn có thể trốn đi đâu mà thoát khỏi ta? Khi Sītā nghe tin ta xuất chinh, nàng sẽ lại nhen lên hy vọng sống—như người bệnh khổ vì uống độc, đến tận bờ chết mà chạm được cam lộ, liền hồi sinh.

Verse 5

उत्तरा फल्गुनी ह्यद्य श्वस्तु हस्तेन योक्ष्यते ।अभिप्रायाम सुग्रीव सर्वानीकसमावृताः ।।।।

Hôm nay sao Uttarā Phalgunī đang thịnh; ngày mai sẽ kết hợp với Hasta. Này Sugrīva, hãy tập hợp trọn các đạo quân—ý chí ta là xuất phát đúng thời cát tường ấy.

Verse 6

निमित्तानि च पश्यामि यानि प्रादुर्भवन्ति च ।निहत्य रावणं सीतामानयिष्यामि जानकीम् ।।।।

Ta thấy những điềm báo đang hiện khởi; sau khi diệt Rāvaṇa, ta sẽ rước Sītā, nàng Janakī—ái nữ của vua Janaka—trở về.

Verse 7

उपरिष्टाद्धि नयनं स्फुरमाणमिदं मम ।विजयं समनुप्राप्तं शंसतीव मनोरथम् ।।।।

Mi mắt trên của ta đang giật rung; dường như báo điềm chiến thắng đã đến gần, như thể tuyên cáo rằng ước nguyện ta hằng ôm ấp sẽ được viên thành.

Verse 8

ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन सुपूजितः ।उवाच रामो धर्मात्मा पुनरप्यर्धकोविदः ।।।।

Bấy giờ, được Vua loài Khỉ và Lakshmana hết lòng tôn kính, Đức Rama—bậc dharma, tinh thông đạo trị nước—lại cất lời lần nữa.

Verse 9

अग्रे यातु बलस्यास्य नीलो मार्गमवेक्षितुम् ।वृतश्शतसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् ।।।।

Rāma phán: “Hãy để Nīla đi trước đội quân này để dò xét đường đi, có một trăm nghìn vānara dũng mãnh và nhanh nhẹn hộ tống.”

Verse 10

फलमूलवता नील शीतकाननवारिणा ।पथा मधुमता चाशु सेनां सेनापते नय ।।।।

Hỡi Nīla, vị thống soái, hãy mau dẫn đại quân theo con đường dồi dào trái và rễ, có nước rừng mát lành, lại có mật ngọt.

Verse 11

दूषयेयुर्दुरात्मनः पथि मूलफलोदकम् ।राक्षसाः परिरक्षेथास्तेभ्यस्त्वं नित्यमुद्यतः ।।।।

Bọn La-sát hung ác có thể làm ô uế rễ, quả và nước dọc đường; ngươi hãy luôn tỉnh giác, bảo hộ lương thực khỏi chúng.

Verse 12

निम्नेषु वनदुर्गेषु वनेषु च वनौकसः ।अभिप्लुत्याभिपश्येयुः परेषां निहितं बलम् ।।।।

Hỡi những kẻ cư trú nơi rừng, hãy dò xét cả những chỗ trũng, những sơn trại rừng sâu khó vào, và mọi khu rừng; hãy nhảy vọt mà quan sát, nhìn vượt khỏi điều thường thấy, để tìm quân địch đang ẩn giấu.

Verse 13

यच्च फल्गु बलं किञ्चित्त दत्रैवोपपद्यताम् ।एतद्धि कृत्यं घोरं नो विक्रमेण प्रयुज्यताम् ।।।।

Nếu có ai sức lực yếu kém, hãy để họ ở ngay đây đảm nhiệm việc phụ trợ; vì công việc trước mắt của chúng ta thật ghê gớm—hãy đem dũng lực mà thi thố trọn vẹn.

Verse 14

सागरौघनिभं भीममग्रानीकं महाबलाः ।कपिसिंहाः प्रकर्षस्तु शतशोऽथ सहस्रशः ।।।।

Từng trăm rồi từng nghìn, những hầu vương đại lực, như sư tử giữa loài khỉ, tiến lên nơi tiền quân—hung mãnh, cuồn cuộn như triều dâng của biển cả.

Verse 15

गजश्च गिरिसङ्काशो गवयश्च महाबलः ।गवाक्षश्चाग्रतो यातु गवां दृप्तइवर्षभ: ।।।।

Hãy để Gaja—thân hình như núi—cùng với Gavaya đại lực, và Gavākṣa đi ở tuyến đầu, như những con bò mộng kiêu hãnh dẫn dắt đàn bò.

Verse 16

यातु वानरवाहिन्या वानरः प्लवतां वरः ।पालयन्दक्षिणं पार्श्वमृषभो वानरर्षभः ।।।।

Nguyện để Ṛṣabha—bậc nhất trong loài khỉ nhảy vọt, như hùng ngưu giữa các vānara—giữ gìn sườn phải của đại quân khỉ.

Verse 17

गन्धहस्तीव दुर्धर्षस्तरस्वी गन्धमादनः ।यातु वानरवाहिन्या स्सव्यं पार्श्वमधिष्ठितः ।।।।

Nguyện để Gandhamādana—mãnh liệt, khó ai khuất phục như voi say—đứng trấn giữ sườn trái của quân vānara.

Verse 18

यास्यामि बलमध्येऽहं बलौघमभिहर्षयन् ।अधिरुह्य हनूमन्त मैरावत मिवेश्वरः ।।।।

Ta sẽ tiến vào giữa đại quân, khích lệ đạo binh; rồi cưỡi lên Hanumān, như Đế Thích—chúa tể chư thiên—cưỡi voi Airāvata.

Verse 19

अङ्गदेनैष संयातु लक्ष्मणश्चान्त कोपमः ।सार्वभौमेन भूतेशो द्रविणाधिपतिर्यथा ।।।।

Hãy để Lakṣmaṇa—đáng sợ như Antaka—tiến lên cưỡi Aṅgada, như Kubera, chúa của tài bảo, cưỡi voi Sārvabhauma.

Verse 20

जाम्बवांश्च सुषेणश्च वेगदर्शी च वानरः ।ऋक्षराजो महासत्त्वः कुक्षिं रक्षन्तु ते त्रयः ।।।।

Nguyện ba vị ấy—Jāmbavān, Suṣeṇa và vānara Vegadarśī—cùng với vị Vua Gấu đại lực, hãy hộ vệ sườn sau cho ngài.

Verse 21

राघवस्य वचश्श्रुत्वा सुग्रीवो वाहिनीपतिः ।व्यादिदेश महावीर्यो वानरान्वानरर्षभ ः ।।।।

Nghe lời Rāghava, Sugrīva—thống soái đại quân, bậc hùng kiệt giữa loài vānara—vị đại dũng ấy liền truyền lệnh cho các vānara.

Verse 22

ते वानरगणास्सर्वे समुत्पत्य युयुत्सवः ।गुहाभ्यश्शिखरेभ्यश्च अशु पुप्लुविरे तदा ।।।।

Bấy giờ toàn thể các toán vānara, lòng hăm hở giao chiến, đồng loạt bật vọt lên; từ các hang động và từ những đỉnh núi, họ mau chóng nhảy lao đi.

Verse 23

ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन च पूजितः ।जगाम रामोधर्मात्मा ससैन्यो दक्षिणां दिशम् ।। ।।

Sau đó, Rāma—bậc chí thiện theo Dharma—được vua vānara và Lakṣmaṇa kính trọng tôn vinh, liền cùng quân đội tiến về phương Nam.

Verse 24

शतैः शतसहस्रैश्च कोटिभिश्चायुतैरपि ।वारणाभैश्च हरिभिर्ययौ परिवृतस्तदा ।।।।

Bấy giờ Ngài tiến bước, được vây quanh bởi vô lượng vānara—hàng trăm, hàng trăm nghìn, hàng crore và hàng vạn—như một biển chiến sĩ tựa voi tụ hội quanh Ngài.

Verse 25

तं यान्तमनुयान्ती सा महती हरिवाहिनी ।दृप्ता: प्रमुदितास्सर्वे सुग्रीवेणाभिपालिताः ।।।।

Khi Ngài tiến bước, đại quân khỉ hùng vĩ ấy theo sau; ai nấy hãnh diện, hoan hỷ, hết thảy đều được Sugrīva thống lĩnh, giữ gìn trật tự.

Verse 26

आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवङ्गमाः ।क्षेवळन्तो निनदन्तस्ते जग्मुर्वै दक्षिणां दिशम् ।।।।

Nhảy vọt, phóng mình, gầm vang và hò reo, các plavaṅgama ấy quả thật tiến về phương Nam; dáng như vui đùa mà khí thế sẵn sàng chiến trận.

Verse 27

भक्ष्यन्त स्सुगन्धीनि मधूनि च फलानि च ।उद्वहन्तो महावृक्षान् मञ्जरीपुञ्जधारिणः ।।।।

Bầy vānarā vừa đi vừa ăn mật thơm và trái quả; lại mang theo những cành cây lớn, chất đầy chùm hoa và nụ.

Verse 28

अन्योन्यं सहसा दृप्ता निर्वहान्ति क्षिपन्ति च ।पतन्तश्पोत्पत्नत्यन्ये पातयन्त्यपरे परान् ।।।।

Trong khí thế hân hoan, bỗng chốc bốc đồng, họ nâng bổng nhau rồi ném nhau; kẻ này nhảy vọt khi kẻ kia ngã xuống, lại có kẻ xô đẩy người khác trong trò đùa ồn náo.

Verse 29

रावणो नो निहन्तव्यस्सर्वे च रजनीचराः ।इति गर्जन्ति हरयो राघवस्य समीपतः ।।।।

“Rāvaṇa phải bị chúng ta diệt trừ—cùng hết thảy bọn dạ-xoa đi đêm!” Bầy vānara gầm vang như sấm, ngay bên cạnh Rāghava (Rāma).

Verse 30

पुरस्तादृषभो वीरो नील: कुमुद एव च ।पन्थानं शोधयन्तिस्म वानरैर्बहुभि स्सह ।।।।

Ở phía trước, dũng sĩ Ṛṣabha, Nīla và Kumuda, cùng với vô số vānara, luôn dò xét và quét sạch con đường tiến quân.

Verse 31

मध्ये तु राजा सुग्रीवो रामो लक्ष्मण एव च ।बलभिर्बहुभि र्भीमैर्वृताश्शत्रुनिबर्हणाः ।।।।

Ở chính giữa, vua Sugrīva, cùng Rāma và Lakṣmaṇa tiến bước, được bao bọc bởi nhiều chiến sĩ hùng mãnh, dữ dội—những kẻ diệt trừ quân thù.

Verse 32

हरिश्शतवलिर्वीरः कोटीभिर्दशभिर्वृतः ।सर्वामेको ह्यावष्टभ्य ररक्ष हरिवाहिनीम् ।।।।

Dũng sĩ vānara Śatavali, được mười koṭi quân vây quanh, một mình giữ vững trận tuyến và che chở toàn thể đại quân vānara.

Verse 33

कोटीशतपरीवारः केसरी पनसो गजः ।अर्कश्चातिबल: पार्श्वमेकं तस्याभिरक्षति ।।।।

Với đoàn tùy tùng trăm koṭi, Keśarī, Panasa, Gaja, cùng Arka và Atibala, canh giữ một bên sườn của đại quân ấy.

Verse 34

सुषेणो जाम्बवांश्चैव ऋक्षैर्बहुभिरावृतौ ।सुग्रीवं पुरतः कृत्वा जघनं सम्ररक्षतुः ।।।।

Suṣeṇa và Jāmbavān, được vô số loài gấu vây quanh, đặt Sugrīva ở phía trước và gìn giữ hậu quân của đạo binh.

Verse 35

तेषां सेनापतिर्वीरो नीलो वानरपुङ्गवः ।सम्पतन्पततां श्रेष्ठस्तद्बलं पर्यपालयात् ।।।।

Vị tướng chỉ huy anh dũng của họ là Nīla, bậc tối thượng trong những kẻ nhảy vọt và hạ xuống; chàng đi khắp đội quân, trông coi và điều chỉnh binh lực.

Verse 36

दरीमुखः प्रजङ्घश्च रम्भोऽथ रभसः कपिः ।सर्वतश्च ययुर्वीरास्त्वरयन्तः प्लवङ्गमान् ।।।।

Các dũng sĩ khỉ—Dārīmukha, Prajaṅgha, Rambha và kapi Rabhasa—đi khắp bốn phía, thúc giục đoàn vānaras đang nhảy vọt tiến lên.

Verse 37

एवं ते हरिशार्दूला गच्छन्तो बलदर्पिताः ।अपश्यंस्ते गिरिश्रेष्ठं सह्यं द्रुमालतायुतम् ।।।।सरांसि च सुपुल्लानि तटाकानि वनानि च ।।।।

Như vậy, những vānaras dũng mãnh như hổ, hân hoan vì sức lực khi tiến bước, đã trông thấy núi Sahya—bậc nhất trong các sơn lĩnh—phủ đầy cây rừng và dây leo; lại thấy các hồ sen nở rộ, những ao đầm và các khu rừng.

Verse 38

एवं ते हरिशार्दूला गच्छन्तो बलदर्पिताः ।अपश्यंस्ते गिरिश्रेष्ठं सह्यं द्रुमालतायुतम् ।।6.4.37।।सरांसि च सुपुल्लानि तटाकानि वनानि च ।।6.4.38।।

Như vậy, những vānaras dũng mãnh như hổ, tự hào về sức lực khi tiến bước, đã ngắm núi Sahya—bậc nhất trong các sơn lĩnh—tràn đầy cây cối và dây leo; cùng những hồ sen nở rộ, các ao đầm và rừng thẳm.

Verse 39

रामस्य शासनं ज्ञात्वा भीमकोपस्य भीतवत् ।वर्जयन्नगराभ्याशां स्तथा जनपदानपि ।।।।सागरौघनिभं भीमं तद्वानरबलं महत् ।उत्ससर्प महाघोषं भीमघोषमिवार्णव: ।।।।

Biết mệnh lệnh của Rāma, như thể khiếp sợ cơn thịnh nộ ghê gớm của Ngài, đại quân Vānara hùng vĩ—dữ dội như sóng trào biển cả—tiến lên, tránh xa ven thành thị và cả thôn ấp; tiếng gầm vang lớn, rền rĩ đáng sợ như tiếng đại dương.

Verse 40

रामस्य शासनं ज्ञात्वा भीमकोपस्य भीतवत् ।वर्जयन्नगराभ्याशां स्तथा जनपदानपि ।।6.4.39।।सागरौघनिभं भीमं तद्वानरबलं महत् ।उत्ससर्प महाघोषं भीमघोषमिवार्णव: ।।6.4.40।।

Đại quân Vānara, mênh mông như sóng biển, tiến lên giữa tiếng gầm vang như sấm; nhưng vì biết mệnh lệnh của Rāma, họ tránh xa thành thị và thôn ấp, như thể sợ cơn bất bình ghê gớm của Ngài.

Verse 41

तस्यदाशरथे: पार्श्वे शूरास्ते कपिकुङजराः ।तोर्णमापुप्लुवु स्सर्वे सदश्वा इव चोदिताः ।।।।

Bên cạnh con trai Daśaratha, những dũng sĩ—các chúa tể khỉ—đều mau lẹ nhảy vọt tiến lên, như những tuấn mã được thúc giục và điều khiển thuần thục.

Verse 42

कपिभ्यामुह्यमानौ तौ शुशुभाते नरर्षभौ ।महाद्भ्यामिव सम्स्पृष्टौ ग्रहाभ्यां चन्द्रभास्करौ ।।।।

Được hai con khỉ nâng đưa, hai bậc nhân kiệt ấy rực rỡ chói ngời—như mặt trăng và mặt trời khi được hai vì tinh tú lớn chạm đến.

Verse 43

ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन सुपूजितः ।जगाम रामो धर्मात्मा ससैन्यो दक्षिणां दिशम् ।।।।

Bấy giờ, Đức Rāma—bậc dharma thanh tịnh—được Vua Vānara cùng Lakṣmaṇa kính cẩn tôn phụng, liền dẫn đại quân lên đường tiến về phương Nam.

Verse 44

तमङ्गदगतो रामं लक्ष्मणश्शुभया गिरा ।उवाच परिपूर्णार्थ: स्मृतिमान् प्रतिभानवान् ।।।।

Lakṣmaṇa—được Aṅgada chở đi, trí nhớ vững bền, tuệ giác sắc bén, quyết thành tựu trọn vẹn đại sự—đã dùng lời lành cát tường mà thưa với Đức Rāma.

Verse 45

हृतामवाप्य वैदेहीं क्षिप्रं हत्वा च रावणम् ।समृद्धार्थस्समृद्धार्थमयोध्यां प्रतियास्यसि ।।।।

Khi đã đoạt lại Vaidehī và mau chóng diệt trừ Rāvaṇa, Ngài sẽ trở về Ayodhyā, viên mãn đại nguyện, thành tựu chính nghĩa của mình.

Verse 46

महान्ति च निमित्तानि दिवि भूमौ च राघव ।शुभानि तव पश्यामि सर्वाण्येनार्थसिद्धये ।अनुवाति शिवो वायु स्सेवां मृदुहित स्सुखः ।।।।

Hỡi Rāghava, con thấy những điềm lớn lao và cát tường cho Ngài—trên trời dưới đất—đều báo hiệu sự thành tựu của đại sự này. Gió lành cũng thổi theo, dịu mát, êm đềm, giúp quân tiến bước.

Verse 47

पूर्णवल्गुस्वराश्चेमे प्रवदन्ति मृगद्विजाः ।प्रसन्नाश्च दिश स्सर्वा विमलश्च दिवाकरः ।।।।

Muôn thú và chim chóc này cất tiếng hót gọi tròn đầy, êm ngọt; bốn phương đều an hòa, và mặt trời rạng ngời trong sáng.

Verse 48

उशना च प्रसन्नार्चिरनु त्वां भार्गवो गतः ।।।।ब्रह्मराशिर्विशुद्धश्च शुद्दाश्च परमर्षयः ।अर्चिष्मन्तः प्रकाशन्ते ध्रुवं सर्वे प्रदक्षिणम् ।।।।

Uśanā (Śukra), bậc Bhārgava, theo sau Ngài với ánh quang an tịnh rực soi; và các đại thánh tối thượng thanh tịnh, sáng như ngọn lửa, đều đi nhiễu quanh sao Dhruva theo chiều phải cung kính—điềm chắc chắn báo thành tựu cát tường.

Verse 49

उशना च प्रसन्नार्चिरनु त्वां भार्गवो गतः ।।6.4.48।।ब्रह्मराशिर्विशुद्धश्च शुद्दाश्च परमर्षयः ।अर्चिष्मन्तः प्रकाशन्ते ध्रुवं सर्वे प्रदक्षिणम् ।।6.4.49।।

Điềm tinh tú lại hiện như trước: Uśanā (Śukra) an nhiên chiếu sáng theo sau Ngài; các đại thánh rực quang đi nhiễu quanh sao Dhruva theo chiều phải—lời bảo chứng mạnh mẽ về thắng lợi cát tường.

Verse 50

त्रिशङ्कुर्विमलो भाति राजर्षिस्सपुरोहितः ।पितामहाः पुरोऽस्माकमिक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।।।।

Triśaṅku, bậc vương thánh, tổ tiên của dòng Ikṣvāku đại hùng tâm chúng ta, nay hiện sáng tinh khiết, cùng với vị tế sư của ngài, như điềm lành của tổ tiên ở trước mặt.

Verse 51

विमले च प्रकाशेते विशाखे निरुपप्लुवे ।नक्षत्र वरमस्माकमिक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।।।।

Sao Viśākhā cũng rạng ngời trong sáng, không chút chướng ngại—được tôn xưng là tinh tú tối thắng của dòng Ikṣvāku đại hùng tâm chúng ta.

Verse 52

नैरृतं नैरृतानां च नक्षत्रमभिपीड्यते ।मूलो मूलवता स्पृष्टो धूप्यते धूमकेतुना ।।।।

Ngôi sao Nairṛta—thuộc về loài Nairṛta—đang bị bức hại nặng nề; chòm Mūla, bị Mūlavatā chạm đến, lại còn bị sao chổi Dhūmaketu áp chế.

Verse 53

सर्वं चैतद्विनाशाय राक्षसानामुप स्थितम् ।काले कालगृहीतानां नक्षत्र ग्रहपीडितम् ।।।।

Tất cả những điềm ấy đã hiện ra để đưa đến sự diệt vong của loài Rākṣasa; kẻ đã bị định mệnh nắm giữ, đến đúng thời khắc, sẽ bị sao và hành tinh giáng nạn mà nghiền nát.

Verse 54

प्रसन्ना स्सुरसाश्चापो वनानि फलवन्ति च ।प्रवान्त्यभ्य नाधिकं गन्धान्यथर्तुकुसुमा द्रुमाः ।।।।

Nước trong mát và ngọt lành; rừng núi trĩu quả. Gió thơm thổi nhẹ, không hề gắt; cây cối nở hoa như vượt ngoài tiết mùa—điềm cát tường trên đường tiến quân.

Verse 55

व्यूढानि कपिसैन्यानि प्रकाशन्तेऽधिकं प्रभो ।।।।देवानामिव सैन्यानि सङ्ग्रामे तारकामये। एवमार्य ।समीक्ष्यैतान्प्रीतो भवितुमर्हसि ।।।।

Muôn tâu Đại vương, các đạo quân khỉ bày trận chỉnh tề, rực rỡ hơn bội phần—tựa như thiên binh của chư Deva trong cuộc chiến rực sao với Tāraka. Thấy thế trận ấy, bậc cao quý nên hoan hỷ mãn nguyện.

Verse 56

व्यूढानि कपिसैन्यानि प्रकाशन्तेऽधिकं प्रभो ।।6.4.55।।देवानामिव सैन्यानि सङ्ग्रामे तारकामये। एवमार्य ।समीक्ष्यैतान्प्रीतो भवितुमर्हसि ।।6.4.56।।

Muôn tâu Đại vương, các đạo quân khỉ bày trận chỉnh tề, rực rỡ hơn bội phần—tựa như thiên binh của chư Deva trong trận chiến lừng danh với Tāraka. Thấy thế trận ấy, bậc cao quý nên hoan hỷ.

Verse 57

इति भ्रातरमाश्वास्य हृष्ट स्सौमित्रिरब्रवीत् ।अथावृत्य महीं कृत्स्नां जगाम महती चमू: ।।।।ऋक्षवानरशर्दूलैर्न खदंष्ट्रायुधैर्वुता ।

Nói vậy, Saumitrī lòng hân hoan liền an ủi người anh và cất lời. Rồi đại quân tiến bước, trải khắp mặt đất—quanh họ là những gấu và khỉ dũng mãnh như hổ, lấy móng vuốt và nanh làm khí giới.

Verse 58

काराग्रैश्चरणाग्रैश्च वानरै रुत्थितं रजः ।भीममन्तर्दधे लोकं निवार्य सवितुः प्रभाम् ।।।।पर्वतवनाकाशां दक्षिणां हरिवाहिनी ।छादयन्ती ययौ भीमा द्यामिवाम्बुदसन्ततिः ।।।।

Bụi do tay chân loài vānara tung lên trở nên ghê rợn, che lấp thế gian, ngăn cả ánh quang của mặt trời. Đạo quân vānara phương Nam hùng mãnh tiến đi, phủ kín núi rừng và bầu trời—như tầng mây dày giăng khắp cõi thiên không.

Verse 59

काराग्रैश्चरणाग्रैश्च वानरै रुत्थितं रजः ।भीममन्तर्दधे लोकं निवार्य सवितुः प्रभाम् ।।6.4.58।। पर्वतवनाकाशां दक्षिणां हरिवाहिनी ।छादयन्ती ययौ भीमा द्यामिवाम्बुदसन्ततिः ।।6.4.59।।

Bụi do tay chân loài vānara tung lên trở nên đáng sợ, phủ kín thế gian và che khuất ánh mặt trời. Đạo quân vānara phương Nam hùng cường tiến bước, trùm lên núi, rừng và trời—như mây dày liên miên giăng khắp cõi không trung.

Verse 60

उत्तरन्त्यां च सेनायां स्सततं बहुयोजनम् ।नदीस्रोतांसि सर्वाणि सस्यन्दुर्विपरीतवत् ।।।।

Khi đại quân không ngừng vượt qua, liên tiếp suốt nhiều do-tuần, mọi dòng chảy sông ngòi đều cuộn ngược, chảy xiết khác thường—như đang mùa lũ.

Verse 61

सरांसि विमलाम्भांसि द्रुमाकीर्णांश्च पर्वता ।समान् भूमिप्रदेशांश्च वनानि फलवन्ति च ।मध्येन च समन्ताच्च तिर्यक्चाथश्च समाऽविशत् ।।।।

Họ băng qua những hồ nước trong vắt, vượt các núi rậm cây, qua những dải đất bằng phẳng và những rừng đầy trái ngọt; tiến đi mọi nẻo—giữa đường, quanh rìa, ngang qua và cả phía dưới—không ngừng dấn bước.

Verse 62

समावृत्य महीं कृत्स्नां जगाम महती चमूः ।तेहृष्टवदना स्सर्वे जग्मुर्मारुतरंहसः ।।।।

Đại quân trải rộng khắp cõi đất mà tiến lên; ai nấy mặt mày hân hoan, đi nhanh như gió.

Verse 63

हरयो राघवस्यार्थे समारोपितविक्रमाः ।।।।हर्षंवीर्य बलोद्रेकान्दर्शयन्तः परस्परम् ।यौवनोत्सेकजान्दर्पाद्विविधांश्चक्रुरध्वनि ।।।।

Vì đại nghĩa của Rāghava, các dũng sĩ Vānara đã dốc trọn uy lực; họ phô bày cho nhau niềm hân hoan, khí phách anh hùng và sức mạnh dâng trào; dọc đường, do kiêu hãnh phát sinh từ nhiệt huyết tuổi trẻ, họ làm đủ mọi cử chỉ sôi nổi.

Verse 64

हरयो राघवस्यार्थे समारोपितविक्रमाः ।।6.4.63।।हर्षंवीर्य बलोद्रेकान्दर्शयन्तः परस्परम् ।यौवनोत्सेकजान्दर्पाद्विविधांश्चक्रुरध्वनि ।।6.4.64।।

Vì đại nghĩa của Rāghava, các dũng sĩ Vānara tiến bước, trao nhau niềm vui, khí phách và sức mạnh đang dâng; dọc đường, bị thúc đẩy bởi niềm kiêu hãnh nảy sinh từ nhiệt huyết tuổi trẻ, họ bày ra nhiều màn biểu dương sôi nổi.

Verse 65

तत्र केचिद्द्रुतं जग्मुरुत्पेतुश्च तथापरे ।केचित्किलकिलां चक्रुर्वानरा वनगोचराः ।।।।

Tại đó, những Vānara quen sống trong rừng: kẻ thì vội vã lao nhanh, kẻ khác vừa đi vừa nhảy vọt; lại có kẻ cất tiếng kêu ‘kila-kilā’ the thé theo thói loài mình.

Verse 66

प्रास्पोटयंश्च पुच्छानि सन्निजग्मु: पदान्यपि ।भुजावनिक्षिप्य शैलांश्च द्रुमानन्ये बभञ्जिरे ।।।।

Có kẻ quật đuôi xuống đất vang rền; có kẻ giậm chân nện bước. Lại có những Vānara vung mạnh đôi tay, nghiền nát đá núi và bẻ gãy cây rừng.

Verse 67

आरोहन्तश्च शृङ्गाणि गिरीणां गिरिगोचराः ।महानादान्प्रमुञ्चन्ति क्ष्वेळ्वामन्ये प्रचक्रिरे ।।।।

Những Vānara quen rong ruổi núi rừng leo lên các đỉnh non cao, cất tiếng gầm vang dậy; kẻ khác rống lên và xoay vòng cuồng dũng.

Verse 68

ऊरुवेगैश्च ममृदुर्लताजालान्यनेकशः ।जृम्भमाणाश्च विक्रान्ता विचिक्रीडुश्शिलाद्रुमै ः ।।।।

Bằng sức mạnh và tốc độ của đôi đùi, họ xé toạc vô số bụi dây leo chằng chịt. Và dù đang ngáp, những kẻ dũng mãnh vẫn vui đùa, quay vần đá tảng và cây rừng.

Verse 69

शतश्शतसहस्रैश्च कोटिभिश्च सहस्रशः ।वानराणां सुघोराणां श्रीमत्परिवृता मही ।।।।

Đại địa rực rỡ bốn bề, phủ kín bởi những Vānara vô cùng đáng sợ—hàng trăm, hàng trăm nghìn, và đến cả ức triệu, vô lượng vô biên.

Verse 70

सा स्म याति दिवारात्रं महती हरिवाहिनी ।प्रहृष्टमुदितास्सेना सुग्रीवेणाभिपालिताः ।।।।वानरास्त्वरितं यान्ति सर्वे युद्धाभिनन्दिनः ।प्रमोक्षयिषव स्सीतां मुहूर्तं क्वापि नावसन् ।।।।

Đạo quân Vānara hùng mạnh ấy, được Sugrīva che chở, ngày đêm không ngừng tiến bước, lòng hân hoan rạng rỡ. Tất cả loài khỉ thần đều vội vã đi mau, vui mừng đón nhận chiến trận; một dạ giải cứu Sītā, họ chẳng dừng nơi nào dù chỉ trong khoảnh khắc.

Verse 71

सा स्म याति दिवारात्रं महती हरिवाहिनी ।प्रहृष्टमुदितास्सेना सुग्रीवेणाभिपालिताः ।।6.4.70।।वानरास्त्वरितं यान्ति सर्वे युद्धाभिनन्दिनः ।प्रमोक्षयिषव स्सीतां मुहूर्तं क्वापि नावसन् ।।6.4.71।।

Đạo quân Vānara hùng mạnh ấy, dưới sự hộ trì của Sugrīva, ngày đêm thúc bước, tinh thần phấn chấn. Hân hoan trước chiến trận sắp đến và quyết giải cứu Sītā, họ không hề dừng lại ở bất cứ đâu, dù chỉ thoáng chốc.

Verse 72

ततः पादपसम्भाधं नानामृगसमायुताम ।सह्यपर्वतमासेदुर्मलयञ्च महीधरम् ।।।।

Rồi sau đó, họ đến dãy núi Sahya và núi Malaya—những nơi cây cối rậm rạp, muôn loài thú rừng tụ hội sinh cư.

Verse 73

काननानि विचित्राणि नदी: प्रस्रवणानि च ।पश्यन्ननि ययौ रामस्सह्यस्य मलयस्य च ।।।।

Rāma vẫn tiếp tục lên đường, vừa đi vừa chiêm ngưỡng những khu rừng kỳ diệu, những dòng sông, suối chảy và mạch nguồn thuộc dãy Sahya và Malaya.

Verse 74

वकुळान्स्तिलकांश्चूतानसोकान् सिन्धुवारकान् ।करवीरांश्च तिनिशान् भजन्ति स्म प्लवङ्गगमाः ।।।।

Những plavaṅgama—bầy khỉ nhảy vọt—đi lại khắp nơi, kính cẩn chiêm ngưỡng các cây vakula, tilaka, xoài, aśoka, sindhuvāra, karavīra và tiniśa.

Verse 75

अङ्कोलांश्च करञ्चांश्च प्लक्षन्यग्रोधतिन्दुकान् ।जम्बुकामलकान्नापान्भजन्ति स्म प्लवङ्गमाः ।।।।

Bầy Vānara tìm đến và vui hưởng dưới các cây Ankola, Karañja, Plakṣa, Nyagrodha, Tinduka, Jambu, Āmalaka và Nīpa.

Verse 76

प्रस्तरेषु च रम्येषु विविधाः काननद्रुमाः ।वायुवेगप्रचलिताः पुष्पैरवकिरन्ति तान् ।।।।

Trên những sườn đá đẹp đẽ, muôn loài cây rừng bị gió mạnh lay động, liền rải hoa xuống như mưa, phủ lên các Vānara.

Verse 77

मारुतस्सुखसंस्पर्शो वाति चन्दनशीतलः ।षटपदैरनुकूजद्भिर्वनेषु मधुगन्धिषु ।।।।

Làn gió mát, chạm vào êm dịu, lạnh như hương đàn, thổi qua rừng thơm mùi mật, hòa cùng tiếng ong vo ve.

Verse 78

अधिकं शैलराजस्तु धातुभिस्सुविभूषितः ।धातुभ्यःप्रसृतो रेणुर्वायुवेग विघट्टितः ।सुमहद्वानरानीकं छादयामास सर्वतः ।।।।

Vị chúa tể núi non ấy, rực rỡ trang nghiêm bởi các khoáng sắc, sáng chói hơn bội phần. Bụi từ những khoáng chất, bị gió mạnh và bước chân giày xéo hất tung, bốc lên che phủ đại quân Vānara khắp bốn phía.

Verse 79

गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वत सम्प्र पुष्पिताः ।केतकस्सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः ।।।।माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः ।चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला प्रियकास्तथा ।।।।सुफूर्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः ।चूताः पाटलयकाश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः ।।।।मुचुलिन्दार्जुनाश्चैव शिंशुपाः कुटजास्तथा ।धवा श्शाल्मलयश्चैव रक्ता: कुरवकास्तथा ।।।।हिन्तालास्तिनिशाश्चैव चूर्णका नीपकास्तथा ।नीलाशोकाश्च वरणा अङ्कोलाः पद्मकास्तथा ।।।।प्लवमानै: प्लवंगैस्तु सर्वे पर्याकुलीकृतां ।।।।

Trên những sườn núi mỹ lệ, khắp nơi cây cỏ dây leo đều nở rộ: ketaka, sinduvāra và các loài hoa xuân khả ái; mādhavī thơm ngát; bụi kunda và gulma trổ bông; ciribilva và madhūka; vañjula và priyaka; suphūrjaka và tilaka; các cây nāga đang nở; cūta (xoài), pāṭalī và kovidāra; muculinda và arjuna; śiṃśupā và kuṭaja; dhava và śālmali; kuravaka đỏ thắm; hintāla và tiniśa; cūrṇaka và nīpaka; aśoka xanh sẫm, varaṇa, aṅkola và padmaka. Cả khu rừng ấy bị bầy Vānara nhảy vọt, chuyền cành làm náo động khắp nơi.

Verse 80

गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वत सम्प्र पुष्पिताः । केतकस्सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः ।।6.4.79।। माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः ।चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला प्रियकास्तथा ।।6.4.80।।सुफूर्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः ।चूताः पाटलयकाश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः ।।6.4.81।। मुचुलिन्दार्जुनाश्चैव शिंशुपाः कुटजास्तथा । धवा श्शाल्मलयश्चैव रक्ता: कुरवकास्तथा ।।6.4.82।। हिन्तालास्तिनिशाश्चैव चूर्णका नीपकास्तथा ।नीलाशोकाश्च वरणा अङ्कोलाः पद्मकास्तथा ।।6.4.83।। प्लवमानै: प्लवंगैस्तु सर्वे पर्याकुलीकृतां ।।6.4.84।।

Nơi ấy có dây mādhavī ngát hương; những bụi kunda và gulma nở rộ; lại có cây chiribilva, cây madhūka, cùng vañjula và priyaka—khắp nơi hoa nở đầy cành.

Verse 81

गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वत सम्प्र पुष्पिताः । केतकस्सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः ।।6.4.79।। माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः ।चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला प्रियकास्तथा ।।6.4.80।।सुफूर्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः ।चूताः पाटलयकाश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः ।।6.4.81।। मुचुलिन्दार्जुनाश्चैव शिंशुपाः कुटजास्तथा । धवा श्शाल्मलयश्चैव रक्ता: कुरवकास्तथा ।।6.4.82।। हिन्तालास्तिनिशाश्चैव चूर्णका नीपकास्तथा ।नीलाशोकाश्च वरणा अङ्कोलाः पद्मकास्तथा ।।6.4.83।। प्लवमानै: प्लवंगैस्तु सर्वे पर्याकुलीकृतां ।।6.4.84।।

Trên những sườn núi mỹ lệ ấy, cây suphūrjaka và tilaka, cùng các cây nāga đều rực rỡ hoa; lại có xoài, pātalā và kovidāra—thảy đều đang trổ bông.

Verse 82

गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वत सम्प्र पुष्पिताः । केतकस्सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः ।।6.4.79।। माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः ।चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला प्रियकास्तथा ।।6.4.80।।सुफूर्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः ।चूताः पाटलयकाश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः ।।6.4.81।। मुचुलिन्दार्जुनाश्चैव शिंशुपाः कुटजास्तथा । धवा श्शाल्मलयश्चैव रक्ता: कुरवकास्तथा ।।6.4.82।। हिन्तालास्तिनिशाश्चैव चूर्णका नीपकास्तथा ।नीलाशोकाश्च वरणा अङ्कोलाः पद्मकास्तथा ।।6.4.83।। प्लवमानै: प्लवंगैस्तु सर्वे पर्याकुलीकृतां ।।6.4.84।।

Lại có cây muculinda và arjuna; cũng có śiṃśupā và kuṭaja; dhava và śālmali nữa—cùng những cây kuravaka nở hoa đỏ thắm.

Verse 83

गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वत सम्प्र पुष्पिताः । केतकस्सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः ।।6.4.79।। माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः ।चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला प्रियकास्तथा ।।6.4.80।।सुफूर्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः ।चूताः पाटलयकाश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः ।।6.4.81।। मुचुलिन्दार्जुनाश्चैव शिंशुपाः कुटजास्तथा । धवा श्शाल्मलयश्चैव रक्ता: कुरवकास्तथा ।।6.4.82।। हिन्तालास्तिनिशाश्चैव चूर्णका नीपकास्तथा ।नीलाशोकाश्च वरणा अङ्कोलाः पद्मकास्तथा ।।6.4.83।। प्लवमानै: प्लवंगैस्तु सर्वे पर्याकुलीकृतां ।।6.4.84।।

Ở đó có cây hintāla và tiniśa; cũng có cūrṇaka và nīpa; lại có nīlāśoka, varaṇa, aṅkola và padmaka—đều sum suê tươi tốt.

Verse 84

गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वत सम्प्र पुष्पिताः । केतकस्सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः ।।6.4.79।। माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः ।चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला प्रियकास्तथा ।।6.4.80।।सुफूर्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः ।चूताः पाटलयकाश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः ।।6.4.81।। मुचुलिन्दार्जुनाश्चैव शिंशुपाः कुटजास्तथा । धवा श्शाल्मलयश्चैव रक्ता: कुरवकास्तथा ।।6.4.82।। हिन्तालास्तिनिशाश्चैव चूर्णका नीपकास्तथा ।नीलाशोकाश्च वरणा अङ्कोलाः पद्मकास्तथा ।।6.4.83।। प्लवमानै: प्लवंगैस्तु सर्वे पर्याकुलीकृतां ।।6.4.84।।

Bởi những bầy vānara nhảy vọt tung hoành, khắp mọi nơi đều trở nên náo nhiệt, rộn ràng.

Verse 85

वाप्यस्तस्मिन् गिरौ शिता: पल्वलानि तथैव च ।चक्रवाकानुचरिताः कारण्डवनिषेविताः ।।।।प्लवैः क्रौञ्चेश्च सङ्कीर्णा वराहमृग सेविताः ।ऋक्षैस्तरक्षुभिस्सिम्हैश्शार्दूलैश्च भयावहैः ।।।।व्यालैश्च बहुभिर्भीमै स्सेव्यमाना स्समन्ततः ।पद्मैस्सौगन्दिकैः पुल्लैः कुमुदैश्चोत्पलैस्तथा ।।।।वारिजैर्विविधैः पुष्पै रम्यास्तत्र जलाशयाः ।

Trên ngọn núi ấy có những hồ chứa mát lành và các ao đầm nữa; nơi chim cakravāka lui tới, và bầy thủy cầm kāraṇḍava thường ghé.

Verse 86

वाप्यस्तस्मिन् गिरौ शिता: पल्वलानि तथैव च ।चक्रवाकानुचरिताः कारण्डवनिषेविताः ।।6.4.85।।प्लवैः क्रौञ्चेश्च सङ्कीर्णा वराहमृग सेविताः ।ऋक्षैस्तरक्षुभिस्सिम्हैश्शार्दूलैश्च भयावहैः ।।6.4.86।।व्यालैश्च बहुभिर्भीमै स्सेव्यमाना स्समन्ततः ।पद्मैस्सौगन्दिकैः पुल्लैः कुमुदैश्चोत्पलैस्तथा ।।6.4.87।।वारिजैर्विविधैः पुष्पै रम्यास्तत्र जलाशयाः ।

Những ao hồ ấy đầy các loài thủy điểu và chim krauñca; lợn rừng cùng nai thường đến; lại còn là chốn lui tới của gấu, linh cẩu, sư tử và hổ dữ đáng sợ.

Verse 87

वाप्यस्तस्मिन् गिरौ शिता: पल्वलानि तथैव च ।चक्रवाकानुचरिताः कारण्डवनिषेविताः ।।6.4.85।।प्लवैः क्रौञ्चेश्च सङ्कीर्णा वराहमृग सेविताः ।ऋक्षैस्तरक्षुभिस्सिम्हैश्शार्दूलैश्च भयावहैः ।।6.4.86।।व्यालैश्च बहुभिर्भीमै स्सेव्यमाना स्समन्ततः ।पद्मैस्सौगन्दिकैः पुल्लैः कुमुदैश्चोत्पलैस्तथा ।।6.4.87।।वारिजैर्विविधैः पुष्पै रम्यास्तत्र जलाशयाः ।

Bốn bề, vô số mãnh thú ghê gớm lui tới; và nơi ấy được điểm trang bởi sen thơm nở rộ, cùng kumuda và những đóa utpala xanh biếc.

Verse 88

तस्य सानुषु कूजन्ति नानाद्विजगणास्तथा ।।।।स्नात्वा पीत्वोदकान्यत्र जले क्रीडन्ति वानराः ।अन्योन्यं प्लावयन्ति स्म शैलमारुह्य वानराः ।।।।

Trên các sườn núi của nó, từng đàn chim muôn loài cũng cất tiếng hót vang.

Verse 89

तस्य सानुषु कूजन्ति नानाद्विजगणास्तथा ।।6.4.88।। स्नात्वा पीत्वोदकान्यत्र जले क्रीडन्ति वानराः ।अन्योन्यं प्लावयन्ति स्म शैलमारुह्य वानराः ।।6.4.89।।

Tại đó, bầy vānara sau khi tắm gội và uống nước, vui đùa trong các vũng nước; rồi leo lên những tảng đá, chúng té nước, dội ướt lẫn nhau trong cuộc chơi.

Verse 90

फलान्य मृतगन्धीनि मूलानि कुसुमानि च ।बभञ्जुर्वास्तत्र पादपानं मदोत्कटाः ।।।।

Tại đó, bầy vānara men say hân hoan, trèo lên cây cối mà bẻ ăn các thứ quả thơm như cam lộ, cùng với rễ và hoa.

Verse 91

द्रोणमात्रप्रमाणानि लम्बमानानि वानराः ।ययुः पिबन्त हृष्टास्ते मधूनि मधुपिङ्गलाः ।।।।

Những vānara mắt vàng ấy tiếp tục lên đường, lòng hân hoan, uống mật ong từ những tổ ong treo lủng lẳng lớn bằng một đấu droṇa.

Verse 92

पादपानवभञ्जन्तो विकर्षन्त स्तथा लताः ।विधमन्तो गिरिवरान्प्रययुः प्लवगर्षभाः ।।।।

Những bậc vương giả trong loài nhảy vọt ấy tiến bước—bẻ gãy cây cối, giật đứt dây leo, và khi đi còn va đập cả những ngọn núi hùng vĩ.

Verse 93

वृक्षेभ्योऽन्ये तु कपयो नदन्तो मधुदर्पिताः ।अन्ये वृक्षान्प्रपद्यन्ते प्रपिबन्त्यपि चापरे ।।।।

Có bầy khỉ khác, say men mật ngọt, gầm rú vang trời mà rời khỏi các cây; kẻ thì lao vút lên cành, kẻ lại nhảy nhót, uống hết lần này đến lần khác.

Verse 94

बभूव वसुधा तैस्तु सम्पूर्णा हरियूथपै: ।यथा कलमकेदारैः पक्वैरिव वसुन्दरा ।।।।

Bấy giờ mặt đất tràn ngập những thủ lĩnh của đoàn quân khỉ; tựa như ruộng lúa dày đặc, đầy những bông kalama đã chín vàng.

Verse 95

महेन्द्रमथ सम्प्राप्य रामो राजीवलोचनः ।अध्यारोहन्महाबाहुश्शिखरं द्रुमभूषितम् ।।।।

Rồi đấng Rāma mắt như hoa sen, bậc đại lực với đôi tay hùng mạnh, đến núi Mahendra và trèo lên đỉnh cao trang điểm bởi rừng cây.

Verse 96

ततश्शिखरमारुह्य रामो दशरथात्मजः ।कूर्ममीनसमाकीर्णमपश्यत्सलिलाकुलम् ।।।।

Khi đã lên tới đỉnh, Rāma—con của Daśaratha—trông thấy đại dương, nước cuộn mênh mang, đầy rẫy rùa và cá.

Verse 97

ते सह्यं समतिक्रम्य मलयं च महागिरिम् ।आसेदुरानुपूर्व्येण समुद्रं भमनिस्स्वनम् ।।।।

Vượt qua dãy Sahya rồi đến núi lớn Malaya theo thứ tự, họ rốt cuộc đến bờ đại dương, nơi tiếng gầm vang dội khiến người khiếp sợ.

Verse 98

अवरुह्य जगामाशु वेलावनमनुत्तमम् ।रामो रमयतां श्रेष्ट स्ससुग्रीव स्सलक्ष्मणः ।।।।

Xuống khỏi nơi ấy, Rāma—bậc tối thắng đem niềm hoan hỷ—vội đến khu rừng ven bờ biển thù thắng, cùng với Sugrīva và Lakṣmaṇa.

Verse 99

अथ धौतोपलतलां तोयौघै स्सहसोत्थितैः ।वेलामासाद्य विपुलान्रामो वचनमब्रवीत् ।।।।

Bấy giờ, đến bờ biển rộng lớn—nền đá được những đợt sóng dâng cuồn cuộn mài rửa sáng bóng—Rāma cất lời nói rằng:

Verse 100

एते वयमनुप्राप्ता स्सुग्रीव वरुणालयम् ।इहेदानीं विचिन्ता साया नः पूर्वसमुत्थिता ।।।।

Hỡi Sugrīva, nay chúng ta đã đến nơi cư ngụ của Varuṇa—biển cả. Ngay tại đây, chúng ta phải cùng suy nghị về kế sách đã khởi lên trong lòng từ trước.

Verse 101

अतः परमतीरोऽयं सागर स्सरितां पतिः ।न चायमनुपायेन शक्यस्तरितुमर्णवः ।।।।

Vượt qua đây là bờ xa—đại dương, chúa tể của các dòng sông. Biển này không thể vượt qua nếu không có phương kế.

Verse 102

तदिहैव निवेशोऽस्तु मन्त्रः प्रस्तूयतामिह ।यथेदं वानरबलं परं पारमवाप्नुयात् ।।।।

Vậy hãy hạ trại ngay tại đây; hãy mở cuộc bàn nghị ngay tại đây—để đạo quân Vānara này có thể đến được bờ bên kia.

Verse 103

इतीव स महाबाहुस्सीताहरणकर्शितः ।रामस्सागरमासाद्य वासमाज्ञापयत्तदा ।।।।

Nói như vậy, Rāma tay mạnh—đau đớn vì Sītā bị bắt cóc—khi đến bờ biển, liền truyền lệnh cho quân đóng trú khi ấy.

Verse 104

सर्वा स्सेना निवेश्यन्तां वेलायां हरिपुङ्गव ।सम्प्राप्तो मन्त्रकालो नस्सागरस्येह लङ्घने ।।।।

“Hỡi bậc anh kiệt trong loài khỉ, hãy cho toàn quân đóng trại nơi bờ biển. Giờ đã đến lúc chúng ta bàn nghị—làm sao vượt qua đại dương này.”

Verse 105

स्वां स्वां सेनां समुत्सृज्य मा च कश्चित्कुतो व्रजेत् ।गच्छन्तु वानराश्शूराज्ञेयं छन्नं भयं च नः ।।।।

Chớ ai rời bỏ đội ngũ của mình mà đi đâu cả. Hỡi các dũng sĩ Vānara, hãy canh phòng nghiêm mật; phải biết rằng hiểm họa có thể đang ẩn kín trước mắt chúng ta.

Verse 106

रामस्य वचनं श्रुत्वा सुग्रीव स्सहलक्ष्मणः ।सेनां निवेशयततीरे सागरस्य द्रुमायुते ।।।।

Nghe lời của Rāma, Sugrīva—cùng với Lakṣmaṇa—liền hạ trại cho đại quân bên bờ biển, nơi ven bờ rậm rạp cây rừng.

Verse 107

विरराज समीपस्थं सागरस्य तु तद्बलम् ।मधुपाण्डुजल श्रशीमान् द्वितीय इव सागरः ।।।।

Đạo quân ấy đóng gần biển liền rực rỡ huy hoàng—tựa như một đại dương thứ hai, sáng ngời với làn nước ngả màu mật vàng.

Verse 108

वेलावनमुपागम्य ततस्ते हरिपुङ्गवाः ।निविष्टाश्च परं पारं काङ्क्षमाणा महोदधेः ।।।।

Rồi những bậc anh kiệt Vānara ấy đến khu rừng ven bờ, an trú tại đó, lòng khát khao vượt tới bờ xa của đại dương mênh mông.

Verse 109

तेषां निविशमानानां सैन्यसन्नाहनिस्स्वनः ।अन्तर्धाय महानादमर्णवस्य प्रशुश्रुवे ।।।।

Khi họ đang an vị, tiếng ồn của quân đội sửa soạn binh giáp vang dậy, át đi và che lấp cả tiếng gầm hùng vĩ của biển cả.

Verse 110

सा वानराणां ध्वजिनी सुग्रीवेणाभिपालिता ।त्रिधा निविष्टा महती रामस्यार्थपराऽभवत् ।।।।

Đại quân Vānara ấy, được Sugrīva che chở, đóng trại thành ba đạo, một lòng hướng đến việc thành tựu đại sự của Rāma.

Verse 111

सा महार्णवमासाद्य हृष्टा वानरवाहिनी ।वायुवेगसमाधूतं पश्यमाना महार्णवम् ।।।।

Đến bờ đại dương, đoàn quân Vānara hân hoan, ngắm biển mênh mông bị gió mạnh khuấy dậy, cuộn trào không dứt.

Verse 112

दूरपारमसम्बाधं रक्षोगणनिषेवितम् ।पश्यन्तो वरुणावासं निषेदुर्हरियूथपाः ।।।।

Nhìn biển của thần Varuṇa—bờ xa khó tới, mặt nước liền một dải, lại có bầy rākṣasa lui tới—các thủ lĩnh bầy khỉ ngồi xuống để bàn định.

Verse 113

चण्डनक्रग्राहं घोरं क्षपादौ दिवसक्ष्ये ।हसन्तमिव फेनौघैर्नृत्यन्तमिव चोर्मिभिः ।।।।

Khi ngày tàn đêm đến, biển cả ghê rợn với cá sấu dữ và loài quái vật chụp bắt; bọt trắng như tiếng cười, sóng dâng như điệu múa.

Verse 114

चन्द्रोदये समुद्भूतं प्रतिचन्द्रसमाकुलम् ।चण्डानिलमहाग्राहैः कीर्णं तिमितिमिङ्गिलैः ।।।।

Khi trăng vừa mọc, đại dương dâng trào, rợp đầy muôn vàn bóng nguyệt; bị gió dữ quật tung, mặt nước rải khắp những loài thủy quái khổng lồ, cùng bầy timitimiṅgila ghê gớm.

Verse 115

दीप्तभोगैरिवाकीर्णं भुजङ्गैर्वरुणालयम् ।अवगाढं महासत्त्वैर्नानाशैलसमाकुलम् ।सुदुर्गं दुर्गमार्गं तमगाध मसुरालयम् ।।।।

Nơi cư ngụ của thần Varuṇa như bị phủ kín bởi rắn biển, tựa những vòng thân rực cháy; sâu thẳm với các đại sinh linh ẩn dưới, chen chúc bao núi ngầm—đường qua cực khó, không thể dò, như cõi âm u đáng sợ.

Verse 116

मकरैर्नागभोगैश्च विगाढा वातलोलिताः ।उत्पेतुश्च निपेतुश्च प्रवृद्धा जलराशयः ।।।।

Những khối nước cuộn sâu, bị gió lay đảo, khi vọt lên khi đổ xuống; dày đặc loài makara và những vòng thân rắn uốn lượn.

Verse 117

अग्निचूर्णमिवाविद्धं भास्वराम्बुमहोरगम् ।सुरारिविषयं घोरं पाताळविषमं सदा ।।।।

Biển cả như bị xuyên bởi muôn tia lửa, nước sáng rực mà đầy những đại xà; ghê rợn như cõi của kẻ thù chư thiên, luôn mang dáng vẻ gập ghềnh đáng sợ của Pātāla.

Verse 118

सागरं चाम्बरप्रख्यमम्बरं सागरोपमम् ।सागरं चाम्बरं चेति निर्विशेष मदृश्यत ।।।।

Biển cả tựa bầu trời, bầu trời lại như biển cả; biển và trời dường như không phân biệt, chẳng thấy một mảy khác nhau.

Verse 119

सम्पृक्तं नभसाप्यम्भस्सम्पृक्तं च नभोऽम्भसा ।तादृग्रूपेच दृश्यते तारारत्नसमाकुले ।।।।

Nước như hòa lẫn với trời, và trời cũng hòa cùng nước; trong dáng vẻ tương dung ấy, cả hai hiện ra rực rỡ—trên cao dày sao như châu báu, dưới thấp lấp lánh như ngọc.

Verse 120

समुत्पतितमेघस्य वीचिमालाकुलस्य च ।विशेषो न द्वयोरासीत्सागरस्याम्बरस्य च ।।।।

Mây vút lên cao, sóng cuộn thành chuỗi; bấy giờ dường như chẳng còn phân biệt được biển cả với bầu trời.

Verse 121

अन्योन्यैराहता स्सक्ता स्सस्वनुर्भीमनिस्स्वनाः ।ऊर्मयस्सिन्धुराजस्य महाभेर्य इवाहवे ।।।।

Những lớp sóng của Hải Vương va đập, quấn lấy nhau, gầm vang tiếng rợn người—tựa những đại cổ chiến trận, như lời thách thức nơi sa trường.

Verse 122

रत्नौघ जलसन्नादं विषक्तमिव वायुना ।उत्पतन्तमिव क्रुद्धं यादोगणसमाकुलम् ।।।।ददृशुस्ते महोत्साह वाताहतजलाशयम् ।अनिलोद्धूतमाकाशे प्रवल्गन्त ममिवोर्मिभिः ।।।।

Những dũng sĩ ấy trông thấy biển cả: tiếng nước vang dội trên những khối châu báu, như bị gió dồn ép và nén chặt; sóng vọt lên như đang phẫn nộ, đầy ắp đàn thủy tộc. Hết lớp sóng này đến lớp sóng khác nhảy dựng, như bị cuồng phong hất tung lên tận không trung.

Verse 123

रत्नौघ जलसन्नादं विषक्तमिव वायुना ।उत्पतन्तमिव क्रुद्धं यादोगणसमाकुलम् ।।6.4.122।।ददृशुस्ते महोत्साह वाताहतजलाशयम् ।अनिलोद्धूतमाकाशे प्रवल्गन्त ममिवोर्मिभिः ।।6.4.123।।

Bấy giờ các dũng sĩ đầy chí lớn trông thấy biển cả bị gió quất dữ dội: từ lòng sâu đầy châu báu vang rền như sấm, chen chúc loài thủy tộc; những lớp sóng cuộn lên, như phẫn nộ, bị gió hất tung vọt tới tận trời cao.

Verse 124

ततो विस्मयमापन्ना हरयो ददृशुर्हरयस्तदा ।भ्रान्तोर्मिजालसन्नादं प्रलोलमिव सागरम् ।।।।

Rồi bầy khỉ kinh ngạc nhìn thấy đại dương: tiếng sóng rối cuộn vang dậy, biển cả bồn chồn dữ dội, như đang chịu khổ não mà chấn động không yên.