Adhyaya 103

Verse 1

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत अनुशासनपर्वके अंतर्गत दानधर्मपर्वमें अगस्त्य और भ्रगुका संवादनामक निन्‍यानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ९९ ॥। ऑपन--माजल छा अफ<-जआकऋा-ज शततमो< ध्याय: नहुषका पतन

Yudhiṣṭhira thưa: “Người ấy đã sa vào tai ương như thế nào? Bị quật ngã xuống cõi đất ra sao? Và bằng cách nào lại mất địa vị của Indra? Xin ngài từ bi giải thích cho con.”

Verse 2

भीष्म उवाच एवं तयो: संवदतो: क्रियास्तस्य महात्मन: । सर्वा एव प्रवर्तन्ते या दिव्या याश्व मानुषी:

Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, trong khi các hiền triết Bhṛgu và Agastya đang đối thoại như thế, trong gia thất của Nahusha, bậc đại hồn, mọi việc đều diễn ra—cả nghi lễ thuộc cõi thần linh lẫn những phép tắc thường nhật của loài người.”

Verse 3

तथैव दीपदानानि सर्वोपकरणानि वै | बलिकर्म च यच्चान्यदुत्सेका श्व पृथग्विधा:

Bhīṣma nói: “Cũng vậy, phải bố thí đèn (dīpa-dāna) và dâng đủ mọi vật dụng cần thiết; và phải cử hành nghi thức bali (lễ phẩm dâng cúng trong thờ phụng), cùng các hình thức tu tập sùng kính khác, mỗi loại theo đúng phép tắc riêng.”

Verse 4

सर्वे तस्य समुत्पन्ना देवेन्द्रस्य महात्मन: । देवलोके नृलोके च सदाचारा बुधै: स्मृता:

Bhīṣma nói: “Tất cả những điều phát sinh từ Indra, bậc đại hồn, đều được người trí ghi nhớ như những khuôn mẫu của hạnh lành—cả ở cõi chư thiên lẫn giữa loài người.”

Verse 5

दीपदान, समस्त उपकरणोंसहित अन्नदान, बलिकर्म एवं नाना प्रकारके स्नान- अभिषेक आदि पूर्ववत्‌ चालू थे। देवलोक तथा मनुष्यलोकमें विद्वानोंने जो सदाचार बताये हैं, वे सब महामना देवराज नहुषके यहाँ होते रहते थे ।।

Bhishma nói: “Việc dâng đèn, bố thí thức ăn cùng mọi vật dụng cần thiết, các nghi lễ bali (cúng phần lễ), và nhiều nghi thức tắm gội–xức dầu, rưới nước thánh… vẫn được tiến hành như trước. Tất cả những chuẩn mực hạnh kiểm mà bậc học giả đã nêu ra trong cõi trời và cõi người—đều được thực hành không gián đoạn trong gia thất của đại vương Nahusha, bậc quân vương có tâm khí cao cả. Nếu những pháp hạnh ấy hiện diện trong một ngôi nhà, hỡi bậc vương thượng, người gia chủ sẽ thịnh đạt và vươn lên mọi bề; và nhờ dâng hương, dâng đèn, cùng những lễ bái cung kính đối với chư thiên, phúc lộc và thành tựu của người gia chủ lại càng tăng trưởng.”

Verse 6

यथा सिद्धस्य चान्नस्य ग्रहायाग्रं प्रदीयते | बलयश्न गृहोद्देशे अतः प्रीयन्ति देवता:

Bhishma nói: “Cũng như khi thức ăn đã nấu chín đúng phép, phần đầu tiên được dâng cho khách, thì trong gia thất cũng vậy: người ta dành một phần thức ăn làm lễ bali để cúng chư thiên. Nhờ sự dâng cúng trước ấy, các thần linh hoan hỷ.”

Verse 7

यथा च गृहिणस्तोषो भवेद्‌ वै बलिकर्मणि । तथा शतगुणा प्रीतिर्देवतानां प्रजायते,बलिकर्म करनेपर गृहस्थको जितना संतोष होता है, उससे सौगुनी प्रीति देवताओंको होती है

Bhishma nói: “Người gia chủ hài lòng bao nhiêu khi làm lễ bali như một bổn phận, thì chư thiên hoan hỷ gấp trăm lần bấy nhiêu.”

Verse 8

एवं धूपप्रदानं च दीपदानं च साधव: । प्रयच्छन्ति नमस्कारैर्युक्तमात्मगुणावहम्‌,इस प्रकार श्रेष्ठ पुरुष अपने लिये लाभदायक समझकर देवताओंको नमस्कारसहित धूपदान और दीपदान करते हैं

Bhishma nói: “Bởi vậy, người hiền đức, hiểu rằng những việc ấy đem lợi ích cho mình và nuôi dưỡng phẩm hạnh, liền dâng hương và dâng đèn, kèm theo lễ bái cung kính đối với chư thiên.”

Verse 9

स्‍्नानेनाद्धिश्न यत्‌ कर्म क्रियते वै विपश्चिता । नमस्कारप्रयुक्तेन तेन प्रीयन्ति देवता:

Bhishma nói: “Bất cứ nghi lễ nào bậc trí giả thực hiện sau khi tắm gội, nếu kèm theo lễ bái cung kính, đều làm chư thiên hoan hỷ. Những việc như dâng nước cúng (tarpana) và các phép hành trì liên hệ, khi được làm đúng nghi thức và với lòng tôn kính, sẽ đem lại hòa khí và điềm lành cho sự thờ phụng trong gia thất.”

Verse 10

पितरश्न महाभागा ऋषयश्न तपोधना: । गृह्माश्व देवता: सर्वाः प्रीयन्ते विधिनार्चिता:

Bhīṣma nói: Các Pitṛ (linh hồn tổ tiên) phúc đức và các bậc hiền triết khổ hạnh, giàu công phu tu tập, đều được làm cho hoan hỷ; và hết thảy các thần linh trong gia thất cũng vui lòng khi được thờ phụng đúng theo phép tắc. Vì vậy, người có học sau khi tắm gội, kính cẩn đảnh lễ và thực hành các nghi lễ như tarpaṇa (dâng nước cúng) cho chư thần và các bậc khác, khiến những đấng thọ nhận thiêng liêng ấy được thỏa mãn, đồng thời gìn giữ trật tự dharma trong mái nhà.

Verse 11

इत्येतां बुद्धिमास्थाय नहुष: स नरेश्वरः । सुरेन्द्रत्वं महत्‌ प्राप्प कृतवानेतददभूतम्‌,इसी विचारधाराका आश्रय लेकर राजा नहुषने महान देवेन्द्रपद पाकर यह अदभुत पुण्यकर्म सदा चालू रखा था

Bhīṣma nói: “Nương theo lối hiểu biết ấy, vua Nahuṣa—sau khi đạt đến địa vị vĩ đại của Indra—đã thực hành con đường hạnh nghiệp kỳ diệu, đầy công đức này và duy trì nó không gián đoạn.”

Verse 12

कस्यचित्‌ त्वथ कालस्य भाग्यक्षय उपस्थिते । सर्वमेतदवज्ञाय कृतवानिदमीदृशम्‌

Nhưng rồi, sau một thời gian, khi thời khắc vận may của ông đến hồi cạn kiệt, ông đã khinh suất bỏ qua tất cả những điều ấy và bắt đầu dấn thân vào một đường lối tội lỗi như vậy.

Verse 13

ततः स परिहीणो<भूत्‌ सुरेन्द्रो बलदर्पत: । धूपदीपोदकविधधि न यथावच्चकार ह

Bhīṣma nói: “Từ đó, vị chúa tể chư thiên ấy sa ngã khỏi địa vị xứng đáng của mình, say men kiêu hãnh vì sức mạnh. Ông không còn thực hành đúng như pháp định các nghi thức dâng hương, dâng đèn và dâng nước.” Đoạn này nhấn mạnh rằng kiêu mạn bào mòn kỷ luật trong bổn phận thiêng liêng; và sự lơ là ngay cả những lễ dâng cúng hằng ngày giản dị cũng là dấu hiệu của một sự suy đồi sâu xa trong dharma.

Verse 14

ततो<स्य यज्ञविषयो रक्षोभ्रि: पर्यबध्यत । अथागस्त्यमृषिश्रेष्ठ वाहनायाजुहाव ह

Rồi đàn tế của ông bị bọn rākṣasa tràn vào chiếm cứ và ngăn trở. Khi ấy ông triệu thỉnh bậc hiền triết tối thượng Agastya đến làm kẻ khiêng chở (mang/đưa ông đi), khởi đầu một biến cố cho thấy: khi quyền lực bị lạm dụng và kiêu mạn trỗi dậy, nghi lễ thiêng liêng có thể biến thành sân khấu của sự cưỡng bức, chứ không còn là dharma.

Verse 15

द्रुतं सरस्वतीकूलात्‌ स्मयन्निव महाबल: । ततो भृगुर्महातेजा मैत्रावरुणिमब्रवीत्‌

Bhishma nói: Khi ấy, bậc hùng lực kia như thể đang mỉm cười, vội vã rời bờ sông Sarasvatī. Rồi hiền triết Bhṛgu, rực rỡ đại quang minh, cất lời với Maitrāvaruṇi (Agastya), mở ra lời khuyên tiếp theo trong biến cố này—nơi hậu quả của sự rối loạn nghi lễ và sự xâm nhập của thế lực thù nghịch trở thành lời cảnh tỉnh đạo lý về tiết chế, chánh hạnh và việc hộ trì các nghi thức thiêng liêng.

Verse 16

निमीलय स्वनयने जटां यावद्‌ विशामि ते । स्थाणुभूतस्य तस्याथ जटां प्राविशदच्युत:

Bhishma nói: “Bạch hiền giả, xin khép mắt trong chốc lát, cho đến khi ta vào trong búi tóc bện của ngài.” Khi hiền giả nhắm mắt, đứng bất động như cột trụ, bậc kiên định, không vượt lễ nghi ấy liền nhập vào mái tóc bện—với ý định kéo nhà vua rơi khỏi cõi trời. Đúng lúc đó, vua Nahusha, tựa Indra, đến gần vị rishi, mong bắt ngài làm vật chuyên chở (người kéo xe) cho mình.

Verse 17

भगुः स सुमहातेजा: पातनाय नृपस्य च । ततः स देवराट प्राप्तस्तमृषिं वाहनाय वै

Bhishma nói: Bhṛgu, bậc đại hồn rực rỡ vô song, quyết ý hạ bệ nhà vua, liền hành động. Cũng đúng lúc ấy, Nahusha—tựa chúa tể chư thiên—đến gần vị rishi kia, nhằm bắt ngài làm vật chuyên chở. Bhṛgu nói: “Bạch hiền giả, xin khép mắt; ta sẽ vào trong búi tóc bện của ngài.” Đại hiền Agastya nhắm mắt, đứng yên như khúc gỗ. Không hề vượt quá khuôn phép, Bhṛgu đầy uy lực nhập vào mái tóc bện của Agastya để kéo nhà vua rơi khỏi cõi trời; và ngay khi ấy Nahusha tới, ép vị rishi vào việc kéo xe—dấu hiệu của kiêu mạn phình lên và sự sa ngã khỏi dharma đang kề cận.

Verse 18

ततोडगस्त्य: सुरपतिं वाक्यमाह विशाम्पते | योजयस्वेति मां क्षिप्रं कं च देशं वहामि ते

Rồi Agastya thưa với chúa tể chư thiên: “Hỡi bậc trị dân, đấng hộ trì muôn dân, xin mau buộc ta vào xe và cho biết ta phải đưa ngài đến nơi nào. Hỡi Thiên chủ, nơi nào ngài truyền, ta sẽ chở đến nơi ấy.” Nghe vậy, Nahusha liền buộc vị hiền giả vào cỗ xe.

Verse 19

यत्र वक्ष्यसि तत्र त्वां नयिष्यामि सुराधिप । इत्युक्तो नहुषस्तेन योजयामास त॑ मुनिम्‌

Bhishma nói: “Hỡi Thiên chủ, nơi nào ngài truyền, ta sẽ chở ngài đến nơi ấy.” Được nói như vậy, Nahusha liền khiến vị hiền giả bị buộc vào cỗ xe.

Verse 20

भगुस्तस्य जटान्तस्थो बभूव हृषितो भृशम्‌ | न चापि दर्शनं तस्य चकार स भृगुस्तदा,यह देख उनकी जटाके भीतर बैठे हुए भृगु बहुत प्रसन्न हुए। उस समय भृगुने नहुषका साक्षात्कार नहीं किया

Bhīṣma nói: Bhṛgu, ngồi ẩn trong búi tóc bện của mình, vui mừng khôn xiết. Nhưng khi ấy Bhṛgu không tự hiện ra trước Nahuṣa—không ban cho ông ta một cuộc yết kiến trực tiếp.

Verse 21

वरदानप्रभावज्ञों नहुषस्य महात्मन: । न चुकोप तदागस्त्यो युक्तोडपि नहुषेण वै,अगस्त्यमुनि महामना नहुषको मिले हुए वरदानका प्रभाव जानते थे, इसलिये उसके द्वारा रथमें जोते जानेपर भी वे कुपित नहीं हुए

Bhīṣma nói: Đại hiền Agastya hiểu rõ uy lực của ân phúc đã ban cho bậc cao quý Nahuṣa. Vì thế, dù Nahuṣa bắt ngài làm kẻ kéo xe, Agastya vẫn không nổi giận—tự chế ngự mình, thấu suốt sức mạnh của lời ban và trật tự đạo lý bao trùm.

Verse 22

तं तु राजा प्रतोदेन चोदयामास भारत । न चुकोप स धर्मात्मा ततः पादेन देवराट्‌

Bhīṣma nói: Hỡi hậu duệ Bharata, nhà vua dùng roi nhọn thúc ngài. Nhưng bậc có tâm hồn chính trực ấy vẫn không nổi giận; rồi chúa tể chư thiên đá bằng chân.

Verse 23

तस्मिन्‌ शिरस्यभिहते स जटान्तर्गतो भगुः

Bhīṣma nói: Khi cái đầu ấy bị đánh trúng, Bhagu—kẻ ẩn trong búi tóc bện—bị lộ ra từ giữa mớ tóc rối.

Verse 24

शशाप बलवत्क़ुद्धो नहुषं पापचेतसम्‌ | यस्मात्‌ पदा55हत: क्रोधाच्छिरसीमं महामुनिम्‌

Bhīṣma nói: Đại hiền ấy, giận dữ dữ dội và uy lực phi thường, liền giáng lời nguyền lên Nahuṣa, kẻ đã để tâm trí sa vào tội lỗi. Bởi trong cơn phẫn nộ, Nahuṣa đã dùng chân đá vào đầu vị đại khổ hạnh đáng tôn kính kia.

Verse 25

तस्मादाशु महीं गच्छ सर्पों भूत्वा सुदुर्मते । उनके मस्तकपर चोट होते ही जटाके भीतर बैठे हुए महर्षि भूगु अत्यन्त कुपित हो उठे और उन्होंने पापात्मा नहुषको इस प्रकार शाप दिया--'ओ दुर्मते! तुमने इन महामुनिके मस्तकमें क्रोधपूर्वक लात मारी है, इसलिये तू शीघ्र ही सर्प होकर पृथ्वीपर चला जा” ।।

Bhīṣma nói: “Vì thế, hỡi kẻ tâm địa ác độc, hãy mau xuống cõi đất, hóa thành rắn.” Bị nói như vậy ngay lúc ấy, Nahuṣa—do bạo ngược kiêu căng đối với một đại hiền triết mà mắc lời nguyền—lập tức hóa thành rắn và rơi xuống. Câu chuyện nêu lời cảnh tỉnh đạo đức: kiêu mạn và bất kính với bậc đáng tôn kính về tâm linh sẽ dẫn đến sa đọa và hạ cấp rất nhanh.

Verse 26

भूगुं हि यदि सोडद्रक्ष्यन्नहुष: पृथिवीपते

Bhīṣma nói: “Hỡi chúa tể của cõi đất, nếu vua Nahuṣa, trong khi che chở dân chúng, có thể chịu đựng cả cơn thịnh nộ (hay lời nguyền) của Bhṛgu, thì…” (Bhīṣma tiếp tục nêu Bhṛgu và Nahuṣa làm điển phạm để rút ra đạo lý: bổn phận bảo hộ của bậc quân vương đôi khi đòi hỏi sự kiên định chịu khổ, thậm chí gánh lấy hậu quả khi phải đối diện các bậc đại hiền, miễn là vì chính đạo trong việc trị nước.)

Verse 27

स तु तैस्तै: प्रदानैश्व तपोभिर्नियमैस्तथा

Bhīṣma nói: “Nhưng nhờ những bố thí đa dạng ấy, cùng với khổ hạnh và các phép tu trì nghiêm cẩn, ông ta đã tăng trưởng công đức và thành tựu tâm linh.”

Verse 28

पतितो5पि महाराज भूतले स्मृतिमानभूत्‌ । प्रसादयामास भृगुं शापान्तो मे भवेदिति

Bhīṣma nói: “Dẫu đã ngã xuống mặt đất, hỡi đại vương, ông ta vẫn không mất sự tỉnh táo. Ông tìm cách làm nguôi lòng hiền triết Bhṛgu, nghĩ rằng: ‘Mong lời nguyền giáng lên ta được chấm dứt.’”

Verse 29

महाराज! नहुषने जो भिन्न-भिन्न प्रकारके दान किये थे, तप और नियमोंका अनुष्ठान किया था, उनके प्रभावसे वे पृथ्वीपर गिरकर भी पूर्वजन्मकी स्मृतिसे वंचित नहीं हुए। उन्होंने भूगुको प्रसन्न करते हुए कहा--'प्रभो! मुझको मिले हुए शापका अंत होना चाहिये” ।।

Bhishma nói: Hỡi đại vương, bởi Nahuṣa đã làm nhiều loại bố thí và thực hành khổ hạnh cùng các phép tu trì nghiêm cẩn, nên dẫu rơi xuống cõi đất ông vẫn không mất ký ức về tiền kiếp. Ông tìm cách làm vừa lòng hiền triết Bhṛgu và thưa: “Bạch đấng tôn kính, lời nguyền giáng lên con phải được chấm dứt.” Khi ấy, Agastya động lòng từ mẫn, đến gặp Bhṛgu để xin cho lời nguyền ấy được đoạn tận; và Bhṛgu, mềm lòng vì lòng thương, đã định rõ cách thức để lời nguyền kết thúc. Đoạn này nêu rõ: công đức quá khứ có thể gìn giữ sự tỉnh thức trong nghịch cảnh, và sự khiêm cung cùng sự can thiệp của bậc từ bi có thể mở lối giải thoát khỏi khổ đau.

Verse 30

भूगुरुवाच राजा युधिष्ठिरो नाम भविष्यति कुलोद्वह: । सत्वां मोक्षयिता शापादित्युक्त्वान्तरधीयत

Bhṛgu nói: “Một vị vua tên Yudhiṣṭhira sẽ xuất hiện, bậc kiệt xuất nâng đỡ dòng tộc của ngươi. Người ấy sẽ giải thoát ngươi khỏi lời nguyền này.” Nói xong, Bhṛgu liền ẩn mất khỏi tầm mắt.

Verse 31

अगस्त्योडपि महातेजा: कृत्वा कार्य शतक्रतो: । स्वमाश्रमपदं प्रायात्‌ पूज्यमानो द्विजातिभि:,महातेजस्वी अगस्त्य भी शतक्रतु इन्द्रका कार्य सिद्ध करके द्विजातियोंसे पूजित होकर अपने आश्रमको चले गये

Bhīṣma nói: Ngay cả đại hiền Agastya, bậc uy lực rực rỡ, sau khi hoàn thành công việc của Śatakratu (Indra), cũng trở về đạo tràng của mình—được hàng “nhị sinh” kính lễ tôn thờ.

Verse 32

नहुषो<पि त्वया राजंस्तस्माच्छापात्‌ समुद्धृतः । जगाम ब्रह्मभवनं पश्यतस्ते जनाधिप,राजन! तुमने भी नहुषका उस शापसे उद्धार कर दिया। नरेश्वर! वे तुम्हारे देखते-देखते ब्रह्मतोकको चले गये

Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, chính ngài cũng đã cứu Nahuṣa khỏi lời nguyền ấy. Và ngay trước mắt ngài, hỡi chúa tể loài người, ông ta đã lên đường đến cõi thiên cung của Brahmā.”

Verse 33

तदा स पातयित्वा त॑ नहुषं भूतले भगुः । जगाम ब्रद्म॒भवनं ब्रह्मणे च न्यवेदयत्‌,भूगु उस समय नहुषको पृथ्वीपर गिराकर ब्रह्माजीके धाममें गये और उनसे उन्होंने यह सब समाचार निवेदन किया

Bấy giờ Bhṛgu, sau khi quật Nahuṣa rơi xuống mặt đất, liền đến cõi của Brahmā và tâu trình trọn vẹn sự việc lên Brahmā.

Verse 34

तत: शक्रं समानाय्य देवानाह पितामह: । वरदानान्मम सुरा नहुषो राज्यमाप्तवान्‌

Rồi Đấng Tổ Phụ (Pitāmaha) triệu Śakra (Indra) đến và nói với chư thiên: “Nhờ ân huệ ta đã ban, hỡi các thần, Nahuṣa đã đạt được ngôi chủ tể.”

Verse 35

स चागस्त्येन क्रुद्धेन भ्रंशितो भूतलं गत: । तब पितामह ब्रह्माने इन्द्र तथा अन्य देवताओंको बुलवाकर उनसे कहा--'देवगण! मेरे वरदानसे नहुषने राज्य प्राप्त किया था। परंतु कुपित हुए अगस्त्यने उन्हें स्वर्गसे नीचे गिरा दिया। अब वे पृथ्वीपर चले गये ।।

Bhīṣma nói: “Và hắn, bị hiền giả Agastya đang phẫn nộ quật ngã, đã rơi xuống mặt đất. Hơn nữa, không có một vị vua thì chư thiên không thể duy trì trật tự của mình ở bất cứ nơi đâu.”

Verse 36

एवं सम्भाषमाणं तु देवा: पार्थ पितामहम्‌

Bhīṣma nói: “Này Pārtha, khi Đấng Tổ Phụ (Pitāmaha) đang nói như thế, chư thiên đều lắng nghe và đứng hầu.”

Verse 37

सो5भिषिक्तो भगवता देवराज्ये च वासव:

Bhīṣma nói: “Vì thế, Vāsava (Indra), được Đấng Tối Thượng làm lễ quán đỉnh, đã được tấn phong vào ngôi chủ quyền của chư thiên.”

Verse 38

एवमेतत्‌ पुरावृत्तं नहुषस्य व्यतिक्रमात्‌

Quả đúng như vậy: biến cố xưa kia ấy đã xảy ra, khởi từ sự vượt phép của Nahusha.

Verse 39

तस्माद्‌ दीपा: प्रदातव्या: सायं वै गृहमेधिभि:

Bhīṣma nói: “Vì thế, những người chủ gia đình quả nên bố thí đèn vào buổi chiều tối.”

Verse 40

पूर्णचन्द्रप्रतिकाशा दीपदाश्व॒ भवन्त्युत

Bhīṣma nói: Người bố thí đèn sẽ rạng ngời như trăng tròn. Quả thật, ai thực hành việc dâng tặng một ngọn đèn sẽ đạt được vẻ huy hoàng tựa ánh nguyệt. Trong bao nhiêu khoảnh khắc ngọn đèn còn cháy—cho đến một lần chớp mi—thì bấy nhiêu năm người dâng đèn ấy được ban cho dung mạo đẹp đẽ và sức lực sung mãn.

Verse 41

यावदक्षिनिमेषाणि ज्वलन्ते तावती: समा: । रूपवान्‌ बलवांश्वापि नरो भवति दीपद:

Trong bao nhiêu lần chớp mắt mà ngọn đèn còn cháy, thì bấy nhiêu năm người bố thí đèn ấy sẽ trở nên dung mạo đẹp đẽ và sức lực dồi dào.

Verse 100

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि अगस्त्य भूगुसंवादो नाम शततमो<ध्याय:

Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Anuśāsana Parva—phần nói về dharma của việc bố thí—kết thúc chương thứ một trăm, mang tên “Cuộc đối thoại giữa Agastya và Bhṛgu.”

Verse 226

अगस्त्यस्य तदा क्रुद्धो वामेनाभ्यहनच्छिर: । भारत! राजा नहुषने चाबुक मारकर हाँकना आरम्भ किया तो भी उन धर्मात्मा मुनिको क्रोध नहीं आया। तब कुपित हुए देवराजने महात्मा अगस्त्यके सिरपर बायें पैरसे प्रहार किया

Bhīṣma nói: Rồi trong cơn thịnh nộ, hắn đã dùng chân trái giẫm đánh lên đầu Agastya. Hỡi hậu duệ Bharata! Khi vua Nahusha bắt đầu quất roi để xua đuổi các bậc hiền thánh sống theo dharma, những vị muni ấy vẫn không nổi giận. Nhưng chúa tể chư thiên, bị kích động bởi cơn nóng nảy, đã nện chân trái lên đầu bậc đại hồn Agastya.

Verse 253

अदृष्टेनाथ भुगुणा भूतले भरतर्षभ । भरतश्रेष्ठ! भूगु नहुषको दिखायी नहीं दे रहे थे। उनके इस प्रकार शाप देनेपर नहुष सर्प होकर पृथ्वीपर गिरने लगे

Bhīṣma nói: “Hỡi bậc tráng kiện trong dòng Bharata, khi hiền thánh Bhṛgu không còn hiện diện trên mặt đất nữa, thì hãy làm lễ quán đảnh để Śakra (Indra) một lần nữa nắm quyền tối thượng của chư thiên. Bởi không có vua, trật tự đời sống không thể duy trì ở bất cứ nơi đâu; vì thế hãy phục vị Indra thuở trước vào ngôi Chúa tể các deva.”

Verse 263

न च शक्तो5भविष्यद्‌ वै पातने तस्य तेजसा । पृथ्वीनाथ! यदि नहुष भूगुको देख लेते तो उनके तेजसे प्रतिहत होकर वे उन्हें स्वर्गसे नीचे गिरानेमें समर्थ न होते

Bhīṣma nói: “Hỡi chúa tể cõi đất! Nếu Nahuṣa không trông thấy hiền thánh Bhṛgu, thì—bị thần lực khổ hạnh (tejas) của Bhṛgu ngăn chặn—ông ta đã không thể quật kẻ ấy rơi khỏi thiên giới. Ý ở đây là: ánh uy lực chân chính của khổ hạnh chế ngự kiêu mạn và bạo lực phi nghĩa, bảo hộ dharma bằng cách làm cho quyền lực bất công trở nên vô hiệu.”

Verse 363

एवमस्त्विति संद्ृष्टा: प्रत्यूचुस्तं नराधिप । कुन्तीनंदन! नरेश्वर! पितामह ब्रह्माका यह कथन सुनकर सब देवता हर्षसे खिल उठे और बोले--'भगवन्‌! ऐसा ही हो”

Bhīṣma nói: “Hãy như vậy.” Họ nhìn với vẻ tán đồng rồi đáp lời ngài, hỡi đấng quân vương—hỡi con của Kuntī, hỡi chúa tể loài người. Nghe lời ấy của Bậc Tổ Phụ và của Brahmā, chư thiên đều nở rộ niềm vui và đồng thanh thưa: “Bạch Đấng Tôn Quý, xin đúng như thế.”

Verse 373

ब्रह्मणा राजशार्दूल यथापूर्व व्यरोचत । राजसिंह! भगवान्‌ ब्रह्माके द्वारा देवरराजके पदपर अभिषिक्त हो शतक्रतु इन्द्र फिर पूर्ववत्‌ शोभा पाने लगे

Bhīṣma nói: “Hỡi bậc hổ giữa các vua, như thuở trước, ngài lại rực sáng. Hỡi bậc sư tử giữa các vua, khi đấng Brahmā chí tôn làm lễ quán đỉnh tấn phong ngài vào ngôi vua của chư thiên, Indra—bậc thực hiện trăm tế lễ—đã lấy lại vinh quang xưa.”

Verse 383

सच तैरेव संसिद्धों नहुष: कर्मभि: पुनः । इस प्रकार पूर्वकालमें नहुषके अपराधसे ऐसी घटना घटी कि वे नहुष बार-बार दीपदान आदि पुण्यकर्मोंसे सिद्धिको प्राप्त हुए थे

Bhīṣma nói: “Vì thế, chính nhờ những công đức ấy mà Nahuṣa lại đạt thành tựu tâm linh. Thuở xưa, do lỗi lầm của Nahuṣa mà sự việc như vậy đã xảy ra; nhưng nhờ lặp đi lặp lại các hạnh lành—như bố thí đèn—ông lại nhiều lần khôi phục được sự thành tựu cát tường.”

Verse 396

दिव्यं चक्षुरवाप्नोति प्रेत्य दीपस्प दायक: । इसलिये गृहस्थोंको सायंकालमें अवश्य दीपदान करने चाहिये। दीपदान करनेवाला पुरुष परलोकमें दिव्य नेत्र प्राप्त करता है

Bhīṣma nói: “Người bố thí đèn sẽ được thiên nhãn sau khi qua đời. Vì vậy, người gia chủ nhất định nên dâng đèn vào buổi chiều tối. Kẻ dâng đèn sẽ đạt được thị kiến cõi trời ở thế giới bên kia.”