Shloka 17
भगुः स सुमहातेजा: पातनाय नृपस्य च । ततः स देवराट प्राप्तस्तमृषिं वाहनाय वै
bhṛguḥ sa sumahātejāḥ pātanāya nṛpasya ca | tataḥ sa devarāṭ prāptas tam ṛṣiṁ vāhanāya vai | “mune! āpāṁ nayanāni mūṁda len, ahaṁ tava jaṭāsu praviśāmi” iti | maharṣir agastyo nayanāni mūṁditvā kāṣṭhavat sthiro ’bhavat | svamaryādācyuto na bhūtvā mahātejā bhṛgur agastyasya jaṭāsu praviśya rājānaṁ svargād avapātayitum ārabdhavān | etasminn eva kāle devarājo nahuṣo ’pi tam ṛṣiṁ vāhanaṁ kartum upacakrame |
Bhishma nói: Bhṛgu, bậc đại hồn rực rỡ vô song, quyết ý hạ bệ nhà vua, liền hành động. Cũng đúng lúc ấy, Nahusha—tựa chúa tể chư thiên—đến gần vị rishi kia, nhằm bắt ngài làm vật chuyên chở. Bhṛgu nói: “Bạch hiền giả, xin khép mắt; ta sẽ vào trong búi tóc bện của ngài.” Đại hiền Agastya nhắm mắt, đứng yên như khúc gỗ. Không hề vượt quá khuôn phép, Bhṛgu đầy uy lực nhập vào mái tóc bện của Agastya để kéo nhà vua rơi khỏi cõi trời; và ngay khi ấy Nahusha tới, ép vị rishi vào việc kéo xe—dấu hiệu của kiêu mạn phình lên và sự sa ngã khỏi dharma đang kề cận.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Power and status must remain within maryādā (ethical bounds). When a ruler’s pride leads him to disrespect sages and treat them as instruments, he undermines dharma and invites a fall—often enacted through the moral force (tapas) of the ṛṣis.
Bhrigu, using ascetic potency, enters Agastya’s matted locks to bring down a king from heaven. At the same moment, Nahusha—acting as lord of the gods—approaches Agastya intending to make the sage his bearer, setting up the confrontation where Nahusha’s overreach becomes the cause of his downfall.