Shloka 68

समुद्रतट-प्रयाणम् तथा वेलावन-निवेशः

March to the Seacoast and Encampment at the Shore

Devanagari script

ऊरुवेगैश्च ममृदुर्लताजालान्यनेकशः ।जृम्भमाणाश्च विक्रान्ता विचिक्रीडुश्शिलाद्रुमै ः ।।।।

Transliteration

ūruvegaiś ca mamṛdur latājālāny anekaśaḥ |

jṛmbhamāṇāś ca vikrāntā vicikrīḍuḥ śilādrumaiḥ ||

Translation

Bằng sức mạnh và tốc độ của đôi đùi, họ xé toạc vô số bụi dây leo chằng chịt. Và dù đang ngáp, những kẻ dũng mãnh vẫn vui đùa, quay vần đá tảng và cây rừng.

Word by Word

• ऊरुवेगैः: with thigh-speed
• ऊरुवेगैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: ऊरु + वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ऊरोः वेगः)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• ममृदुः: crushed/broke
• ममृदुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मृद् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• लताजालानि: masses of creepers
• लताजालानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लता + जाल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लतानां जालानि)

• अनेकशः: in many places/abundantly
• अनेकशः: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अनेकशः (अव्यय)
• Form: अव्यय (प्रकार/परिमाणवाचक adverb: in many ways/abundantly)

• जृम्भमाणाः: yawning
• जृम्भमाणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: जृम्भ् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्तः शानच्-प्रत्ययान्त (present middle participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• विक्रान्ताः: valiant
• विक्रान्ताः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विक्रान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (valiant)

• विचिक्रीडुः: played/whirled about
• विचिक्रीडुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + क्रीड् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• शिलाद्रुमैः: with rocks and trees
• शिलाद्रुमैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: शिला + द्रुम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (शिलाश्च द्रुमाश्च)

Context

With the speed of their shaking thighs, the vanaras broke several meshes of creepers. While yawning also some showed their courage by whirling round and throwing stones and trees.

Characters & Entities

• Vānara-s
• Creepers (latā)
• Rocks (śilā)
• Trees (druma)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is supported by endurance and readiness: even fatigue (yawning) does not halt duty; energy is maintained for the righteous objective.

What is the narrative situation?

The host advances through rough terrain, tearing through creepers and handling rocks and trees as part of their vigorous movement.

Which character virtue is emphasized?

Vikrama (bold prowess) coupled with stamina.