गङ्गामाहात्म्य — The Greatness of the Gaṅgā

Verse 1

सनक उवाच । एवमौर्वाश्रमे ते द्वे बाहुभार्ये मुनीश्वर । चक्राते भक्तिभावेन शुश्रूषां प्रतिवासरम् 1. ॥ १ ॥

Sanaka thưa: “Như vậy, bạch bậc Chúa tể giữa các hiền thánh, tại ẩn thất của Aurva, hai người vợ của Bāhu đã phụng sự mỗi ngày với tâm bhakti (lòng sùng kính).”

Verse 2

गते वर्षार्द्धके काले ज्येष्ठा राज्ञी तु या द्विज । तस्याः पापमतिर्जाता सपत्न्याः सम्पदं प्रति ॥ २ ॥

Khi nửa mùa mưa đã trôi qua, hỡi Bà-la-môn, hoàng hậu cả khởi lên ác ý đối với sự thịnh vượng của người vợ đồng cung.

Verse 3

ततस्तया गरो दत्तः कनिष्ठायै तु पापया । न स्वप्रभावं चक्रे वै गरो मुनिनिषेवया ॥ ३ ॥

Rồi người đàn bà tội lỗi ấy đưa thuốc độc cho hoàng hậu trẻ. Nhưng chất độc không phát tác, vì nàng được che chở bởi ảnh hưởng của việc phụng sự và gần gũi bậc hiền thánh.

Verse 4

भूलेपनादिभिः सम्यग्यतः सानुदिनं मुनेः । चकार सेवां तेनासौ जीर्णपुण्येन कर्मणा ॥ ४ ॥

Nhờ tính chất đơn sơ và những đức hạnh khiêm cung khác, người ấy trở nên nghiêm cẩn; và ngày qua ngày phụng sự vị ẩn sĩ. Bởi hành vi ấy—phát sinh từ công đức xưa đã tích lũy—người ấy dâng lên sự phục vụ đầy bhakti.

Verse 5

ततो मासत्रयेऽतीते गरेण सहितं सुतम् । सुषाव सुशुभे काले शुश्रूषानष्टकिल्बिषा ॥ ५ ॥

Rồi khi ba tháng đã qua, vào thời khắc cát tường, nàng sinh một bé trai cùng nhau thai; nhờ lòng chuyên cần phụng sự mà tội chướng đã tiêu tan.

Verse 6

अहो सत्सङ्गतिर्लोके किं पापं न विनाशयेत् । न तदातिसुखं किं वा नराणां पुण्यकर्मणाम् ॥ ६ ॥

Ôi! Trên đời này, có tội lỗi nào mà thánh chúng đồng hành (satsaṅga) lại không tiêu trừ? Và đối với con người, còn niềm an lạc nào lớn hơn phước đức sinh từ hạnh nghiệp chân chánh?

Verse 7

ज्ञानाज्ञानकृतं पापं यच्चान्यत्कारितं परैः । तत्सर्वं नाशयत्याशु परिचर्या महात्मनाम् ॥ ७ ॥

Tội lỗi đã làm do biết hay không biết, và cả những điều sai trái do người khác gây nên, tất thảy đều mau chóng bị tiêu trừ nhờ sự phụng sự chí thành đối với các bậc thánh đại tâm.

Verse 8

जडोऽपि याति पूज्यत्वं सत्सङ्गाज्जगतीतले । कलामात्रोऽपि शीतांशुः शम्भुना स्वीकृतो यथा ॥ ८ ॥

Ngay cả người đần độn cũng trở nên đáng tôn kính trên cõi đời nhờ được gần gũi bậc hiền thiện—như vầng trăng tuy chỉ một phần nhỏ (kalā) vẫn được Śambhu (Śiva) tiếp nhận.

Verse 9

सत्सङ्गतिः परामृद्धिं ददाति हि नृणां सदा । इहामुत्र च विप्रेन्द्र सन्तः पूज्यतमास्ततः ॥ ९ ॥

Quả thật, sự gần gũi bậc hiền thiện (satsanga) luôn ban cho con người phú quý tối thượng—cả đời này lẫn đời sau. Vì thế, hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, các bậc thánh là đáng tôn kính nhất.

Verse 10

अहो महद्गुणान्वक्तुं कः समर्थो मुनीश्वर । गर्भं प्राप्तो गरो जीर्णो मासत्रयमहोऽदभुतम् ॥ १० ॥

Ôi! Lạy bậc chúa tể các hiền triết, ai có thể nói trọn vẹn những đức hạnh lớn lao ấy? Một thứ độc dược chết người khi vào trong thai lại bị tiêu hóa suốt ba tháng—thật kỳ diệu!

Verse 11

गरेण सहितं पुत्रं दृष्ट्वा तेजोनिधिर्मुनिः । जातकर्म चकारासौ तन्नाम सगरेति च ॥ ११ ॥

Thấy đứa con sinh ra cùng với chất độc (gara), vị hiền triết—kho tàng quang huy tâm linh—đã cử hành nghi lễ jātakarma và đặt tên con là “Sagara”.

Verse 12

पुपोष सगरं बालं तन्माता प्रीतिपूर्वकम् । चौलोपवीतकर्माणि तथा चक्रे मुनीश्वरः ॥ १२ ॥

Với tình thương sâu đậm, mẹ hiền âu yếm nuôi dưỡng hài nhi Sagara; và bậc thánh hiền tôn quý cũng cử hành cho chàng các nghi lễ cạo tóc (cūḍā/caula) cùng lễ thọ dây thiêng (upanayana).

Verse 13

शास्त्राण्यध्यापयामास राजयोग्यानि मन्त्रवित् । समर्थं सगरं दृष्ट्वा किंचिदुद्भिन्नशैशवम् ॥ १३ ॥

Bậc thông tỏ thần chú bèn dạy cho Sagara các kinh luận thích hợp với đạo trị quốc; thấy chàng đủ năng lực, tuổi thơ vừa hé nở, ngài liền chỉ dạy đúng theo căn cơ.

Verse 14

मन्त्रवत्सर्वशस्त्रास्त्रं दत्तवान्स मुनीश्वरः । सगरः शिक्षितस्तेन सम्यगौर्वर्षिणा मुने ॥ १४ ॥

Vị thánh hiền tôn quý ấy ban cho chàng mọi thứ vũ khí và thần khí, đều được gia trì bằng thần chú. Vì thế, Sagara được hiền giả Aurva huấn luyện đúng pháp, hỡi bậc hiền triết.

Verse 15

बभूव बलवान्धर्मी कृतज्ञो गुणवान्सुधीः । धर्मज्ञः सोऽपि सगरो मुनेरमिततेजसः । समित्कुशाम्बुपुष्पादि प्रत्यहं समुपानयत् ॥ १५ ॥

Sagara cũng trở nên cường tráng, sống theo chính pháp, biết ơn, đầy đức hạnh và trí tuệ—người thấu hiểu dharma. Mỗi ngày, chàng dâng lên vị hiền giả rực sáng vô lượng những lễ vật như củi tế, cỏ kuśa, nước, hoa và các vật khác.

Verse 16

स कदाचिद्गुणनिधिः प्रणिपत्य स्वमातरम् । उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा सगरो विनयान्वितः ॥ १६ ॥

Một lần kia, Sagara—kho tàng của mọi đức hạnh—đảnh lễ mẹ mình; rồi chắp tay cung kính, lòng đầy khiêm nhu, chàng thưa với bà.

Verse 17

सगर उवाच । मातर्गतः पिता कुत्र किं नामा कस्य वंशजः । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व श्रोतुं कौतूहलं मम ॥ १७ ॥

Vua Sagara nói: “Phụ vương của ta nay ở đâu? Danh xưng của Người là gì, thuộc dòng dõi nào? Xin hãy thuật lại trọn vẹn tất cả cho ta, vì lòng ta khát khao được nghe.”

Verse 18

पित्रा विहीना ये लोके जीवन्तोऽपि मृतोपमाः ॥ १८ ॥

Những ai ở đời này thiếu vắng cha, tuy còn sống, cũng như kẻ đã chết.

Verse 19

दरिद्रो ऽपि पिता यस्य ह्यास्ते स धनदोपमः । यस्य माता पिता नास्ति सुखं तस्य न विद्यते ॥ १९ ॥

Dẫu cha nghèo khó, nhưng nếu cha còn tại thế, người ấy cũng như kẻ có của cải. Còn ai không có cả mẹ lẫn cha thì chẳng tìm đâu ra hạnh phúc.

Verse 20

धर्महीनो यथा मूर्खः परत्रेह च निन्दितः । मातापितृविहीनस्य अज्ञस्याप्यविवेकिनः । अपुत्रस्य वृथा जन्म ऋणग्रस्तस्य चैव हि ॥ २० ॥

Kẻ không có dharma thì như người ngu, bị chê trách cả đời này lẫn đời sau. Cũng vậy, người thiếu cha mẹ, vô minh và không biết phân biệt. Lại nữa, sự sinh ra của kẻ không có con trai là uổng; và đời của kẻ bị nợ nần đè nặng cũng thế.

Verse 21

चन्द्र हीना यथा रात्रिः पद्महीनं यथा सरः । पतिहीना यथा नारी पितृहीनस्तथा शिशुः ॥ २१ ॥

Như đêm không trăng, như hồ không sen, như người nữ không chồng, thì đứa trẻ không cha cũng như vậy.

Verse 22

धर्महीनो यथा जन्तुः कर्महीनो यथा गृही । पशुहीनो यथा वैश्यस्तथा पित्रा विनार्भकः ॥ २२ ॥

Như sinh linh không có dharma thì vô giá trị; như người gia chủ không có bổn phận theo nghiệp thì rỗng không; như người Vaiśya không có gia súc thì mất kế sinh nhai—cũng vậy, đứa trẻ không có cha thì bơ vơ.

Verse 23

सत्यहीनं यथा वाक्यं साधुहीना यथा सभा । तपो यथा दयाहीनं तथा पित्रा विनार्भकः ॥ २३ ॥

Lời nói không có chân thật thì vô ích; hội chúng không có bậc hiền đức thì rỗng không. Khổ hạnh không có lòng từ bi thì khô cằn—cũng vậy, đứa trẻ không có cha thì bơ vơ.

Verse 24

वृक्षहीनं यथारण्यं जलहीना यथा नदी । वेगहीनो यथा वाजी तथा पित्रा विनार्भकः ॥ २४ ॥

Như rừng không cây, như sông không nước, như ngựa không tốc lực—cũng vậy, đứa trẻ không có cha thì không nơi nương tựa.

Verse 25

यथा लघुतरो लोके मातर्याच्ञापरो नरः । तथा पित्रा विहीनस्तु बहुदुःखान्वितःसुतः ॥ २५ ॥

Như ở đời, người đàn ông không vâng lời mẹ bị xem là hèn kém; cũng vậy, người con trai thiếu cha sẽ bị bao nỗi khổ não vây phủ.

Verse 26

इतीरितं सुतेनैषा श्रुत्वा निःश्वस्य दुःखिता । संपृष्टं तद्यथावृत्तं सर्वं तस्मै न्यवेदयत् ॥ २६ ॥

Nghe con trai nói như vậy, bà thở dài trong đau buồn; khi được hỏi, bà kể lại cho con tất cả mọi việc đúng như đã xảy ra.

Verse 27

तच्छ्रुत्वा सगरः क्रुद्धः कोपसंरक्तलोचनः । हनिष्यामीत्यरातीन्स प्रतिज्ञामकरोत्तदा ॥ २७ ॥

Nghe vậy, vua Sagara nổi giận, mắt đỏ rực vì phẫn nộ; rồi lập lời thệ nguyện: “Ta sẽ diệt trừ các kẻ thù.”

Verse 28

प्रदक्षिणीकृत्य मुनिं जननीं च प्रणम्य सः । प्रस्थापितः प्रतस्थे च तेनैव मुनिना तदा ॥ २८ ॥

Sau khi đi nhiễu quanh vị hiền triết và cúi lạy cả ngài lẫn mẹ mình, chàng liền lên đường—được chính vị hiền triết ấy long trọng sai phái ngay lúc bấy giờ.

Verse 29

और्वाश्रमाद्विनिष्क्रान्तः सगरः सत्यवाक् शुचिः । वसिष्ठं स्वकुलाचार्यं प्राप्तः प्रीतिसमन्वितः ॥ २९ ॥

Rời khỏi đạo tràng của Aurva, Sagara—người nói lời chân thật và thanh tịnh—đến yết kiến Vasiṣṭha, vị đạo sư của dòng tộc hoàng gia mình, lòng tràn đầy kính mến.

Verse 30

प्रणम्य गुरवे तस्मै वशिष्ठाय महात्मने । सर्वं विज्ञापयामास ज्ञानदृष्ट्या विजानते ॥ ३० ॥

Cúi lạy bậc đạo sư đại hồn Vasiṣṭha, chàng bèn bạch trình trọn vẹn mọi việc—với ngài, đấng thấu biết nhờ tuệ nhãn của tri kiến tâm linh.

Verse 31

एन्द्रा स्त्रं वारुणं ब्राह्ममाग्नेयं सगरो नृपः । तेनैव मुनिनाऽवाप खड्गं वज्रोपमं धनुः ॥ ३१ ॥

Vua Sagara thọ đắc vũ khí của Indra, vũ khí của Varuṇa, vũ khí của Brahmā và vũ khí của Agni; lại từ chính vị hiền triết ấy nhận thêm một thanh kiếm và cây cung cứng như lôi chùy (vajra).

Verse 32

ततस्तेनाभ्यनुज्ञातः सगरः सौमनस्यवान् । आशीर्भिरर्चितः सद्यः प्रतस्थे प्रणिपत्य तम् ॥ ३२ ॥

Bấy giờ, được Ngài cho phép, vua Sagara lòng tràn hoan hỷ; liền kính dâng lời chúc phúc, cúi mình đảnh lễ với tất cả tôn kính, rồi tức khắc lên đường.

Verse 33

एकेनैव तु चापेन स शूरः परिपन्थिनः । सपुत्रपौत्रान्सगणानकरोत्स्वर्गवासिनः ॥ ३३ ॥

Nhưng vị anh hùng ấy chỉ với một cây cung, đã khiến bọn cướp đường—cùng con cháu và toàn bộ bè đảng—trở thành kẻ cư ngụ cõi trời.

Verse 34

तच्चापमुक्तबाणाग्निसंतप्तास्तदरातयः । केचिद्विनष्टा संत्रस्तास्तथा चान्ये प्रदुद्रुवुः ॥ ३४ ॥

Bị lửa của những mũi tên phóng ra từ cây cung ấy thiêu đốt, bọn địch rối loạn: kẻ thì bị diệt, kẻ thì kinh hãi, kẻ khác lại chạy tán loạn bốn phương.

Verse 35

केचिद्विशीर्णकेशाश्च वल्मीकोपरि संस्थिताः । तृणान्यभक्षयन्केचिन्नग्नाश्च विविशुर्जलम् ॥ ३५ ॥

Có kẻ tóc tai rối bời ngồi trên ụ mối; có kẻ chỉ ăn cỏ; lại có kẻ trần truồng lao xuống nước.

Verse 36

शकाश्च यवनाश्चैव तथा चान्ये महीभृतः । सत्वरं शरणं जग्मुर्वशिष्ठं प्राणलोलुपाः ॥ ३६ ॥

Người Śaka, người Yavana cùng các bậc chúa tể khác trên cõi đất, vì ham giữ lấy mạng sống, liền vội vã đến nương tựa nơi hiền thánh Vasiṣṭha.

Verse 37

जितक्षितिर्बाहुपुत्रो रिपून्गुरुसमीपगान् । चारैर्विज्ञातवान्सद्यः प्राप्तश्चाचार्यसन्निधिम् ॥ ३७ ॥

Jitakṣiti, con trai của Bāhu, nhờ các mật thám liền biết kẻ thù đã đến gần bậc thầy của mình, và tức khắc đến trước tôn sư.

Verse 38

तमागतं बाहुसुतं निशम्य मुनिर्वशिष्ठः शरणागतांस्तान् । त्रातुं च शिष्याभिहितं च कर्तुं विचारयामास तदा क्षणेन ॥ ३८ ॥

Nghe tin con trai của Bāhu đã đến, hiền thánh Vasiṣṭha, thấy những người đến nương tựa nơi mình, liền trong khoảnh khắc suy xét: làm sao che chở họ và làm sao thực hiện điều đệ tử đã thỉnh cầu.

Verse 39

चकार मुण्डाञ्शबरान्यवनांल्लम्बमूर्द्धजान् । अन्धांश्च श्मश्रुलान्सर्वान्मुण्डान्वेदबहिष्कृतान् ॥ ३९ ॥

Ngài khiến người Śabara và Yavana cạo trọc đầu, chỉ để tóc dài trên đỉnh; còn tất cả những kẻ khác thì bị làm cho mù, để râu, cạo trọc, và bị loại khỏi Veda.

Verse 40

वसिष्ठमुनिना तेन हतप्रायान्निरीक्ष्य सः । प्रहसन्प्राह सगरः स्वगुरुं तपसो निधिम् ॥ ४० ॥

Thấy họ gần như bị hiền thánh Vasiṣṭha tiêu diệt, vua Sagara mỉm cười và thưa với vị guru của mình—Vasiṣṭha, kho tàng của khổ hạnh.

Verse 41

सगर उवाच । भो भो गुरो दुराचारानेतान्ररक्षसि तान्वृथा । सर्वथाहं हनिष्यामि मत्पितुर्देशहारकान् ॥ ४१ ॥

Sagara thưa: “Bạch tôn sư, thầy che chở những kẻ ác này thật uổng công. Dù thế nào, con nhất định sẽ giết bọn cướp nước đã chiếm đoạt vương quốc của phụ vương con.”

Verse 42

उपेक्षेत समर्थः सन्धर्मस्य परिपन्थिनः । स एव सर्वनाशाय हेतुभूतो न संशयः ॥ ४२ ॥

Người có năng lực mà làm ngơ kẻ ngăn trở Chánh pháp, thì chính người ấy trở thành nguyên nhân của sự diệt vong toàn diện—không còn nghi ngờ gì.

Verse 43

बान्धवं प्रथमं मत्वा दुर्जनाः सकलं जगत् । त एव बलहीनाश्चेद्भजन्तेऽत्यन्तसाधुताम् ॥ ४३ ॥

Kẻ ác trước hết coi thân tộc mình là trọng nhất rồi từ đó đối đãi cả thế gian; nhưng chính khi họ yếu thế, họ lại khoác lên vẻ thánh thiện tột bậc.

Verse 44

अहो मायाकृतं कर्म खलाः कश्मलचेतसः । तावत्कुर्वन्ति कार्याणि यावत्स्यात्प्रबलं बलम् ॥ ४४ ॥

Ôi thay! Đó là hành vi do māyā mê hoặc của kẻ ác tâm ô uế: họ chỉ tiếp tục mưu toan chừng nào quyền lực còn mạnh.

Verse 45

दासभावं च शत्रूणां वारस्त्रीणां च सौहृदम् । साधुभावं च सर्पाणां श्रेयस्कामो न विश्वसेत् ॥ ४५ ॥

Người cầu phúc lành chân thật chớ đặt lòng tin vào vẻ khúm núm của kẻ thù, tình âu yếm của kỹ nữ, hay sự hiền lành của loài rắn.

Verse 46

प्रहासं कुर्वते नित्यं यान्दन्तान्दर्शयन्खलाः । तानेव दर्शयन्त्याशु स्वसामर्थ्यविपर्यये ॥ ४६ ॥

Kẻ ác luôn cười nhạo, nhe răng mà chế giễu người; nhưng khi thế lực của chính họ đảo chiều suy sụp, họ liền bị bắt phải nhe chính những chiếc răng ấy trong bất lực.

Verse 47

पिशुना जिह्वया पूर्वं परुषं प्रवदन्ति च । अतीव करुणं वाक्यं वदन्त्येव तथाबलाः ॥ ४७ ॥

Với lưỡi nói xấu, trước hết họ thốt lời cay nghiệt; rồi sau đó, vì tâm tính yếu hèn, họ lại nói những lời nghe như vô cùng từ bi nữa.

Verse 48

श्रेयस्कामो भवेद्यस्तु नीतिशास्त्रार्थकोविदः । साधुत्वं समभावं च खलानां नैव विश्वसेत् ॥ ४८ ॥

Người cầu phúc lợi chân thật nên tinh thông ý nghĩa các luận thư về đạo lý và trị quốc; và tuyệt đối chớ đặt niềm tin vào “đức hạnh” hay “tâm bình đẳng” mà kẻ ác phô bày.

Verse 49

दुर्जनं प्रणतिं यान्तं मित्रं कैतवशीलिनम् । दुष्टां भार्यां च विश्वस्तो मृत एव न संशयः ॥ ४९ ॥

Ai tin kẻ ác dù hắn đến cúi mình quy phục, tin người bạn vốn gian trá, và tin người vợ hư hỏng—người ấy kể như đã chết, không còn nghi ngờ gì.

Verse 50

मा रक्ष तस्मादेतान्वै गोरूपव्याघ्रकर्मिणः । हत्वैतानखिलान् दुष्टांस्त्वत्प्रसादान्महीं भजे ॥ ५० ॥

Vì thế, xin đừng che chở bọn ấy—bề ngoài như bò hiền, nhưng hành vi như hổ dữ. Hãy diệt sạch mọi kẻ ác kia; nhờ ân huệ của ngài, ta sẽ hưởng và trị vì cõi đất này.

Verse 51

वशिष्ठस्तद्वचः श्रुत्वा सुप्रीतो मुनिसत्तमः । कराभ्यां सगरस्याङ्गं स्पृशन्निदमुवाच ह ॥ ५१ ॥

Nghe những lời ấy, Vasiṣṭha—bậc đại hiền tối thượng—vô cùng hoan hỷ. Đặt cả hai tay chạm lên thân Sagara, ngài liền nói như sau.

Verse 52

वसिष्ठ उवाच । साधु साधु महाभाग सत्यं वदसि सुव्रत । तथापि मद्वचः श्रुत्वा परां शान्तिं लभिष्यसि ॥ ५२ ॥

Vasiṣṭha nói: "Lành thay, lành thay, hỡi người may mắn; ngài nói đúng sự thật, hỡi người kiên định trong lời thề. Dẫu vậy, khi nghe những lời của ta, ngài sẽ đạt được sự an lạc tối thượng."

Verse 53

मयैते निहताः पूर्वं त्वत्प्रतिज्ञाविरोधिनः । हतानां हनने कीर्तिः का समुत्पद्यते वद ॥ ५३ ॥

Ta đã tiêu diệt những kẻ đối nghịch đứng chống lại lời thề của ngài. Hãy nói cho ta biết, danh tiếng nào có thể nảy sinh từ việc giết những kẻ đã bị giết rồi?

Verse 54

भूमीश जन्तवः सर्वे कर्मपाशेन यन्त्रिताः । तथापि पापैर्निहताः किमर्थं हंसि तान्पुनः ॥ ५४ ॥

Hỡi Chúa tể của trái đất, tất cả chúng sinh đều bị trói buộc và thúc đẩy bởi xiềng xích của nghiệp báo chính mình. Dẫu vậy, khi họ đã bị đánh gục bởi tội lỗi của mình, tại sao ngài lại giết họ lần nữa?

Verse 55

देहस्तु पापजनितः पूर्वमेवैनसा हतः । आत्मा ह्यभेद्यः पूर्णत्वाच्छास्त्राणामेष निश्चयः ॥ ५५ ॥

Thân xác sinh ra từ tội lỗi và quả thực đã bị đánh gục bởi chính nghiệp chướng đó. Nhưng Bản ngã (Atman) thực sự không thể phá vỡ; vì nó trọn vẹn, đây là kết luận đã định của các kinh điển.

Verse 56

स्वकर्मफलभोगानां हेतुमात्रा हि जन्तवः । कर्माणि दैवमूलानि दैवाधीनमिदं जगत् ॥ ५६ ॥

Chúng sinh chỉ là những nguyên nhân phương tiện để trải nghiệm quả báo của chính hành động mình. Bản thân các hành động bắt nguồn từ định mệnh, và toàn bộ thế giới này được cai quản bởi định mệnh.

Verse 57

यस्माद् दैवं हि साधुनां रक्षिता दुष्टशिक्षिता । ततो नरैरस्वतन्त्रैः किं कार्यं साध्यते वद ॥ ५७ ॥

Vì chính Thiên ý (daiva) bảo hộ người hiền và răn dạy kẻ ác, xin hãy nói cho ta: con người vốn không thật tự chủ thì có thể thành tựu việc gì?

Verse 58

शरीरं पापसंभूतं पापेनैव प्रवर्तते । पापमूलमिदं ज्ञात्वा कथं हन्तुं समुद्यतः ॥ ५८ ॥

Thân này sinh từ tội và chỉ bị tội thúc đẩy. Biết rằng đời sống gắn với thân này lấy tội làm gốc, sao còn có thể khởi ý đi giết kẻ khác?

Verse 59

आत्मा शुद्धोऽपि देहस्थो देहीति प्रोच्यते बुधैः । तस्मादिदं वपुर्भूप पापमूलं न संशयः ॥ ५९ ॥

Dẫu Tự Ngã (ātman) vốn thanh tịnh, khi trú trong thân thì bậc trí gọi là “kẻ mang thân”. Vì vậy, tâu Đại vương, thân này thật là gốc của tội lỗi, không còn nghi ngờ.

Verse 60

पापमूलवपुर्हन्तुः का कीर्तिस्तव बाहुज । भविष्यतीति निश्चित्य नैतान्हिंसीस्ततः सुत ॥ ६० ॥

Hỡi bậc dũng lực, danh tiếng nào sẽ thuộc về ngươi khi làm kẻ sát hại những loài mà thân phận vốn lấy tội làm gốc? Biết chắc rằng tiếng tăm như thế sẽ theo sau, nên này con, chớ làm hại họ.

Verse 61

इति श्रुत्वा गुरोर्वाक्यं विरराम स कोपतः । स्पृशन्करेण सगरं नन्दनं मुनयस्तदा ॥ ६१ ॥

Nghe lời của bậc đạo sư như thế, người ấy liền dừng cơn giận. Bấy giờ các vị hiền triết đưa tay chạm vào chiếc bình của Nandana.

Verse 62

अथाथर्वनिधिस्तस्य सगरस्य महात्मनः । राज्याभिषेकं कृतवान्मुनिभिः सह सुव्रतैः ॥ ६२ ॥

Bấy giờ, Atharvanidhi cùng các bậc hiền thánh giữ giới nguyện thanh tịnh đã cử hành lễ quán đảnh vương quyền (đăng quang) cho Đại vương Sagara, bậc đại hồn.

Verse 63

भार्याद्वयं च तस्यासीत्केशिनी सुमतिस्तथा । काश्यपस्य विदर्भस्य तनये मुनिसत्तम ॥ ६३ ॥

Hỡi bậc hiền triết tối thượng, nhà vua ấy có hai hoàng hậu: Keśinī và Sumati; cả hai đều là ái nữ của Kāśyapa xứ Vidarbha.

Verse 64

राज्ये प्रतिष्ठिते दृष्ट्वा मुनिरौर्वस्तपोनिधिः । वनादागत्य राजानं संभाष्य स्वाश्रमं ययौ ॥ ६४ ॥

Thấy vương quốc đã được an lập vững vàng, hiền thánh Aurva—biển cả của khổ hạnh—từ rừng trở về, đàm đạo với nhà vua rồi lại hồi quy tịnh thất của mình.

Verse 65

कदाचित्तस्य भूपस्य भार्याभ्यां प्रार्थितो मुनिः । वरं ददावपत्यार्थमौर्वो भार्गवमन्त्रवित् ॥ ६५ ॥

Một lần kia, theo lời khẩn cầu của hai hoàng hậu, hiền thánh Aurva—bậc thông đạt các chân ngôn Bhārgava—đã ban ân phúc để họ được con nối dõi.

Verse 66

क्षणं ध्यानस्थितो भूत्वा त्रिकालज्ञो मुनीश्वरः । केशिनीं सुमतिं चैव इदमाह प्रहर्षयन् ॥ ६६ ॥

An trú trong thiền định giây lát, bậc đại hiền—người thấu triệt ba thời—liền hoan hỷ nói với Keśinī và Sumati những lời này.

Verse 67

और्व उवाच । एका वंशधरं चैकमन्या षडयुतानि च । अपत्यार्थं महाभागे वृणुतां च यथेप्सितम् ॥ ६७ ॥

Hiền giả Aurva nói: “Ôi phu nhân hữu phúc, một (con bò) sẽ ban cho nàng một người con nối dõi tông môn; còn con kia sẽ ban sáu nghìn người con trai. Vì cầu con cái, hãy chọn theo ý nguyện của nàng.”

Verse 68

अथ श्रुत्वा वचस्तस्य मुनेरौर्वस्य नारद । केशिन्येकं सुतं वव्रे वंशसन्तानकारणम् ॥ ६८ ॥

Hỡi Nārada, nghe lời của hiền giả Aurva, nàng Keśinī đã xin chỉ một người con trai, để dòng dõi được tiếp nối.

Verse 69

तथा षष्टिसहस्राणि सुमत्या ह्यभवन्सुताः । नाम्नासमंजाः केशिन्यास्तनयो मुनिसत्तम ॥ ६९ ॥

Cũng vậy, từ nàng Sumati sinh ra sáu vạn người con trai; còn con trai của Keśinī được đặt tên là Samaṃja—hỡi bậc hiền triết tối thượng.

Verse 70

असमंजास्तु कर्माणि चकारोन्मत्तचेष्टितः । तं दृष्ट्वा सागराः सर्वे ह्यासन्दुर्वृत्तचेतसः ॥ ७० ॥

Nhưng Asamañjas lại làm những việc ô nhục, cư xử như kẻ cuồng loạn. Thấy vậy, tất cả các con trai của Sagara đều trở nên tâm địa xấu ác.

Verse 71

तद्बालभावं संदुष्टं ज्ञात्वा बाहुसुतो नृपः । चिन्तयामास विधिवत्पुत्रकर्म विगर्हितम् ॥ ७१ ॥

Biết rằng bản tính của đứa trẻ đã bị hoen ố, nhà vua—con của Bāhu—đã theo đúng phép tắc mà suy xét việc nên làm đối với con trai mình, dẫu đó là điều đáng chê trách.

Verse 72

अहो कष्टतरा लोके दुर्जनानां हि संगतिः । कारुकैस्ताड्यते वह्निरयः संयोगमात्रतः ॥ ७२ ॥

Than ôi! Ở đời này, kết giao với kẻ ác thật vô cùng khổ đau; bởi chỉ vì chạm vào sắt mà ngay cả lửa cũng bị thợ rèn đánh đập.

Verse 73

अंशुमान्नाम तनयो बभूव ह्यसमंजसः । शास्त्रज्ञो गुणवान्धर्मी पितामहहिते रतः ॥ ७३ ॥

Asamañjasa có một người con trai tên Aṃśumān—thông suốt kinh điển, đầy đủ đức hạnh, sống theo chánh pháp, và một lòng vì lợi ích của ông nội mình.

Verse 74

दुर्वृत्ताः सागराः सर्वे लोकोपद्र वकारिणः । अनुष्ठानवतां नित्यमन्तराया भवन्ति ते ॥ ७४ ॥

Các đại dương đều có tính ngang ngược, gây nhiễu loạn cho thế gian; đối với người chuyên tâm hành trì nghi lễ và pháp hạnh, chúng luôn trở thành chướng ngại trên đường tu.

Verse 75

हुतानि यानि यज्ञेषु हवींषि विधिवद् द्विजैः । बुभुजे तानि सर्वाणि निराकृत्य दिवौकसः ॥ ७५ ॥

Mọi lễ vật cúng tế được các bậc lưỡng sinh dâng trong các lễ tế theo đúng nghi thức, hắn đều nuốt trọn, gạt cả chư thiên ở cõi trời sang một bên.

Verse 76

स्वर्गादाहृत्य सततं रम्भाद्या देवयोषितः । भजन्ति सागरास्ता वै कचग्रहबलात्कृताः ॥ ७६ ॥

Không ngừng kéo từ cõi trời xuống, các đại dương quả thật kết giao với những tiên nữ như Rambhā và các nàng khác—tất cả đều bị ép buộc bởi sức mạnh của Kacagraha.

Verse 77

पारिजातादिवृक्षाणां पुष्पाण्याहृत्य ते खलाः । भूषयन्ति स्वदेहानि मद्यपानपरायणाः ॥ ७७ ॥

Những kẻ ác, say mê rượu mạnh, hái hoa từ các cây như ý như Pārijāta rồi chỉ dùng để trang sức cho thân mình mà thôi.

Verse 78

साधुवृत्तीः समाजह्रुः सदाचाराननाशयन् । मित्रैश्च योद्धुमारब्धा बलिनोऽत्यन्तपापिनः ॥ ७८ ॥

Những kẻ quyền thế mà cực kỳ tội lỗi ấy đã cướp đoạt kế sinh nhai của người hiền, phá hoại nề nếp đạo hạnh, rồi cùng đồng minh bắt đầu gây chiến.

Verse 79

एतद् दृष्ट्वातितुःखार्ता देवा इन्द्र पुरोगमाः । विचारं परमं चक्रुरेतेषां नाशहेतवे ॥ ७९ ॥

Thấy vậy, chư thiên đau buồn tột độ, đứng đầu là Indra, đã cùng nhau suy xét tối thượng để tìm phương cách diệt trừ bọn đối nghịch ấy.

Verse 80

निश्चित्य विबुधाः सर्वे पातालान्तरगोचरम् । कपिलं देवदेवेशं ययुः प्रच्छन्नरूपिणः ॥ ८० ॥

Sau khi xác định rằng Kapila—Đấng Chúa tể của chư thiên—đang du hành trong các miền sâu kín của Pātāla, tất cả chư thiên liền đến với Ngài, mang những hình dạng ẩn kín.

Verse 81

ध्यायन्तमात्मनात्मानं परानन्दैकविग्रहम् । प्रणम्य दण्डवद् भूमौ तुष्टुवुस्त्रिदशास्ततः ॥ ८१ ॥

Bấy giờ chư thiên thấy Ngài an trụ thiền định nơi chính Chân Ngã của mình—thân tướng chỉ là thuần tịnh, tối thượng an lạc—liền phủ phục như cây gậy trên đất và bắt đầu tán thán Ngài.

Verse 82

देवा ऊचुः । नमस्ते योगिने तुभ्यं सांख्ययोगरताय च । नररूपप्रतिच्छन्नजिष्णवे विष्णवे नमः ॥ ८२ ॥

Chư Thiên thưa rằng: Kính lễ Ngài, bậc Đại Du-gi tối thượng; kính lễ Ngài, Đấng hoan hỷ trong Sāṅkhya và Yoga. Kính lễ Đức Viṣṇu, Chúa Tể luôn chiến thắng, ẩn mình dưới hình tướng con người.

Verse 83

नमः परेशभक्ताय लोकानुग्रहहेतवे । संसारारण्यदावाग्ने धर्मपालनसेतवे ॥ ८३ ॥

Kính lễ bậc sùng kính Đấng Tối Thượng, vì lòng thương mà hành động cho lợi ích các thế gian—như ngọn lửa rừng thiêu đốt khu rừng luân hồi—và như chiếc cầu gìn giữ, nâng đỡ Chánh pháp (dharma).

Verse 84

महते वीतरागाय तुभ्यं भूयो नमो नमः । सागरैः पीडितानस्मांस्त्रायस्व शरणागतान् ॥ ८४ ॥

Lại nữa, lại nữa, chúng con cúi lạy Ngài—bậc Đại Nhân, lìa mọi ái nhiễm. Chúng con bị các biển cả dày vò, nay đến nương tựa; xin Ngài che chở và cứu độ kẻ quy y.

Verse 85

कपिल उवाच । ये तु नाशमिहेच्छंतिं यशोबलधनायुषाम् । त एव लोकान्बाधन्ते नात्राश्चर्यं सुरोत्तमाः ॥ ८५ ॥

Kapila nói: Ở đời này, kẻ nào mong cho danh tiếng, sức mạnh, của cải và thọ mạng bị tiêu hoại—chính hạng người ấy mới quấy nhiễu và làm khổ các thế gian. Điều đó chẳng có gì lạ, hỡi các bậc tối thắng trong chư thiên.

Verse 86

यस्तु बाधितुमिच्छेत जनान्निरपराधिनः । तं विद्यात्सर्वलोकेषु पापभोगरतं सुराः ॥ ८६ ॥

Nhưng ai muốn quấy nhiễu những người vô tội—hãy biết kẻ ấy, trong mọi cõi, là kẻ ưa thích việc “hưởng” (chịu) quả báo tội lỗi, hỡi chư thiên.

Verse 87

कर्मणा मनसा वाचा यस्त्वन्यान्बाधते सदा । तं हन्ति दैवमेवाशु नात्र कार्या विचारणा ॥ ८७ ॥

Ai luôn làm hại kẻ khác bằng hành động, ý nghĩ hay lời nói—thì chính định mệnh (nghiệp báo) sẽ mau chóng giáng xuống người ấy; không cần bàn luận thêm nữa.

Verse 88

अल्पैरहोभिरेवैते नाशमेष्यन्ति सागराः । इत्युक्ते मुनिना तेन कपिलेन महात्मना । प्रणम्य तं यथान्यायं गता नाकं दिवौकसः ॥ ८८ ॥

Khi bậc đại thánh Kapila, tâm hồn cao cả, đã tuyên bố: “Chỉ trong ít ngày nữa, các đại dương này sẽ đi đến chỗ diệt vong,” chư thiên nơi cõi trời liền cung kính đảnh lễ đúng phép rồi trở về Svarga.

Verse 89

अत्रान्तरे तु सगरो वसिष्ठाद्यैर्महर्षिभिः । आरेभे हयमेधाख्यं यज्ञं कर्त्तुमनुत्तमम् ॥ ८९ ॥

Trong khi ấy, vua Sagara cùng các đại hiền thánh, đứng đầu là Vasiṣṭha, bắt đầu cử hành tế lễ vô thượng mang danh Aśvamedha.

Verse 90

तद्यज्ञे योजितं सप्तिमपहृत्य सुरेश्वरः । पाताले स्थापयामास कपिलो यत्र तिष्ठति ॥ ९० ॥

Sau khi đánh cắp con ngựa tế đã được chỉ định cho nghi lễ ấy, chúa tể chư thiên đem đặt nó xuống Pātāla, nơi hiền thánh Kapila ngự trú.

Verse 91

गूढविग्रहशक्रेण हृतमश्वं तु सागराः । अन्वेष्टुं बभ्रमुर्लोकान् भूरादींश्च सुविस्मिताः ॥ ९१ ॥

Khi Indra, trong hình dạng che giấu, đánh cắp con ngựa tế, các con trai của Sagara vô cùng kinh ngạc, liền lang thang tìm kiếm khắp các cõi, bắt đầu từ Bhū (cõi đất) rồi tiến dần lên nữa.

Verse 92

अदृष्टसप्तयस्ते च पातालं गन्तुमुद्यताः । चख्नुर्महीतलं सर्वमेकैको योजनं पृथक् ॥ ९२ ॥

Bấy giờ bảy người ấy, đã khuất khỏi tầm mắt, quyết chí xuống Pātāla, liền đào xuyên khắp mặt đất; mỗi người tự đào riêng một khoảng một do-tuần (yojana).

Verse 93

मृत्तिकां खनितां ते चोदधितीरे समाकिरन् । तद्द्वारेण गताः सर्वे पातालं सगरात्मजाः ॥ ९३ ॥

Họ đổ đống đất đã đào lên nơi bờ biển; và chính qua cửa mở ấy, toàn thể các con trai của Sagara đã đi vào cõi Pātāla (địa giới).

Verse 94

विचिन्वन्ति हयं तत्र मदोन्मत्ता विचेतसः ॥ ९४ ॥

Tại đó họ tìm kiếm con ngựa; nhưng vì men kiêu mạn làm mê loạn, tâm trí rối bời, họ đã mất hết sự phân biệt.

Verse 95

तत्रापश्यन्महात्मानं कोटिसूर्यसमप्रभम् । कपिलं ध्याननिरतं वाजिनं च तदन्तिके ॥ ९५ ॥

Tại đó, ông thấy bậc đại hồn Kapila, rực sáng như mười triệu mặt trời, chuyên chú trong thiền định; và gần bên Ngài, ông cũng thấy một con ngựa.

Verse 96

ततः सर्वे तु संरब्धा मुनिं दृष्ट्वाऽतिवेगतः । हन्तुमुद्युक्तमनसो विद्र वन्तः समासदन् ॥ ९६ ॥

Rồi tất cả đều nổi giận; vừa thấy vị hiền triết, họ lao tới với tốc độ dữ dội, lòng quyết giết, chạy đến áp sát và vây quanh Ngài.

Verse 97

हन्यतां हन्यतामेष वध्यतां वध्यतामयम् । गृह्यतां गृह्यतामाशु इत्यूचुस्ते परस्परम् ॥ ९७ ॥

“Giết hắn! Giết hắn! Hãy để kẻ này bị giết! Hãy bắt lấy hắn mau!” họ hét lên với nhau như vậy.

Verse 98

हृताश्वं साधुभावेन बकवद्ध्य्नातत्परम् । सन्ति चाहो खला लोके कुर्वन्त्याडम्बरं महत् ॥ ९८ ॥

Bằng cách giả bộ thánh thiện như con cò, hắn đã lừa dối Hṛtāśva. Than ôi, trên đời này có những kẻ ác nhân giả vờ đạo đức to lớn.

Verse 99

इत्युच्चरन्तो जहसुः कपिलं ते मुनीश्वरम् । समस्तेन्द्रि यसन्दोहं नियम्यात्मानमात्मनि ॥ ९९ ॥

Nói xong, những kẻ đó cười nhạo Kapila, chúa tể của các vị hiền triết. Sau đó, ngài kiềm chế mọi giác quan và an định bản ngã trong Chân Ngã.

Verse 100

आस्थितः कपिलस्तेषां तत्कर्म ज्ञातवान्नहि ॥ १०० ॥

Kapila vẫn hiện diện giữa họ, nhưng ngài hoàn toàn không hay biết gì về hành động đó.

Verse 101

आसन्नमृत्यवस्ते तु विनष्टमतयो मुनिम् । पद्भिः संताडयामासुर्बाहूं च जगृहुः परे ॥ १०१ ॥

Nhưng những kẻ tâm trí hoại diệt, thấy vị hiền triết trong trạng thái gần như chết, bắt đầu đá và nắm lấy tay ngài.

Verse 102

ततस्त्यक्तसमाधिस्तु स मुनिर्विस्मितस्तदा । उवाच भावगम्भीरं लोकोपद्र वकारिणः ॥ १०२ ॥

Rồi vị Muni ấy rời khỏi tam-muội; trong khoảnh khắc ấy, ngài kinh ngạc và cất lời sâu thẳm từ tâm, nhằm trừ diệt những khổ não của thế gian.

Verse 103

एश्वर्यमदमत्तानां क्षुधितानां च कामिनाम् । अहंकारविमूढानां विवेको नैव जायते ॥ १०३ ॥

Ở những kẻ say men quyền thế và phú quý, ở những người bị đói khát thúc bách, và ở những kẻ bị dục vọng chi phối—mê mờ bởi ngã mạn—chánh phân biệt không hề sinh khởi.

Verse 104

निधेराधारमात्रेण मही ज्वलति सर्वदा । तदेव मानवा भुक्त्वा ज्वलन्तीति किमद्भुतम् ॥ १०४ ॥

Chỉ vì tựa trên kho tàng nhiệt lửa dưới lòng đất mà địa cầu luôn bừng nóng; vậy con người ăn chính thứ ấy rồi bốc cháy trong mình, có gì là lạ?

Verse 105

किमत्र चित्रं सुजनं बाधन्ते यदि दुर्जनाः । महीरुहांश्चानुतटे पातयन्ति नदीरयाः ॥ १०५ ॥

Có gì lạ nếu kẻ ác quấy nhiễu người hiền? Ngay cả dòng nước sông chảy dọc bờ cũng có thể làm những cây lớn ngã đổ.

Verse 106

यत्र श्रीर्यौवनं वापि शारदा वापि तिष्ठति । तत्राश्रीर्वृद्धता नित्यं मूर्खत्वं चापि जायते ॥ १०६ ॥

Nơi nào có Śrī (phúc lộc), có tuổi trẻ, và có Śāradā—nữ thần học vấn—ngự trị, thì (khi vắng những điều ấy) bất hạnh, sự già nua triền miên, và cả ngu muội cũng sinh ra.

Verse 107

अहो कनकमाहात्म्यमाख्यातुं केन शक्यते । नामसाम्यदहो चित्रं धत्तूरोऽपि मदप्रदः ॥ १०७ ॥

Ôi! Ai có thể thuật hết đại uy lực của vàng? Thật kỳ diệu thay sự đồng danh—ngay cả cây dhattūra cũng ban sự say mê, làm người mê muội.

Verse 108

भवेद्यदि खलस्य श्रीः सैव लोकविनाशिनी । यथा सखाग्नेः पवनः पन्नगस्य यथा विषम् ॥ १०८ ॥

Nếu phú quý đến với kẻ ác, chính phú quý ấy trở thành kẻ hủy diệt thế gian—như gió là bạn của lửa, và như nọc độc vốn thuộc về loài rắn.

Verse 109

अहो धनमदान्धस्तु पश्यन्नपि न पश्यति । यदि पश्यत्यात्महितं स पश्यति न संशयः ॥ १०९ ॥

Than ôi! Kẻ mù lòa vì kiêu mạn của tiền của, dẫu nhìn cũng chẳng thấy. Còn người nhận ra điều lợi ích cho tự ngã, người ấy mới thật sự thấy, không chút nghi ngờ.

Verse 110

इत्युक्त्वा कपिलः क्रुद्धो नेत्राभ्यां ससृजेऽनलम् । स वह्निः सागरान्सर्वान्भस्मसादकरोत्क्षणात् ॥ ११० ॥

Nói xong, Kapila nổi giận, phóng lửa từ đôi mắt; ngọn lửa ấy trong khoảnh khắc thiêu rụi toàn thể các con của Sagara thành tro bụi.

Verse 111

यन्नेत्रजानलं दृष्ट्वा पातालतलवासिनः । अकालप्रलयं मत्वा च्रुकुशुः शोकलालसाः ॥ १११ ॥

Thấy ngọn lửa sinh từ đôi mắt ấy, cư dân cõi Pātāla kêu khóc, tưởng rằng đại hủy diệt đến trái thời; lòng tràn sầu thảm và hoảng loạn.

Verse 112

तदग्नितापिताः सर्वे दन्दशूकाश्च राक्षसाः । सागरं विविशुः शीघ्रं सतां कोपो हि दुःसहः ॥ ११२ ॥

Bị ngọn lửa ấy thiêu đốt, hết thảy loài rắn và các rākṣasa liền vội vã lao vào đại dương; bởi cơn phẫn nộ của bậc hiền thiện quả thật khó lòng chịu đựng.

Verse 113

अथ तस्य महीपस्य समागम्याध्वरं तदा । देवदूत उवाचेदं सर्वं वृत्तं हि यक्षते ॥ ११३ ॥

Bấy giờ, một sứ giả chư thiên đến nơi đàn tế của nhà vua và nói: “Ta sẽ thuật lại cho ngài toàn bộ sự việc đã xảy ra.”

Verse 114

एतत्समाकर्ण्य वचः सगरःसर्ववित्प्रभुः । दैवेन शिक्षिता दुष्टा इत्युवाचातिहर्षितः ॥ ११४ ॥

Nghe lời ấy, vua Sagara—bậc chúa tể hùng mạnh, thấu suốt mọi điều—vui mừng khôn xiết mà nói: “Kẻ ác này đã bị chính số mệnh răn dạy.”

Verse 115

माता वा जनको वापि भ्राता वा तनयोऽपि वा । अधर्मं कुरुते यस्तु स एव रिपुरिष्यते ॥ ११५ ॥

Dù là mẹ hay cha, anh em hay thậm chí con trai—ai làm điều phi pháp, chính người ấy phải được xem là kẻ thù.

Verse 116

यस्त्वधर्मेषु निरतः सर्वलोकविरोधकृत् । तं रिपुं परमं विद्याच्छास्त्राणामेष निर्णयः ॥ ११६ ॥

Nhưng kẻ chuyên tâm vào điều phi pháp, hành động chống lại mọi người trong thế gian—hãy biết đó là kẻ thù tối thượng; ấy là sự quyết định của các kinh luận.

Verse 117

सगरः पुत्रनाशेऽपि न शुशोच मुनीश्वरः । दुर्वृत्तनिधनं यस्मात्सतामुत्साहकारणम् ॥ ११७ ॥

Dẫu mất các con trai, vua Sagara, bậc hiền như ẩn sĩ, vẫn không than khóc; vì sự diệt vong của kẻ ác quả thật là nguyên do khiến người thiện tăng thêm nhiệt tâm và dũng lực.

Verse 118

यज्ञेष्वनधिकारत्वादपुत्राणामिति स्मृतेः । पौत्रं तमंशुमन्तं हि पुत्रत्वे कृतवान्प्रभुः ॥ ११८ ॥

Vì Smṛti dạy rằng người không con không có quyền dự phần các lễ tế, nên Đấng Chúa đã nhận người cháu Aṁśumān ấy làm con trai.

Verse 119

असमञ्जस्सुतं तं तु सुधियं वाग्विदां वरम् । युयोज सारविद् भूयो ह्यश्वानयनकर्मणि ॥ ११९ ॥

Nhưng người con của Asamañjas ấy—thông tuệ, bậc nhất trong hàng người tinh thông ngôn từ—lại được vị am tường thuật điều khiển xe ngựa bổ nhiệm lần nữa vào việc đưa về và quản trị đàn ngựa.

Verse 120

स गतस्तद्बिलद्वारे दृष्ट्वा तं मुनिपुङ्गवम् । कपिलं तेजसां राशिं साष्टाङ्गं प्रणनाम ह ॥ १२० ॥

Đến cửa hang ấy, thấy bậc thượng thủ các ẩn sĩ là Kapila—như một khối rực sáng của thần lực—chàng liền phủ phục đảnh lễ theo nghi thức bát chi.

Verse 121

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा विनयेनाग्रतः स्थितः । उवाच शान्तमनसं देवदेवं सनातनम् ॥ १२१ ॥

Chắp tay cung kính, đứng trước Ngài với lòng khiêm cung, chàng thưa cùng Đấng Deva-deva vĩnh cửu, bậc cổ xưa có tâm hoàn toàn an tịnh.

Verse 122

अंशुमानुवाच । दौःशील्यं यत्कृतं ब्रह्मन्मत्पितृव्यैः क्षमस्व तत् । परोपकारनिरताः क्षमासारा हि साधवः ॥ १२२ ॥

Aṁśumān thưa: “Bạch Bà-la-môn, xin ngài tha thứ cho điều bất thiện do các chú bác bên nội của con đã gây ra. Vì bậc hiền thánh luôn chuyên tâm làm lợi ích cho người khác, và lòng khoan dung chính là cốt tủy của các ngài.”

Verse 123

दुर्जनेष्वपि सत्वेषु दयां कुर्वन्ति साधवः । नहि संहरते ज्योत्स्नां चन्द्र श्चाण्डालवेश्मनः ॥ १२३ ॥

Ngay cả đối với kẻ ác, bậc hiền thánh vẫn khởi lòng từ bi; vì vầng trăng chẳng hề giữ lại ánh trăng, dù chiếu đến cả ngôi nhà của kẻ caṇḍāla.

Verse 124

बाध्यमानोऽपि सुजनः सर्वेषां सुखकृद् भवेत् । ददाति परमां तुष्टिं भक्ष्यमाणोऽमरैः शशी ॥ १२४ ॥

Dẫu bị áp bức, người thiện vẫn nên làm nguồn an lạc cho mọi người. Như vầng trăng, tuy bị các bậc bất tử “nuốt” trong lúc nguyệt thực, vẫn ban niềm hoan hỷ tối thượng.

Verse 125

दारितश्छिन्न एवापि ह्यामोदेनैव चन्दनः । सौरभं कुरुते सर्वं तथैव सुजनो जनः ॥ १२५ ॥

Dẫu bị chẻ và bị cắt, gỗ chiên-đàn vẫn tỏa hương do bản tính của nó; cũng vậy, người thiện, dù giữa tổn hại hay gian nan, vẫn đem điều lành đến cho muôn người.

Verse 126

क्षान्त्या च तपसाचारैस्तद्गुणज्ञा मुनीश्वराः । सञ्जातं शासितुं लोकांस्त्वां विदुः पुरुषोत्तम ॥ १२६ ॥

Nhờ lòng nhẫn nhục của Ngài, cùng các kỷ luật của khổ hạnh và chánh hạnh, các bậc đại Muni—những vị thấu triệt các đức tính thiêng liêng của Ngài—nhận biết Ngài, hỡi Puruṣottama, là Đấng đã hiển lộ để cai quản và nâng đỡ các thế giới.

Verse 127

नमो ब्रह्मन्मुने तुभ्यं नमस्ते ब्रह्ममूर्त्तये । नमो ब्रह्मण्यशीलाय ब्रह्मध्यानपराय च ॥ १२७ ॥

Kính lễ bậc Muni an trụ trong Phạm (Brahman); kính lễ Ngài, đấng mà chính thân tướng là Phạm. Kính lễ Ngài, người có hạnh nết hướng về Phạm và trọn lòng chuyên chú thiền quán nơi Phạm.

Verse 128

इति स्तुतो मुनिस्तेन प्रसन्नवदनस्तदा । वरं वरय चेत्याह प्रसन्नोऽस्मि तवानघ ॥ १२८ ॥

Được người ấy tán thán như vậy, vị hiền triết liền hoan hỷ, nét mặt an nhiên, rồi nói: “Hãy xin một ân phúc; ta đã hài lòng về ngươi, hỡi người vô tội.”

Verse 129

एवमुक्ते तु मुनिना ह्यंशुमान्प्रणिपत्य तम् । प्रापयास्मत्पितॄन्ब्राह्मं लोकमित्यभ्यभाषत ॥ १२९ ॥

Nghe lời vị hiền triết, Aṁśumān liền đảnh lễ và thưa: “Xin Ngài dẫn các tổ tiên của chúng con đến cõi Phạm Thiên (Brahmaloka).”

Verse 130

ततस्तस्यातिसंतुष्टो मुनिः प्रोवाच सादरम् । गङ्गामानीय पौत्रस्ते नयिष्यति पितॄन्दिवम् ॥ १३० ॥

Bấy giờ vị hiền triết vô cùng hài lòng, liền ân cần nói: “Nhờ đưa sông Gaṅgā xuống, cháu nội của ngươi sẽ dẫn các tổ tiên lên cõi trời.”

Verse 131

त्वत्पौत्रेण समानीता गङ्गा पुण्यजला नदी । कृत्वैतान्धूतपापान्वै नयिष्यति परं पदम् ॥ १३१ ॥

Được cháu nội của ngươi thỉnh xuống, sông Gaṅgā—dòng nước thánh—sẽ gột sạch tội lỗi của họ và dẫn các vị ấy đến cảnh giới tối thượng.

Verse 132

प्रापयैनं हयं वत्स यतः स्यात्पूर्णमध्वरम् । पितामहान्तिकं प्राप्य साश्वं वृत्तं न्यवेदयत् ॥ १३२ ॥

“Con ơi, hãy cho con ngựa tế lễ này đi tiếp, để nghi lễ adhvara được viên mãn.” Đến trước Đấng Tổ Phụ (Phạm Thiên Brahmā), ông bẩm báo trọn vẹn mọi sự việc, cùng với con ngựa.

Verse 133

सगरस्तेन पशुना तं यज्ञं ब्राह्मणैः सह । विधाय तपसा विष्णुमाराध्याप पदं हरेः ॥ १३३ ॥

Với chính con vật tế lễ ấy, vua Sagara cùng các bà-la-môn đã hoàn tất cuộc tế tự; rồi nhờ khổ hạnh, ông phụng thờ đức Viṣṇu và đạt đến cảnh giới cát tường của Hari.

Verse 134

जज्ञे ह्यंशुमतः पुत्रो दिलीप इति विश्रुतः । तस्माद्भगीरथो जातो यो गङ्गामानयद्दिवः ॥ १३४ ॥

Quả thật, từ Aṁśumat sinh ra một người con trai lừng danh là Dilīpa. Từ Dilīpa lại sinh Bhagīratha—bậc đã đưa sông Gaṅgā từ cõi trời xuống.

Verse 135

भगीरथस्य तपसा तुष्टो ब्रह्मा ददौ मुने । गङ्गां भगीरथायाथ चिन्तयामास धारणे ॥ १३५ ॥

Nhờ khổ hạnh của Bhagīratha, Phạm Thiên hoan hỷ và ban sông Gaṅgā cho ông, hỡi bậc hiền triết; rồi Bhagīratha suy niệm cách làm sao để tiếp nhận và chế ngự dòng nước ấy trên mặt đất.

Verse 136

ततश्च शिवमाराध्य तद्द्वारा स्वर्णदीं भुवम् । आनीय तज्जलैः स्पृष्ट्वा पूतान्निन्ये दिवं पितॄन् ॥ १३६ ॥

Rồi ông phụng thờ đức Śiva; nhờ ân điển của Śiva, ông đưa dòng Svarṇadī xuống cõi đất. Lấy nước ấy chạm đến các bậc tổ tiên, ông tẩy tịnh các Pitṛ và dẫn họ lên trời.

Verse 137

भगीरथान्वये जातः सुदासो नाम भूपतिः । तस्य पुत्रो मित्रसहः सर्वलोकेषु विश्रुतः ॥ १३७ ॥

Trong dòng dõi Bhagiratha, sinh ra một vị vua tên Sudāsa. Con trai của ngài là Mitrasaha, lừng danh khắp mọi cõi thế gian.

Verse 138

वसिष्ठशापात्प्राप्तः स सौदासौ राक्षसीं तनुम् । गङ्गाबिन्दुनिषेकेण पुनर्मुक्तो नृपोऽभवत् ॥ १३८ ॥

Do lời nguyền của Vasiṣṭha, vua Saudāsa mang thân rākṣasa. Nhưng nhờ được rảy một giọt nước sông Gaṅgā, ngài được giải thoát và lại trở thành bậc quân vương như trước.

Verse 139

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गामाहात्म्यं नाम अष्टमोऽध्यायः ॥ ८ ॥

Như vậy kết thúc Chương Tám, mang tên “Sự Vĩ Đại của sông Gaṅgā,” trong Pada thứ nhất của Pūrva-bhāga thuộc Śrī Bṛhan-Nāradīya Purāṇa.