Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 4, Shloka 51

समुद्रतट-प्रयाणम् तथा वेलावन-निवेशः

March to the Seacoast and Encampment at the Shore

Devanagari script

विमले च प्रकाशेते विशाखे निरुपप्लुवे ।नक्षत्र वरमस्माकमिक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।।।।

Transliteration

vimalē ca prakāśete viśākhe nirupapluve | nakṣatravaram asmākam ikṣvākūṇāṃ mahātmanām ||

Translation

Sao Viśākhā cũng rạng ngời trong sáng, không chút chướng ngại—được tôn xưng là tinh tú tối thắng của dòng Ikṣvāku đại hùng tâm chúng ta.

Word by Word

• विमले: in the clear (sky/asterism)
• विमले: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (नक्षत्रनाम), सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण (locative)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• प्रकाशेते: shine (the two)
• प्रकाशेते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √काश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, द्विवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: प्र-

• विशाखे: in/at Vishakha (asterism)
• विशाखे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विशाखा (प्रातिपदिक; नक्षत्रनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण

• निरुपप्लुवे: undisturbed
• निरुपप्लुवे: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निरुपप्लव (प्रातिपदिक; निर् + उपप्लव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (नक्षत्रनाम), सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: उपप्लवः नास्ति यस्मिन् (free from disturbance)

• नक्षत्रम्: star/asterism
• नक्षत्रम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नक्षत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वरम्: best
• वरम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative)

• अस्माकम्: of us/our
• अस्माकम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध

• इक्ष्वाकूणाम्: of the Ikshvakus
• इक्ष्वाकूणाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इक्ष्वाकु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• महात्मनाम्: of the great-souled
• महात्मनाम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

Context

The best of stars, Visakha of the high-souled Ikshvakus which is unconnected shines brightly.

Characters & Entities

• Ikṣvāku dynasty

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is presented as steadiness and unobstructed clarity—symbolized by a star shining without disturbance—mirroring the ideal of unwavering righteous conduct.

What is the narrative situation?

A favorable nakṣatra (Viśākhā) is noted as shining clearly, interpreted as a good omen for Rāma’s undertaking.

Which character virtue is emphasized?

Constancy: the righteous leader proceeds with stable intent, not swayed by fear or confusion.