Adhyaya 164

Verse 1

अष्टपञ्चाशर्दाधिकशततमो« ध्याय: भीष्मजीके द्वारा भगवान्‌ श्रीकृष्णकी महिमाका वर्णन युधिछिर उवाच ब्राह्मणानर्चसे राजन्‌ सततं संशितव्रतान्‌ । कं तु कर्मोदयं दृष्टवा तानर्चसि जनाधिप

Yudhiṣṭhira nói: “Ôi Đại vương, ngài hằng tôn thờ các Bà-la-môn kiên định trong những giới nguyện nghiêm cẩn. Xin cho biết, hỡi chúa tể loài người—thấy quả báo hay lợi ích nào phát sinh từ hành nghiệp mà ngài tôn thờ họ?”

Verse 2

कां वा ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं दृष्टवा महाव्रत । तानर्चसि महाबाहो सर्वमेतद्‌ वदस्व मे

Yudhiṣṭhira thưa: “Ô bậc trì đại nguyện, ô người tay mạnh—ngài hướng mắt về phần thưởng tương lai nào phát sinh từ việc tôn kính và thờ phụng các Bà-la-môn mà ngài đã kính lễ họ? Xin hãy nói cho ta biết tất cả.”

Verse 3

भीष्म उवाच एष ते केशव: सर्वमाख्यास्यति महामति: । व्युष्टिं ब्राह्मणपूजायां दृष्टव्युष्टिमहाव्रत:

Bhīṣma nói: “Hỡi bậc trí, Keshava này sẽ giảng cho con mọi điều. Ngài là đấng giữ đại nguyện, đã tận mắt chứng nghiệm kết quả chân thật và lợi ích phát sinh từ việc tôn kính, thờ phụng các Bà-la-môn; vì thế chính Ngài sẽ nói rõ cho con về việc này.”

Verse 4

बलं श्रोत्रे वाड्मनश्चक्षुषी च ज्ञानं तथा सविशुद्ध॑ ममाद्य । देहन्यासो नातिचिरान्मतो मे न चाति तूर्ण सविताद्य याति

Bhīṣma nói: “Hôm nay sức lực ta đã trở lại; tai nghe, lời nói, tâm trí và đôi mắt đều vững vàng, và trí hiểu của ta cũng trong sáng, thanh tịnh. Vì thế ta xét rằng việc buông bỏ thân này chẳng còn xa. Nhưng hôm nay Mặt Trời lại không vội vã trôi đi.”

Verse 5

उक्ता धर्मा ये पुराणे महान्तो राजन विप्राणां क्षत्रियाणां विशां च । तथा शूद्राणां धर्ममुपासते च शेषं कृष्णादुपशिक्षस्व पार्थ

Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, ta đã trình bày những đại pháp được truyền dạy trong cổ truyền—pháp của Bà-la-môn, Sát-đế-lỵ, Phệ-xá, và cả Thủ-đà-la—cùng những bổn phận mà người thuộc mọi giai tầng tôn kính và thực hành. Điều gì còn lại, hỡi Pārtha, hãy học nốt từ Krishna.”

Verse 6

अहं होन॑ वेझि तत्त्वेन कृष्णं यो<यं हि यच्चास्य बल॑ पुराणम्‌ | अमेयात्मा केशव: कौरवेन्द्र सो<यं धर्म वक्ष्यति संशयेषु

Bhīṣma nói: “Ta biết Krishna đúng theo chân tánh—Ngài là ai, và quyền lực cổ xưa, nguyên sơ của Ngài là gì. Hỡi chúa tể nhà Kuru, Keshava có bản thể không thể đo lường; vì vậy, mỗi khi trong lòng con dấy lên nghi hoặc, chính Ngài sẽ tuyên thuyết cho con thế nào là dharma.”

Verse 7

कृष्ण: पृथ्वीमसृजत्‌ खं दिवं च कृष्णस्य देहान्मेदिनी सम्बभूव । वराहो5यं भीमबल: पुराण: स पर्वतान्‌ व्यसृजद्‌ वै दिशश्चल॒

Bhīṣma nói: Kṛṣṇa đã tạo dựng đất, trời và cõi thiên. Từ chính thân thể của Kṛṣṇa, mặt đất—nền tảng nâng đỡ muôn loài—hiển lộ. Ngài là Đấng nguyên sơ, sức mạnh đáng kinh hãi, từng hiện thân làm Varāha (Heo Rừng), và chính Ngài đã sinh ra núi non cùng thiết lập các phương hướng.

Verse 8

अस्य चाधो<थान्तरिक्ष॑ दिवं च दिशश्षतस्रो विदिशश्षतस््र: । सृष्टिस्तथैवेयमनुप्रसूता स निर्ममे विश्वमिदं पुराणम्‌

Bhīṣma nói: Dưới Ngài là trung giới (khí quyển), các tầng trời, trăm phương và trăm phương phụ. Từ Ngài mà dòng tiếp nối của tạo hóa vận hành; chính Ngài đã kiến lập vũ trụ cổ xưa này.

Verse 9

अस्य नाभ्यां पुष्करं सम्प्रसूत॑ यत्रोत्पन्न: स्वयमेवामितौजा: । तेनाच्छिन्नं तत्‌ तमः पार्थ घोरं यत्‌ तत्‌ तिष्ठत्यर्णवं तर्जयानम्‌

Bhīṣma nói: Từ rốn của Ngài, một đóa sen được sinh ra; và trong đóa sen ấy, Brahmā tự sinh hiện lộ, rực rỡ với quang huy vô lượng. Nhờ Brahmā, bóng tối ghê gớm kia bị chém đứt—bóng tối đã lan tràn khắp nơi, như thể còn đe dọa cả đại dương—mênh mông, thăm thẳm, vô biên.

Verse 10

कृते युगे धर्म आसीत्‌ समग्र- स्त्रेताकाले ज्ञानमनुप्रपन्न: । बल॑ त्वासीद्‌ द्वापरे पार्थ कृष्ण: कलौ त्वधर्म: क्षितिमिवाजगाम

Bhīṣma nói: Trong thời Kṛta, Dharma đứng vững trọn vẹn. Sang thời Tretā, Kṛṣṇa an trụ như tri thức và minh biện viên mãn. Đến thời Dvāpara, hỡi Pārtha, Ngài hiện diện như sức mạnh. Nhưng trong thời Kali, adharma sẽ giáng xuống mặt đất như thể đã chiếm lấy—khiến phi nghĩa trở thành thế lực thống trị.

Verse 11

इन्होंने ही प्रचीनकालमें दैत्योंका संहार किया और ये ही दैत्यसम्राट्‌ बलिके रूपमें प्रकट हुए। ये भूतभावन प्रभु ही भूत और भविष्य इनके ही स्वरूप हैं तथा ये ही इस सम्पूर्ण जगतके रक्षा करनेवाले हैं

Bhīṣma nói: Thuở xưa, chính quyền năng thần thánh ấy đã diệt trừ các Daitya; và cũng chính Ngài về sau hiển hiện làm Bali, đế vương của Daitya. Vị Chúa ấy—Đấng nuôi dưỡng và là nguồn cội của muôn loài—mang trong mình cả quá khứ lẫn tương lai; và chỉ một mình Ngài gìn giữ, che chở toàn thể thế gian này.

Verse 12

यदा धर्मों ग्लाति वंशे सुराणां तदा कृष्णो जायते मानुषेषु । धर्मे स्थित्वा स तु वै भावितात्मा परांक्ष लोकानपरांश्ष पाति

Bhishma nói: Khi chính pháp suy thoái trong các dòng dõi của chư thiên, thì Krishna sinh ra giữa loài người. Vững trú trong dharma, với nội tâm thanh tịnh và đã được tu dưỡng, Ngài tự mình sống theo dharma ấy, phục hưng nó, và bảo hộ cả các cõi cao lẫn các cõi thấp.

Verse 13

त्याज्यं त्यक्त्वा चासुराणां वधाय कार्याकार्ये कारणं चैव पार्थ | कृतं करिष्यत्‌ क्रियते च देवो राहुं सोम॑ विद्धि च शक्रमेनम्‌

Bhishma nói: “Hỡi Partha, có Đấng duy nhất—sau khi đã từ bỏ điều phải từ bỏ—tự thân trở thành nguyên nhân cho sự diệt trừ các asura. Điều nên làm và điều không nên làm, cùng nguyên nhân của cả hai, đều là bản thể của Ngài. Vị Thần Chủ ấy chính là hình tướng của hành động: việc đã làm, việc sẽ làm và việc đang làm. Hỡi con của Kunti, hãy biết Ngài chính là Rahu, là Soma (Mặt Trăng), và là Shakra (Indra).”

Verse 14

स विश्वकर्मा स हि विश्वरूप: स विश्वभुग्‌ विश्वसृग्‌ विश्वजिच्च । स शूलभृच्छोणित भृत्‌ कराल- स्‍्तं कर्मभिविंदितं वै स्तुवन्ति

Bhishma nói: Ngài là Vishvakarma, người thợ cả của vũ trụ; quả thật Ngài là Đấng mang hình tướng vũ trụ. Ngài là kẻ thụ hưởng vũ trụ, là đấng sáng tạo vũ trụ, và là đấng chinh phục vũ trụ. Ngài mang cây đinh ba và cầm chén sọ đầy máu, hiện thân trong dáng vẻ ghê gớm. Nổi danh trong đời bởi muôn vàn công hạnh, chính Sri Krishna ấy là Đấng mà mọi người đều tán dương.

Verse 15

त॑ं गन्धर्वाणामप्सरसां च नित्य- मुपतिष्ठन्ते विबुधानां शतानि | त॑ राक्षसाक्ष परिसंवदन्ति रायस्पोष: स विजिगीषुरेक:

Bhishma nói: “Hàng trăm thiên chúng—Gandharva và Apsara—luôn hầu cận phụng sự Ngài không ngừng. Ngay cả các Rakshasa cũng đến bàn hỏi và cầu sự chuẩn thuận của Ngài. Chỉ một mình Ngài là đấng gìn giữ và làm tăng trưởng của cải, và là kẻ một lòng hướng tới chiến thắng.”

Verse 16

तमध्वरे शंसितार: स्तुवन्ति रथन्तरे सामगाश्र स्तुवन्ति । त॑ ब्राह्मणा ब्रद्ममन्त्रै: स्तुवन्ति तस्मै हविरध्वर्यव: कल्पयन्ति

Bhishma nói: “Trong lễ tế, các vị tụng xướng nghi lễ ca ngợi Ngài; các bậc thông Sāman ca ngợi Ngài qua điệu tụng Rathantara. Các Bà-la-môn am tường Veda tán dương Ngài bằng những thần chú thiêng, và các tư tế Adhvaryu theo đúng nghi thức dành cho Ngài phần hiến cúng trong lễ.”

Verse 17

स पौराणी ब्रह्मागुहां प्रविष्टो महीसत्र भारताग्रे ददर्श । स चैव गामुद्दधाराग्रयकर्मा विक्षोभ्य दैत्यानुरगान्‌ दानवांश्ष॒

Bhishma nói: Ngài ấy, khi bước vào hang động nguyên sơ của Phạm Thiên, đã thấy—hỡi bậc tối thượng trong dòng Bharata—cảnh địa cầu tan rã chìm vào nước. Và chính Śrī Kṛṣṇa ấy, đấng chủ động tối thượng của công cuộc sáng tạo, sau khi khuấy động bọn Daitya, Dānava cùng các giống rắn, đã nâng địa cầu lên khỏi vực sâu cõi hạ giới.

Verse 18

त॑ घोषार्थे गीर्भिरिन्द्रा: स्तुवन्ति स चापीशो भारतैक: पशूनाम्‌ | तस्य भक्षान्‌ विविधान्‌ वेदयन्ति तमेवाजौ वाहनं वेदयन्ति

Bhishma nói: “Vì phúc lợi của xóm làng mục đồng, Indra và các chư thần khác đã ca tụng Ngài bằng những thánh ca. Hỡi hậu duệ Bharata, chỉ một mình Śrī Kṛṣṇa là Chúa tể của mọi loài hữu tình. Muôn thứ ẩm thực được dâng lên Ngài; và nơi chiến trận, chính Ngài được thừa nhận là sức mạnh đưa người ta đến thắng lợi.”

Verse 19

तस्यान्तरिक्षं पृथिवी दिवं च सर्व वशे तिष्ठति शाश्वृतस्य । स कुम्भे रेत: ससृजे सुराणां यत्रोत्पन्नमृषिमाहुर्वसिष्ठम्‌

Bhishma nói: “Cõi trung thiên, mặt đất và thiên giới—tất thảy đều ở dưới quyền của Đấng Vĩnh Hằng ấy. Ngài đã đặt tinh chủng của các thần (Mitra và Varuṇa) vào một chiếc bình; và từ chiếc bình ấy, người ta nói, hiền thánh Vasiṣṭha đã ra đời.”

Verse 20

स मातरिश्वा विभुरश्ववाजी स रश्मिवान्‌ सविता चादिदेव: । तेनासुरा विजिता: सर्व एव तद्विक्रान्तैर्विजितानीह त्रीणि

Bhishma nói: Ngài là Mātariśvan—cơn Gió thấm khắp; Ngài là chiến mã mau lẹ, dũng mãnh; Ngài là Savitṛ rực sáng, vị thần nguyên thủy. Nhờ Ngài, mọi Asura đều bị khuất phục; và bằng những bước chân hùng vĩ, Ngài đã đo lường và chế ngự ba cõi.

Verse 21

स देवानां मानुषाणां पितृणां तमेवाहुर्यज्ञविदां वितानम्‌ । स एव काल॑ विभजन्नुदेति तस्योत्तरं दक्षिणं चायने द्वे

Bhishma nói: Ngài duy nhất được tuyên xưng là Chân Ngã của chư thần, của loài người và của tổ tiên. Những bậc thông hiểu tế lễ gọi Ngài là sự trải rộng và nguyên lý điều phối của yajña. Chính Ngài, phân định thời gian, mọc lên như Mặt Trời; và hai lộ trình—uttarāyaṇa và dakṣiṇāyaṇa—là hai con đường của Ngài.

Verse 22

तस्यैवोर्ध्व॑ तिर्यगधश्षुरन्ति गभस्तयो मेदिनीं भासयन्त: । त॑ं ब्राह्मणा वेदविदो जुषन्ति तस्यादित्यो भामुपयुज्य भाति

Chỉ từ Ngài, các tia sáng tuôn ra lên trên, sang ngang và xuống dưới, soi rạng mặt đất. Các Bà-la-môn thông Veda tôn kính và phụng sự chính Nguyên Lý ấy; và Thần Mặt Trời tỏa sáng nhờ nương vào quang huy của Ngài.

Verse 23

स मासि मास्यध्वरकृद्‌ विधत्ते तमध्वरे वेदविद: पठन्ति । स एवोक्तश्नक्रमिदं त्रिनाभि सप्ताश्वयुक्त वहते वै त्रिधाम

Bhishma nói: “Hết tháng này sang tháng khác, Ngài đúng pháp cử hành tế lễ. Trong tế lễ ấy, các Bà-la-môn thông Veda tụng đọc và xưng dương công đức của Ngài. Chỉ một mình Ngài nâng đỡ bánh xe của năm—ba vành trục, ba cõi trú, kéo bởi bảy ngựa—nhờ yajña mà giữ cho thời gian vận hành theo trật tự.”

Verse 24

महातेजा: सर्वग: सर्वसिंह: कृष्णो लोकान्‌ धारयते यथैक: । हंसं तमोघ्नं च तमेव वीर कृष्णं सदा पार्थ कर्तारमेहि

Bhishma nói: “Hỡi dũng sĩ, Krishna—rực rỡ vô song, hiện hữu khắp nơi, sư tử giữa muôn loài—một mình nâng đỡ các thế giới. Hỡi Partha, hãy luôn nhận biết chính Krishna ấy là bậc thanh khiết như thiên nga và là đấng xua tan bóng tối như mặt trời; và hãy biết Ngài là kẻ hành động chân thật đứng sau mọi hành vi.”

Verse 25

स एकदा कक्षगतो महात्मा तुष्टो विभु: खाण्डवे धूमकेतु: । स राक्षसानुरगांश्वावजित्य सर्वत्रग: सर्वमग्नौ जुहोति

Bhishma nói: “Có một lần, bậc Đại Ngã, Đấng Toàn Năng—Dhūmaketu, tức Thần Lửa—đi vào những lùm rậm của rừng Khāṇḍava và, thấm khắp đống củi khô, được thỏa mãn trọn vẹn. Vị Chúa tể hiện hữu khắp nơi ấy, sau khi khuất phục các Rakshasa và các bộ tộc rắn vốn bám víu nơi ấy, đã dâng mọi thứ vào chính ngọn lửa—thiêu đốt tất cả như một lễ hiến tế.”

Verse 26

स एव पार्थाय श्वेतमश्चं प्रायच्छत्‌ स एवाश्वानथ सर्वाश्षकार । स बन्धुरस्तस्य रथस्त्रिचक्र- स्त्रिवच्छिरा क्षतुरश्वस्त्रिनाभि:

Bhishma nói: “Chỉ Ngài ban cho Partha (Arjuna) con tuấn mã trắng; cũng chỉ Ngài sinh thành mọi loài ngựa. Ngài là mối ràng buộc buộc ách cỗ xe của thế gian. Ba guṇa—sattva, rajas, tamas—là ba bánh xe; chuyển động của nó có ba chiều—lên, giữa và xuống. Thời gian, lực vô hình (adṛṣṭa), dục vọng và quyết tâm là bốn con ngựa. Cái trục tâm của nó là ba loại nghiệp mang sắc trắng, đen và đỏ. Cỗ xe của vòng sinh tử ấy nằm dưới quyền tối thượng của Śrī Kṛṣṇa.”

Verse 27

स विहायो व्यदधात्‌ पञ्चनाभि: स निर्ममे गां दिवमन्तरिक्षम्‌ सो<रण्यानि व्यसृजत्‌ पर्वतांश्व हृषीकेशो5मितदीप्ताग्नितेजा:

Bhīṣma nói: “Đấng Chúa Tể năm-nhánh (pañcanābhi) đã tạo dựng bầu trời; chính Ngài cũng kiến lập đất, cõi trời và khoảng trung giới. Hṛṣīkeśa ấy—rực sáng như ngọn lửa bừng cháy vô lượng—đã làm phát sinh rừng thẳm và núi non.”

Verse 28

अलंघयदू वै सरितो जिघांसन्‌ शक्रं वज्ं प्रहरन्तं निरास । स महेन्द्र: स्तूयते वै महाध्वरे विप्रैरैको ऋक्‍्सहस: पुराणै:

Bhīṣma nói: “Muốn giết Śakra (Indra), Ngài đã nhảy qua bao dòng sông và đẩy lùi Indra khi hắn đang giương sẵn lôi chùy (vajra) để đánh. Chính Ngài được tán dương là Mahendra: trong những đại tế lễ, các Bà-la-môn chỉ tôn vinh một mình Ngài bằng hàng ngàn thánh ca Ṛg-veda cổ xưa.”

Verse 29

दुर्वासा वै तेन नानयेन शक्‍्यो गृहे राजन्‌ वासयितुं महौजा: । तमेवाहुर्ऋषिमेकं पुराणं स विश्वकृद्‌ विदधात्यात्मभावान्‌

Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, hiền thánh Durvāsā đầy uy lực không ai có thể lưu trú trong nhà mình, ngoài Ngài. Chỉ Ngài được xưng là vị ṛṣi cổ xưa độc nhất, vô song; Ngài là Đấng tạo tác vũ trụ, và từ chính bản thể mình, Ngài không ngừng làm phát sinh muôn hình vạn trạng của tồn tại.”

Verse 30

वेदांश्व॒ यो वेदयते5धिदेवो विधींश्व यश्चाश्रयते पुराणान्‌ । कामे वेदे लौकिके यत्कलं च विष्वक्सेन: सर्वमेतत्‌ प्रतीहि

Bhīṣma nói: “Dẫu là Thần của chư thần, Ngài vẫn học Veda và nương tựa các pháp tắc cổ xưa được gìn giữ trong Purāṇa. Hãy biết với niềm tin vững chắc rằng mọi quả báo phát sinh từ các nghi lễ do dục vọng thúc đẩy—dù thuộc Veda hay thế tục—rốt cuộc đều quy về một mình Śrī Kṛṣṇa (Viṣvaksena).”

Verse 31

ज्योतींषि शुक्लानि हि सर्वलोके त्रयो लोका लोकपालास्त्रयश्न । त्रयो5ग्नयो व्याहृतयश्न तिस्र: सर्वे देवा देवकीपुत्र एव

Bhīṣma nói: “Trong mọi thế giới, những ánh sáng thanh tịnh là Ngài; ba cõi là Ngài; ba vị hộ thế cũng là Ngài. Ba ngọn lửa thiêng là Ngài, và ba lời xướng (bhūḥ, bhuvaḥ, svaḥ) cũng là Ngài; quả thật, hết thảy chư thiên đều chẳng khác gì con của Devakī. Người ta nói Ngài là Vāsudeva—đấng nâng đỡ vũ trụ, vượt ngoài mọi phẩm tính—và là Saṅkarṣaṇa, nguyên lý của sự sống. Từ Ngài, Pradyumna và Aniruddha tiếp tục xuất hiện như những hiển lộ nữa, theo sự an bài và tự khai triển của Đại Ngã tự sinh.”

Verse 32

स वत्सर: स ऋतुः सो<र्धमास: सोडहोरात्र: स कला वै स काष्ठा: । मात्रा मुहूर्ताश्च लवा: क्षणाश्र विष्वक्सेन: सर्वमेतत्‌ प्रतीहि

Bhishma nói: Hãy biết rằng Đấng Tối Thượng—Viśvaksena—chính là năm và các mùa; là nửa tháng và vòng tuần hoàn ngày đêm; Ngài là kalā và kāṣṭhā, cũng như mātrā, muhūrta, lava và kṣaṇa. Hãy hiểu mọi thước đo của thời gian đều không gì khác ngoài sự hiển lộ của Ngài.

Verse 33

चन्द्रादित्यौ ग्रहनक्षत्रतारा: सर्वाणि दर्शान्यथ पौर्णमासम्‌ | नक्षत्रयोगा ऋतवकश्च पार्थ विष्वक्सेनात्‌ सर्वमेतत्‌ प्रसूतम्‌

Bhishma nói: “Hỡi Partha, Mặt Trăng và Mặt Trời, các hành tinh, các chòm sao (lunar mansions) và tinh tú; các nghi lễ ngày sóc và lễ ngày vọng; các sự hội tụ của các chòm sao và các mùa—tất cả đều phát sinh từ Viśvaksena (Đấng chiến thắng muôn loài).”

Verse 34

रुद्रादित्या वसवो<थाश्रिनौ च साध्याक्षु विश्वे मरुतां गणाश्ष । प्रजापतिर्देवमातादितिश्न सर्वे कृष्णादृषयश्चैव सप्त

Bhishma nói: Rudra, các Aditya, các Vasu, đôi Ashvin, các Sadhya, các Vishvedevas, đoàn Marut, Prajapati, Aditi—mẹ của chư thiên—và bảy vị Thất Hiền (Saptarishi): hết thảy đều hiển lộ từ Krishna.

Verse 35

वायुर्भूत्वा विक्षिपते च विश्व- मनग्निर्भूत्वा दहते विश्वरूप: । आपो भूत्वा मज्जयते च सर्व ब्रह्मा भूत्वा सृजते विश्वसंघान्‌

Bhishma nói: Mang hình gió, Ngài khiến toàn thế gian vận động; mang hình lửa, Đấng mang muôn hình thiêu đốt vạn vật; trở thành nước, Ngài nhấn chìm tất cả; và trở thành Brahmā, Ngài tạo dựng những tổng thể của vũ trụ.

Verse 36

वेद्यं च यद्‌ वेदयते च वेद्यं विधिश्व यश्व श्रयते विधेयम्‌ । धर्मे च वेदे च बले च सर्व चराचरं केशवं त्वं प्रतीहि

Bhishma nói: “Hãy tin chắc điều này: cái cần được biết, và người biết đang tìm cách biết điều ấy; chính nguyên lý của mệnh lệnh (vidhi), và kẻ vẫn nương tựa vào điều được quy định phải làm (vidheya)—tất cả đều an trụ trong Dharma, trong Veda và trong thần lực. Hãy hiểu rằng toàn thể vũ trụ, cả động lẫn tĩnh, không gì khác ngoài Keshava (Krishna) mà thôi.”

Verse 37

ज्योतिर्भूत: परमोडसौ पुरस्तात्‌ प्रकाशते यत्प्रभया विश्वरूप: । अप: सृष्टवा सर्वभूतात्मयोनि: पुराकरोत्‌ सर्वमेवाथ विश्वम्‌

Bhīṣma nói: Ngài—Ánh Sáng tối thượng—hiện ra ở phương Đông, mang hình tướng vũ trụ; nhờ quang huy của Ngài mà toàn thế gian được soi chiếu. Ngài là lòng mẹ sinh thành và là Tự Ngã nội tại của mọi loài. Thuở hồng hoang, trước hết Ngài tạo ra nước, rồi mới sinh thành toàn thể vũ trụ.

Verse 38

ऋतूनुत्पातान्‌ विविधान्यद्भूतानि मेघान्‌ विद्युत्सर्वमैरावतं च । सर्व कृष्णात्‌ स्थावरं जड़मं च विश्वात्मानं विष्णुमेनं प्रतीहि

Bhīṣma nói: “Hãy biết rằng: các mùa, mọi điềm lạ, những hiện tượng kỳ diệu, mây, chớp, Airāvata, và toàn thể thế giới—cả động lẫn tĩnh, cả cái cố định và vô tri—đều phát sinh từ Kṛṣṇa. Vì thế, hãy nhận Ngài là Viṣṇu, chính Tự Ngã của vũ trụ.”

Verse 39

ये विश्वके निवासस्थान और निर्गुण हैं। इन्हींको वासुदेव, जीवभूत संकर्षण, प्रद्युम्न और चौथा अनिरुद्ध कहते हैं। ये आत्मयोनि परमात्मा सबको अपनी आज्ञाके अधीन रखते हैं

Bhīṣma nói: “Ngài là nơi nương tựa của vũ trụ và vượt ngoài các guṇa. Bậc hiền trí gọi Ngài là Vāsudeva, Saṅkarṣaṇa (nguyên lý sinh mệnh), Pradyumna, và vị thứ tư là Aniruddha. Tự sinh và là Tối Thượng Ngã, Ngài giữ muôn loài dưới quyền uy của mệnh lệnh Ngài.”

Verse 40

स पञ्चाधा पञ्चजनोपपन्नं संचोदयन्‌ विश्वमिदं सिसुक्षु: । ततश्चलकारावनिमारुतौ च खं ज्योतिरम्भश्ष॒ तथैव पार्थ

Bhīṣma nói: Mong muốn khai sinh toàn thể vũ trụ này, Đấng Thúc Đẩy tối thượng—hiện hữu theo năm phương diện và gắn với năm loài hữu tình—đã làm cho thế gian vận hành và đặt mọi loài dưới quyền cai quản của Ngài. Rồi sau đó, theo thứ tự, Ngài tạo thành năm đại: đất, nước, lửa (ánh sáng), gió và hư không.

Verse 41

स स्थावरं जड़म॑ चैवमेत- च्चतुर्विधं लोकमिमं च कृत्वा । ततो भूमिं व्यद्धात्‌ पज्चबीजां द्यौ: पृथिव्यां धास्यति भूरि वारि

Bhīṣma nói: Sau khi tạo dựng thế giới này với bốn trật tự sinh linh, gồm cả loài bất động và vô tri, Ngài liền tạo nên đất như nền hạt giống của năm nhân duyên. Rồi hóa thân thành bầu trời, Ngài đổ xuống mặt đất những dòng nước dồi dào, để sự sáng tạo được duy trì và muôn loài tiếp tục đi theo những nẻo hành nghiệp đã định.

Verse 42

तेन विश्व कृतमेतद्धि राजन्‌ स जीवयत्यात्मनैवात्मयोनि: । ततो देवानसुरान्‌ मानवांश्न 23064 “३६ ९०.३ [ प्रजाश्न । समासेन त् सर्वान्‌ सदा भूतपति: सिसृक्षु:

Bhīṣma thưa: Tâu Đại vương, chính Ngài đã làm phát sinh toàn thể vũ trụ này; và Đấng Tự-sinh (Ātmayoni) ấy dùng chính năng lực của mình mà duy trì sinh mệnh cho muôn loài. Từ Ngài, sự sống và sự nâng đỡ tuôn chảy đến chư thiên, a-tu-la, loài người và hết thảy chúng sinh. Nói gọn, Chúa tể của muôn loài hằng theo đúng trật tự của Pháp (Dharma) mà muốn tạo lập và gìn giữ sự sinh tồn của mọi sự sống.

Verse 43

शुभाशुभ॑ स्थावरं जड़मं॑ च विष्वक्सेनात्‌ सर्वमेतत्‌ प्रतीहि । यद्‌ वर्तते यच्च भविष्यतीह सर्व होतत्‌ केशवं त्वं प्रतीहि

Bhīṣma thưa: Hãy biết cho chắc rằng toàn thể thế gian này—thiện và ác, động và tĩnh, cho đến cả những gì tưởng như vô tri—đều phát sinh từ Keśava, Chúa tể của muôn đạo binh. Điều đang hiện hữu và điều sẽ hiện hữu về sau nơi đây, hãy hiểu tất cả đều không khác gì chính Keśava.

Verse 44

मृत्युश्वैव प्राणिनामन्तकाले साक्षात्‌ कृष्ण: शाश्वतो धर्मवाह: | भूतं च यच्चेह न विद्या किंचिद्‌ विष्वक्सेनात्‌ सर्वमेतत्‌ प्रतीहि

Bhīṣma thưa: Vào giây phút cuối cùng của chúng sinh, chính Tử thần hiện ra không ai khác ngoài Kṛṣṇa. Ngài là Đấng muôn đời nâng đỡ và gìn giữ Dharma. Điều đã qua, và điều nơi đây còn chưa biết, chưa được nhận thức—hãy biết cho chắc rằng tất cả đều phát xuất từ Viṣvaksena (Kṛṣṇa) mà thôi.

Verse 45

यत्‌ प्रशस्तं च लोकेषु पुण्यं यच्च शुभाशुभम्‌ । तत्सर्व केशवो$चिन्त्यो विपरीतमतः परम्‌

Bhīṣma thưa: Bất cứ điều gì được tôn xưng trong các cõi, bất cứ điều gì là công đức, và bất cứ điều gì được kể là cát tường hay bất tường—tất thảy, kỳ thực, đều là sự hiển lộ của Keśava, Đấng bất khả tư nghị. Nghĩ rằng có điều gì tồn tại ngoài Śrī Kṛṣṇa chỉ là dấu hiệu của một tâm trí nghiêng về lầm lạc.

Verse 46

एतादृश: केशवो5तश्व भूयो नारायण: परमश्चाव्ययश्व । मध्याद्यन्तस्य जगतस्तस्थुषश्न बुभूषतां प्रभवश्वाव्ययश्व

Bhīṣma thưa: Đó là uy linh của Keśava—và quả thật còn lớn lao hơn nữa. Chỉ một mình Ngài là Nārāyaṇa, Đấng Tối thượng, bất hoại. Ngài là khởi đầu, là khoảng giữa, và là tận cùng của toàn thể vũ trụ—của mọi loài động và mọi loài tĩnh. Và đối với những hữu tình mong cầu thọ thân và sinh ra trong đời, chính Ngài là nguồn phát sinh của sự xuất hiện ấy; vì vậy Ngài được gọi là Đấng bất biến, bất diệt, nội tại trong muôn loài.

Verse 131

स एव पूर्व निजघान दैत्यान्‌ स पूर्वदेवश्च बभूव सम्राट्‌ । स भूतानां भावनो भूतभव्य: स विश्वस्यास्य जगतश्लाभिगोप्ता

Bhīṣma nói: “Chính Ngài, thuở xưa, đã đánh bại bọn Daitya; và Ngài trở thành bậc quân vương giữa các vị thần nguyên thủy. Ngài là đấng nuôi dưỡng muôn loài—cả những gì đã có và những gì sẽ đến—và là vị hộ trì tỉnh thức của toàn thể vũ trụ này.”

Verse 158

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि महापुरुषमाहात्म्ये अष्टपज्चाशदधिकशततमो< ध्याय:

Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Anuśāsana Parva—đặc biệt trong phần về pháp của sự bố thí (Dāna-dharma Parva)—chương nói về sự vĩ đại của Mahāpuruṣa kết thúc tại đây (chương thứ 158).