Shloka 20

समुद्रतट-प्रयाणम् तथा वेलावन-निवेशः

March to the Seacoast and Encampment at the Shore

Devanagari script

जाम्बवांश्च सुषेणश्च वेगदर्शी च वानरः ।ऋक्षराजो महासत्त्वः कुक्षिं रक्षन्तु ते त्रयः ।।।।

Transliteration

jāmbavāṃś ca suṣeṇaś ca vegadarśī ca vānaraḥ | ṛkṣarājo mahāsattvaḥ kukṣiṃ rakṣantu te trayaḥ ||

Translation

Nguyện ba vị ấy—Jāmbavān, Suṣeṇa và vānara Vegadarśī—cùng với vị Vua Gấu đại lực, hãy hộ vệ sườn sau cho ngài.

Word by Word

• जाम्बवान्: Jāmbavān
• जाम्बवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जाम्बवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• सुषेणः: Suṣeṇa
• सुषेणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुषेण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• वेग-दर्शी: Vegadarśī
• वेग-दर्शी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेग (प्रातिपदिक) + दर्शिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name/epithet); तत्पुरुषः: 'वेगं पश्यति' (one who observes speed)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• वानरः: the vanara (leader)
• वानरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समुच्चित-कर्तृसमूह-निर्देश (collective subject)

• ऋक्ष-राजः: king of bears
• ऋक्ष-राजः: Karta (कर्ता; appositional epithet)
• Type: Noun
• Root: ऋक्ष (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः: 'ऋक्षाणां राजा' (king of bears)

• महा-सत्त्वः: great and mighty
• महा-सत्त्वः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (पूर्वपद) + सत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: 'महच्च तत् सत्त्वं यस्य' (of great might/valor)

• कुक्षिम्: the rear/flank
• कुक्षिम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: कुक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'rear/flank (belly-side)'

• रक्षन्तु: let them protect
• रक्षन्तु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (they/those)

• त्रयः: three
• त्रयः: Karta (कर्ता; apposition to ते)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (numeral: three)

Context

"Let Rksharaja the mighty strong Jambavan and Sushena even Vegadarsi protect the rear side (of the army)".

Characters & Entities

• Jāmbavān
• Suṣeṇa
• Vegadarśī
• Ṛkṣarāja (bear-king; Jāmbavān as title/context)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as collective responsibility: safeguarding the vulnerable parts of the force ensures the righteous mission is protected, not merely the glory of the front line.

What is the narrative situation?

Rāma assigns experienced leaders to protect the army’s flank/rear as part of battle organization.

Which character virtue is emphasized?

Reliability and guardianship—senior warriors are entrusted with protective duty rather than display.