Adhyaya 165

Verse 1

अपना बछ। अफड-ण क्र एकोनषष्टर्याधेकशततमो< ध्याय: श्रीकृष्णका प्रद्मुम्नको ब्राह्मणोंकी महिमा बताते हुए दुर्वासाके चरित्रका वर्णन करना और यह सारा प्रसंग युधिष्ठिरको सुनाना युधिछिर उवाच ब्रृहि ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं त्वं मधुसूदन । वेत्ता त्वमस्य चार्थस्य वेद त्वां हि पितामह:,युधिष्ठिरने पूछा--मधुसूदन! ब्राह्मणकी पूजा करनेसे क्या फल मिलता है? इसका आप ही वर्णन कीजिये: क्योंकि आप इस विषयको अच्छी तरह जानते हैं और मेरे पितामह भी आपको इस विषयका ज्ञाता मानते हैं

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O Madhusūdana, ipahayag mo sa akin ang tunay na bunga at pakinabang na nagmumula sa paggalang at pagsamba sa mga Brāhmaṇa. Batid mo nang lubos ang diwa ng bagay na ito, at maging ang aking lolo ay kumikilala sa iyo bilang nakaaalam nito.”

Verse 2

वायुदेव उवाच शृणुष्वावहितो राजन्‌ द्विजानां भरतर्षभ | यथा तत्त्वेन वदतो गुणान्‌ वै कुरुसत्तम,भगवान्‌ श्रीकृष्णने कहा--कुरुकुलतिलक भरतभूषण नरेश! मैं ब्राह्मणोंके गुणोंका यथार्थरूपसे वर्णन करता हूँ, आप ध्यान देकर सुनिये

Sinabi ni Vāyudeva: “O Hari, toro sa angkan ng Bharata, makinig kang buong ingat. Ilalarawan ko, ayon sa katotohanan, ang mga kagalingan ng mga ‘dalawang ulit na isinilang’ (brāhmaṇa), o pinakamainam sa mga Kuru.”

Verse 3

द्वारवत्यां समासीन पुरा मां कुरुनन्दन । प्रद्युम्न: परिपप्रच्छ ब्राह्म॒णैः परिकोपित:,कुरुनन्दन! पहलेकी बात है, एक दिन ब्राह्मणोंने मेरे पुत्र प्रद्युममको कुपित कर दिया। उस समय मैं द्वारकामें ही था। प्रद्युम्नने मुझसे आकर पूछा--

Sinabi ni Vāyu: “O ligaya ng mga Kuru, noong unang panahon, habang ako’y nananatili sa Dvāravatī, ang aking anak na si Pradyumna—na nagngitngit sapagkat pinukaw ng ilang brāhmaṇa—ay lumapit sa akin at nagtanong.”

Verse 4

कि फल ब्राह्मुणेष्वस्ति पूजायां मधुसूदन । ईश्वरत्वं कुतस्तेषामिहैव च परत्र च,“मधुसूदन! ब्राह्मणोंकी पूजा करनेसे क्या फल होता है? इहलोक और परलोकमें वे क्यों ईश्वरतुल्य माने जाते हैं? “मानद! सदा ब्राह्मणोंकी पूजा करके मनुष्य क्या फल पाता है? यह सब मुझे स्पष्टरूपसे बताइये, क्योंकि इस विषयमें मुझे महान्‌ संदेह है”

Wika ni Vāyudeva: “Madhusūdana, anong bunga ang nagmumula sa pagsamba at paggalang sa mga Brahmin? At bakit sila itinuturing na tulad ng mga diyos—kapwa sa mundong ito at sa kabilang-buhay?”

Verse 5

सदा द्विजातीन्‌ सम्पूज्य कि फलं तत्र मानद । एतद्‌ ब्रूहि स्फुटं सर्व सुमहान्‌ संशयोत्र मे

Wika ni Vāyu: “O tagapagkaloob ng dangal, anong bunga ang nakukuha sa palagiang paggalang at pagpupugay sa mga ‘dalawang ulit na isinilang’ (dvija)? Ipaunawa mo ito nang malinaw at buo, sapagkat isang napakalaking pag-aalinlangan ang sumibol sa aking isip tungkol dito.”

Verse 6

इत्युक्ते वचने तस्मिन्‌ प्रद्युम्नेन तथा त्वहम्‌ । प्रत्यत्रुवं महाराज यत्‌ तच्छुणु समाहित:,अस्मिल्लोके रौक्मिणेय तथामुष्षिंश्व पुत्रक महाराज! प्रद्युम्नके ऐसा कहनेपर मैंने उसको उत्तर दिया। रुक्मिणीनन्दन! ब्राह्मणोंकी पूजा करनेसे क्या फल मिलता है, यह मैं बता रहा हूँ, तुम एकाग्रचित्त होकर सुनो। बेटा! ब्राह्मणोंके राजा सोम (चन्द्रमा) हैं। अत: ये इस लोक और परलोकमें भी सुख-दुःख देनेमें समर्थ होते हैं

Nang masabi ni Pradyumna ang mga salitang iyon, ako’y sumagot, O dakilang hari: pakinggan mo nang may natipong diwa ang aking sasabihin. O anak ni Rukmiṇī, anak ko, makinig ka. Ipaliwanag ko ang bungang nakukuha sa paggalang sa mga Brahmin. Ang hari sa mga Brahmin ay si Soma, ang Buwan; kaya’t may kapangyarihan sila, sa mundong ito at sa kabila, na magbigay ng ligaya at pagdurusa.

Verse 7

व्युष्टि ब्राह्मणपूजायां रौक्मिणेय निबोध मे । एते हि सोमराजान ईश्वरा: सुखदुःखयो:

Wika ni Vāyu: “O anak ni Rukmiṇī, unawain mo mula sa akin ang wastong kaayusan at disiplina sa paggalang sa mga Brahmin. Sapagkat ang mga ito—ang mga Brahmin, mga panginoon ng banal na kaalaman—ay tunay na parang mga hari sa ilalim ni Soma: hawak nila ang kapangyarihan sa paglitaw ng ligaya at pagdurusa.”

Verse 8

ब्राह्मणप्रमुखं सौम्यं न मे5त्रास्ति विचारणा,ब्राह्मणोंमें शान्तरभावकी प्रधानता होती है। इस विषयमें मुझे कोई विचार नहीं करना है। ब्राह्मणोंकी पूजा करनेसे आयु, कीर्ति, यश और बलकी प्राप्ति होती है। समस्त लोक और लोकेश्चर ब्राह्मणोंके पूजक हैं

Wika ni Vāyu: “O mahinahong nilalang, ang Brahmin ang nangunguna; dito’y wala akong alinlangan. Sa mga Brahmin, nangingibabaw ang likas na kapayapaan. Kaya’t hindi ko na kailangang pag-isipan pa ang bagay na ito. Sa paggalang sa mga Brahmin, nakakamit ang mahabang buhay, dangal, katanyagan, at lakas. Tunay, ang lahat ng daigdig—maging ang mga panginoon ng mga daigdig—ay mga sumasamba sa mga Brahmin.”

Verse 9

ब्राह्मणप्रतिपूजायामायु: कीर्तिययशो बलम्‌ । लोका लोकेश्चराश्वैव सर्वे ब्राह्मणपूजका:,ब्राह्मणोंमें शान्तरभावकी प्रधानता होती है। इस विषयमें मुझे कोई विचार नहीं करना है। ब्राह्मणोंकी पूजा करनेसे आयु, कीर्ति, यश और बलकी प्राप्ति होती है। समस्त लोक और लोकेश्चर ब्राह्मणोंके पूजक हैं

Wika ni Vāyu: “Sa paggalang at wastong pagsamba sa mga brāhmaṇa, nakakamit ang mahabang buhay, katanyagan, mabuting pangalan, at lakas. Tunay nga, ang lahat ng daigdig—pati ang mga panginoon ng mga daigdig—ay mga sumasamba sa mga brāhmaṇa.”

Verse 10

त्रिवर्गे चापवर्गे च यश:श्रीरोगशान्तिषु । देवतापितृपूजासु संतोष्याश्चैव नो द्विजा:,धर्म, अर्थ और कामकी सिद्धिके लिये, मोक्षकी प्राप्तिके लिये और यश, लक्ष्मी तथा आरोग्यकी उपलब्धिके लिये एवं देवता और पितरोंकी पूजाके समय हमें ब्राह्मणोंको पूर्ण संतुष्ट करना चाहिये

Wika ni Vāyudeva: “Para magtagumpay sa tatlong layunin ng buhay—dharma, artha, at kāma—at maging sa paglaya; para makamit ang katanyagan, kasaganaan, kalusugan, at pagkapawi ng karamdaman; at sa mga sandali ng pagsamba sa mga diyos at sa mga ninuno—sa lahat ng gayong pagkakataon, dapat nating tiyaking lubos na nasisiyahan ang mga brāhmaṇa.”

Verse 11

तत्कथं वै नाद्रियेयमी श्वरोडस्मीति पुत्रक । मा ते मन्युर्महाबाहो भवत्वत्र द्विजान्‌ प्रति,बेटा! ऐसी दशामें मैं ब्राह्मणोंका आदर कैसे नहीं करूँ? महाबाहो! मैं ईश्वर (सब कुछ करनेमें समर्थ) हँ--ऐसा मानकर तुम्हें ब्राह्मणोंके प्रति क्रोध नहीं करना चाहिये

“Kung gayon, anak ko, paano ko magagawang hindi igalang ang mga brāhmaṇa? O makapangyarihang bisig, huwag mong hayaang sumiklab dito ang galit laban sa mga ‘dalawang ulit na isinilang’, sa pag-aakalang: ‘Ako ang Panginoon, kayang gawin ang lahat.’ Ang paggalang sa mga brāhmaṇa ay hindi dapat talikuran dahil lamang sa sariling lakas.”

Verse 12

ब्राह्मणा हि महद्भूतमस्मिललोके परत्र च । भस्म कुर्युर्जगदिदं क्रुद्धा: प्रत्यक्षदर्शिन:,ब्राह्मण इस लोक और परलोकमें भी महान्‌ माने गये हैं। वे सब कुछ प्रत्यक्ष देखते हैं और यदि क्रोधमें भर जायँ तो इस जगत्‌को भस्म कर सकते हैं

Wika ni Vāyu-deva: “Ang mga brāhmaṇa ay itinuturing na dakilang kapangyarihan, sa daigdig na ito at sa kabilang-buhay. Sila’y mga nakakakita nang tuwiran; at kapag nag-alab ang kanilang galit, kaya nilang gawing abo ang buong sanlibutang ito.”

Verse 13

अन्यानपि सूृजेयुश्न लोकॉल्लोकेश्वरांस्तथा । कथं तेषु न वर्तेरन्‌ सम्यग्‌ ज्ञानातू सुतेजस:,दूसरे-दूसरे लोक और लोकपालोंकी वे सृष्टि कर सकते हैं। अतः तेजस्वी पुरुष ब्राह्मणोंक महत्त्व्को अच्छी तरह जानकर भी उनके साथ सदवर्ताव क्‍यों न करेंगे?

Wika ni Vāyu: “Kaya rin nilang lumikha ng iba pang mga daigdig, at gayundin ng mga tagapamahala ng mga daigdig na iyon. Kaya paano magagawang hindi umasal nang wasto sa kanila ang mga taong nagliliwanag sa kapangyarihan—na may tamang pagkaunawa sa kadakilaan ng mga Brāhmaṇa?”

Verse 14

अवसन्मदगहे तात ब्राह्मणो हरिपिड्रल: । चीरवासा बिल्वदण्डी दीर्घश्मश्रु: कृशो महान्‌,तात! पहलेकी बात है, मेरे घरमें एक हरित-पिंगल वर्णवाले ब्राह्मणने निवास किया था। वह चिथड़े पहिनता और बेलका डंडा हाथमें लिये रहता था। उसकी मूँछे और दाढ़ियाँ बढ़ी हुई थीं। वह देखनेमें दुबला-पतला और ऊँचे कदका था

Wika ni Vāyu: “Anak ko, noong unang panahon ay may isang brāhmaṇa na may kutis na bahagyang luntian at kayumanggi-dilaw na minsang nanirahan sa aking tahanan. Siya’y nakasuot ng mga punit-punit na kasuotan at may hawak na tungkod na yari sa kahoy na bilva. Mahaba ang bigote at balbas; payat ang anyo, subalit may dakilang tindig at bigat ng presensya.”

Verse 15

दीर्घेभ्यश्व मनुष्येभ्य: प्रमाणादधिको भुवि । स स्वैरं चरते लोकान्‌ ये दिव्या ये च मानुषा:,इस भूतलपर जो बड़े-से-बड़े मनुष्य हैं, उन सबसे वह अधिक लंबा था और दिव्य तथा मानव लोकोंमें इच्छानुसार विचरण करता था

Wika ni Vāyu: “Sa ibabaw ng daigdig na ito, nalalampasan niya sa tangkad maging ang pinakamatatangkad na tao. Sa sariling kalooban, malaya siyang makalilibot sa mga daigdig—maging sa daigdig ng mga diyos at sa daigdig ng mga tao—nang walang pumipigil.”

Verse 16

इमां गाथां गायमानश्चत्वरेषु सभासु च । दुर्वाससं वासयेत्‌ को ब्राह्मुणं सत्कृतं गृहे,वे ब्राह्मण देवता जिस समय यहाँ पधारे थे, उस समय धर्मशालाओंमें और चौराहोंपर यह गाथा गाते फिरते थे कि “कौन मुझ दुर्वासा ब्राह्मणको अपने घरमें सत्कारपूर्वक ठहरायेगा

Inaawit niya ang ganitong gāthā habang naglilibot sa mga bahay-panuluyan at sa mga sangandaan: “Sino ang magpapatuloy sa akin—sa brāhmaṇa na si Durvāsā—sa kanyang tahanan nang may paggalang at marangal na pagtanggap?”

Verse 17

रोषण: सर्वभूतानां सूक्ष्मेडप्यपकृते कृते । परिभाषां च मे श्रुत्वा को नु दद्यात्‌ प्रतिश्रयम्‌

Wika ni Vāyu: “Sumisiklab ang galit laban sa lahat ng nilalang kahit sa napakaliit na pagkakasala. At matapos marinig ang aking babala, sino pa nga ba ang magbibigay ng masisilungan (sa gayong tao)?”

Verse 18

यस्माजन्नाद्रियते कश्नचित्‌ ततो5हं समवासयम्‌,बेटा! जब कोई भी उनका आदर न कर सका तब मैंने उन्हें अपने घरमें ठहराया। वे कभी तो एक ही समय इतना अन्न भोजन कर लेते थे, जितनेसे कई हजार मनुष्य तृप्त हो सकते थे और कभी बहुत थोड़ा अन्न खाते तथा घरसे निकल जाते थे। उस दिन फिर घरको नहीं लौटते थे

Wika ni Vāyu: “Anak ko, sapagkat walang sinuman sa mga tao ang nagbigay sa kanya ng paggalang, pinatuloy ko siya sa sarili kong tahanan. Kung minsan, sa iisang upuan, nakakakain siya ng pagkaing makabubusog sa libu-libong tao; kung minsan nama’y kaunti lamang ang kinakain at saka umaalis ng bahay—at sa gayong araw, hindi na siya muling nagbabalik.”

Verse 19

स सम्भुड्क्ते सहस्राणां बहूनामन्नमेकदा । एकदा सोअल्पकं भुड्धक्ते न चैवैति पुनर्गहान्‌,बेटा! जब कोई भी उनका आदर न कर सका तब मैंने उन्हें अपने घरमें ठहराया। वे कभी तो एक ही समय इतना अन्न भोजन कर लेते थे, जितनेसे कई हजार मनुष्य तृप्त हो सकते थे और कभी बहुत थोड़ा अन्न खाते तथा घरसे निकल जाते थे। उस दिन फिर घरको नहीं लौटते थे

Sinabi ni Vāyu-deva: “May mga pagkakataong sa iisang upuan ay nakakakain siya ng pagkaing sapat upang mabusog ang libu-libong tao. Sa ibang pagkakataon nama’y kaunti lamang ang kinakain niya at saka umaalis; at sa gayong araw, hindi na siya muling bumabalik sa bahay.”

Verse 20

अकस्माच्च प्रहसति तथाकस्मात्‌ प्ररोदिति । न चास्य वयसा तुल्य: पृथिव्यामभवत्‌ तदा,वे अकस्मात्‌ जोर-जोरसे हँसने लगते और अचानक फूट-फूटकर रो पड़ते थे। उस समय इस पृथ्वीपर उनका समवयस्क कोई नहीं था

Sinabi ni Vāyu-deva: “Walang maliwanag na dahilan, bigla siyang humahagalpak sa tawa; at bigla ring bumubuhos ang kanyang pag-iyak. Noong panahong iyon, sa ibabaw ng lupa, wala ni isa mang kaedad niya ang maituturing na kapantay.”

Verse 21

अथ स्वावसथं गत्वा स शय्यास्तरणानि च । कन्याश्वालंकृता दग्ध्वा ततो व्यपगत: पुन:,एक दिन अपने ठहरनेके स्थानपर जाकर वहाँ बिछी हुई शय्याओं, बिछौनों और वस्त्राभूषणोंसे अलंकृत हुई कन्याओंको उन्होंने जलाकर भस्म कर दिया और स्वयं वहाँसे खिसक गये

Pagkaraan, nagtungo siya sa sarili niyang tinutuluyan at sinunog hanggang maging abo ang mga higaan at mga sapin doon, pati ang mga dalagang pinalamutian ng kasuotan at alahas; at matapos iyon, muli siyang lumayo sa pook na iyon.

Verse 22

अथ मामब्रवीद्‌ भूय: स मुनि: संशितव्रत: । कृष्ण पायसमिच्छामि भोक्तुमित्येव सत्वर:,फिर तुरंत ही मेरे पास आकर वे कठोर व्रतका पालन करनेवाले मुनि मुझसे इस प्रकार बोले--'कृष्ण! मैं शीघ्र ही खीर खाना चाहता हूँ

Pagkaraan, ang pantas na mahigpit sa kanyang mga panata ay muling lumapit sa akin nang nagmamadali at nagsabi: “O Kṛṣṇa, nais kong kumain ng pāyasa (matamis na kaning-gatas) ngayon din.”

Verse 23

तदैव तु मया तस्य चित्तज्ञेन गृहे जनः । सर्वाण्यन्नानि पानानि भक्ष्याश्नोच्चावचास्तथा,मैं उनके मनकी बात जानता था, इसलिये घरके लोगोंको पहलेसे ही आज्ञा दे दी थी कि 'सब प्रकारके उत्तम, मध्यम अन्नपान और भक्ष्य-भोज्य पदार्थ आदरपूर्वक तैयार किये जायाँ।” मेरे कथनानुसार सभी चीजें तैयार थीं ही, अतः मैंने मुनिको गरमागरम खीर निवेदन किया

Sinabi ni Vāyu: “Noon ding sandali, sapagkat nababasa ko ang kanyang isip, nauna ko nang inutusan ang mga tao sa bahay na maghanda—nang may paggalang at pauna—ng lahat ng uri ng pagkain at inumin, at sari-saring putahe, kapwa yaong mainam at yaong katamtaman. Handa na ang lahat ayon sa aking bilin; kaya inihain ko sa pantas ang mainit, bagong lutong pāyasa.”

Verse 24

भवन्तु सत्कृतानीह पूर्वमेव प्रचोदित: । ततोऊहं ज्वलमानं वै पायसं प्रत्यवेदयम्‌,मैं उनके मनकी बात जानता था, इसलिये घरके लोगोंको पहलेसे ही आज्ञा दे दी थी कि 'सब प्रकारके उत्तम, मध्यम अन्नपान और भक्ष्य-भोज्य पदार्थ आदरपूर्वक तैयार किये जायाँ।” मेरे कथनानुसार सभी चीजें तैयार थीं ही, अतः मैंने मुनिको गरमागरम खीर निवेदन किया

Wika ni Vāyu: “Dahil alam ko na ang kanilang nasa isip, nauna ko nang inutusan ang mga tao sa bahay na maghanda, nang may paggalang, ng lahat ng uri ng mainam at sapat na pagkain at inumin. Yamang handa na ang lahat ayon sa aking bilin, inihain ko sa pantas ang mainit na mainit na kheer, ang kaning-gatas (pāyasa).”

Verse 25

त॑ भूक्त्वैव स तु क्षिप्रं ततो वचनमत्रवीत्‌ । क्षिप्रमड्गानि लिम्पस्व पायसेनेति स सम ह,उसको थोड़ा-सा ही खाकर वे तुरंत मुझसे बोले--“कृष्ण! इस खीरको शीघ्र ही अपने सारे अंगोंमें पोत लो"

Pagkakain niya ng kaunti lamang, agad siyang nagsalita sa akin: “Kṛṣṇa, dali—ipahid mo ang pāyasa na ito sa lahat ng bahagi ng iyong katawan!”

Verse 26

अविमृश्यैव च ततः कृतवानस्मि तत्‌ तथा । तेनोच्छिष्टेन गात्राणि शिरश्वैवा भ्यमृक्षयम्‌,मैंने बिना विचारे ही उनकी इस आज्ञाका पालन किया। वही जूठी खीर मैंने अपने सिरपर तथा अन्य सारे अंगोंमें पोत ली

Nang hindi man lamang nag-isip, ginawa ko agad ang ayon sa kanyang utos. Sa natirang pāyasa, ipinahid ko sa aking ulo at sa lahat ng bahagi ng aking katawan.

Verse 27

स ददर्श तदाभ्याशे मातरं ते शुभाननाम्‌ | तामपि स्मयमानां स पायसेनाभ्यलेपयम्‌,इतनेहीमें उन्होंने देखा कि तुम्हारी सुमुखी माता पास ही खड़ी-खड़ी मुसकरा रही हैं। मुनिकी आज्ञा पाकर मैंने मुसकराती हुई तुम्हारी माताके अंगोंमें भी खीर लपेट दी

Nang sandaling iyon, nakita niya sa malapit ang iyong ina na may magandang mukha. Siya man ay nakatayo at nakangiti; at sa pagsunod sa utos ng pantas, ipinahid ko rin ang pāyasa sa mga bahagi ng katawan ng iyong inang nakangiti.

Verse 28

मुनि: पायसदिग्धाज़ीं रथे तूर्णमयोजयत्‌ । तमारुहाय रथं चैव निर्ययौ स गृहान्मम,जिसके सारे अंगोंमें खीर लिपटी हुई थी, उस महारानी रुक्मिणीको मुनिने तुरंत रथमें जोत दिया और उसी रथपर बैठकर वे मेरे घरसे निकले

Wika ni Vāyu: “Agad na ikinabit ng pantas sa karwahe ang reyna na ang buong katawan ay nababalutan ng pāyasa. Pagkasakay niya sa karwaheng iyon, umalis siya mula sa aking tahanan.”

Verse 29

अग्निवर्णो ज्वलन्‌ धीमान्‌ स द्विजो रथधुर्यवत्‌ । प्रतोदेनातुदद्‌ बालां रुक्मिणीं मम पश्यत:,वे बुद्धिमान्‌ ब्राह्मण दुर्वासा अपने तेजसे अग्निके समान प्रकाशित हो रहे थे। उन्होंने मेरे देखते-देखते जैसे रथके घोड़ोंपर कोड़े चलाये जाते हैं, उसी प्रकार भोली-भाली रुक्मिणीको भी चाबुकसे चोट पहुँचाना आरम्भ किया

Wika ni Vāyu: “Ang brahmanang iyon—kulay-apoy, nagliliyab, at matalas ang isip—sa harap mismo ng aking mga mata ay nagsimulang humampas ng latigo sa inosenteng si Rukmiṇī, gaya ng paglatigo sa mga kabayong nakayuko sa karwahe.”

Verse 30

न च मे स्तोकमप्यासीद्‌ दुःखमीकष्याकृतं तदा । तथा स राजमार्गेण महता निर्ययौ बहि:,उस समय मेरे मनमें थोड़ा-सा भी ईर्ष्याजनित दुःख नहीं हुआ। इसी अवस्थामें वे महलसे बाहर आकर विशाल राजमार्गसे चलने लगे

Wika ni Vāyu: “Noon, ni katiting na dalamhating bunga ng inggit ay hindi sumibol sa aking puso. Pagkaraan, lumabas siya sa palasyo at nagpatuloy sa malapad na lansangang-hari.”

Verse 31

तद्‌ दृष्टवा महदाश्चर्य दाशार्हा जातमन्यव: । तत्राजल्पन्‌ मिथ: केचित्‌ समाभाष्य परस्परम्‌,यह महान्‌ आश्वर्यकी बात देखकर दशार्हवंशी यादवोंको बड़ा क्रोध हुआ। उनमेंसे कुछ लोग वहाँ आपसमें इस प्रकार बातें करने लगे--“भाइयो! इस संसारमें ब्राह्मण ही पैदा हों, दूसरा कोई वर्ण किसी तरह पैदा न हो। अन्यथा यहाँ इन बाबाजीके सिवा और कौन पुरुष इस रथपर बैठकर जीवित रह सकता था

Nang makita ang dakilang kababalaghan, nag-alab sa galit ang mga Dāśārha (mga Yādava). Doon, may ilan sa kanila ang nag-usap-usap, pinagninilayan ang nangyari—namamangha na tanging isang brahmana lamang ang makatatagal sa gayong panganib at mananatiling buhay sa ibabaw ng karwaheng iyon.

Verse 32

ब्राह्मणा एव जायेरन्‌ नान्यो वर्ण: कथंचन । को होन॑ रथमास्थाय जीवेदन्य: पुमानिह,यह महान्‌ आश्वर्यकी बात देखकर दशार्हवंशी यादवोंको बड़ा क्रोध हुआ। उनमेंसे कुछ लोग वहाँ आपसमें इस प्रकार बातें करने लगे--“भाइयो! इस संसारमें ब्राह्मण ही पैदा हों, दूसरा कोई वर्ण किसी तरह पैदा न हो। अन्यथा यहाँ इन बाबाजीके सिवा और कौन पुरुष इस रथपर बैठकर जीवित रह सकता था

Wika ni Vāyu: “Brahmana lamang ang ipanganak—huwag nang lumitaw sa anumang paraan ang iba pang uri. Sapagkat sa daigdig na ito, bukod sa banal na taong ito, sino pa ang makasasakay sa karwaheng iyon at mananatiling buhay?”

Verse 33

आशीविषदिषं तीक्ष्णं ततस्तीक्ष्णतरो द्विज: । ब्रह्माशीविषदग्धस्य नास्ति कश्चिच्चिकित्सक:,“कहते हैं--विषैले साँपोंका विष बड़ा तीखा होता है, परंतु ब्राह्मण उससे भी अधिक तीक्ष्ण होता है। जो ब्राह्मणरूपी विषधर सर्पसे जलाया गया हो, उसके लिये इस संसारमें कोई चिकित्सक नहीं है"

Wika ni Vāyu: “Tunay na matalim at nakamamatay ang lason ng makamandag na ahas; ngunit ang isang brahmana, kapag nag-alab sa poot at pinatibay ng kapangyarihang espirituwal, ay higit pang matalim. Ang sinumang ‘nasunog’ ng kapangyarihang tila-ahas ng brahmana—tinamaan ng sumpa o sugat na espirituwal—ay walang manggagamot sa daigdig na makapagbibigay-lunas.”

Verse 34

तस्मिन्‌ व्रजति दुर्धर्षे प्रास्खलद्‌ रुक्मिणी पथि । तन्नामर्षयत श्रीमांस्ततस्तूर्णमचोदयत्‌,उन दुर्धर्ष दुर्वासाके इस प्रकार रथसे यात्रा करते समय बेचारी रुक्मिणी रास्तेमें लड़खड़ाकर गिर पड़ी, परंतु श्रीमान्‌ दुर्वासा मुनि इस बातको सहन न कर सके। उन्होंने तुरंत उसे चाबुकसे हाँकना शुरू किया

Habang ipinagpapatuloy ng kakila-kilabot na pantas na si Durvāsā ang paglalakbay, natisod si Rukmiṇī sa daan at bumagsak. Hindi natiis ng marangal na si Durvāsā ang inakala niyang paglapastangan o pagkukulang; sa galit, agad niya siyang pinilit na magpatuloy nang marahas, itinutulak pasulong nang walang habag.

Verse 35

ततः परमसंक्रुद्धो रथात्‌ प्रस्कन्द्य स द्विज: । पदातिरुत्पथेनैव प्राद्रवद्‌ दक्षिणामुख:,जब वह बारंबार लड़खड़ाने लगी, तब वे और भी कुपित हो उठे और रथसे कूदकर बिना रास्तेके ही दक्षिण दिशाकी ओर पैदल ही भागने लगे

Pagkaraan, sa sukdulang galit, ang brahmanang iyon ay lumundag mula sa karwahe. Naging manlalakbay na naglalakad, agad siyang tumakbo sa landas na wala sa daan, patungong timog—ang pagkabalisa niya ang nagtulak na talikuran ang wastong daan at tumakas nang nagmamadali.

Verse 36

तमुत्पथेन धावन्तमन्वधावं द्विजोत्तमम्‌ तथैव पायसादिग्ध: प्रसीद भगवज्निति,इस प्रकार बिना रास्तेके ही दौड़ते हुए विप्रवर दुर्वासाके पीछे-पीछे मैं उसी तरह सारे शरीरमें खीर लपेटे दौड़ने लगा और बोला--“भगवन! प्रसन्न होइये”

Wika ni Vāyu: “Nang tumakbo sa landas na wala sa daan ang pinakadakilang pantas na iyon, tumakbo rin ako sa likuran niya sa gayon ding paraan—ang buong katawan ko’y nababalutan ng lugaw na gatas-at-bigas—at sumigaw ako, ‘O Mapalad na Panginoon, maawa po kayo; pakalmahin ninyo ang galit!’”

Verse 37

ततो विलोक्य तेजस्वी ब्राह्मणो मामुवाच ह । जित: क्रोधस्त्वया कृष्ण प्रकृत्यैव महाभुज,तब वे तेजस्वी ब्राह्मण मेरी ओर देखकर बोले--“महाबाहु श्रीकृष्ण! तुमने स्वभावसे ही क्रोधको जीत लिया है। उत्तम व्रतधारी गोविन्द! मैंने यहाँ तुम्हारा कोई भी अपराध नहीं देखा है, अतः तुमपर बहुत प्रसन्न हूँ। तुम मुझसे मनोवांछित कामनाएँ माँग लो

Pagkaraan, tumingin sa akin ang maningning na brahmana at nagsabi: “O Kṛṣṇa, makapangyarihang bisig! Sa likas mong pagkatao ay napagtagumpayan mo na ang galit. Wala akong nakikitang anumang kasalanan mo rito; kaya ako’y nalulugod. Humingi ka sa akin ng anumang biyayang ninanais mo.”

Verse 38

न ते5पराधमिह वै दृष्टवानस्मि सुव्रत । प्रीतो5स्मि तव गोविन्द वृणु कामान्‌ यथेप्सितान्‌,तब वे तेजस्वी ब्राह्मण मेरी ओर देखकर बोले--“महाबाहु श्रीकृष्ण! तुमने स्वभावसे ही क्रोधको जीत लिया है। उत्तम व्रतधारी गोविन्द! मैंने यहाँ तुम्हारा कोई भी अपराध नहीं देखा है, अतः तुमपर बहुत प्रसन्न हूँ। तुम मुझसे मनोवांछित कामनाएँ माँग लो

Wika ni Vāyu-deva: “O ikaw na matatag sa mararangal na panata, tunay na wala akong nakikitang anumang kasalanan mo rito. Nalulugod ako sa iyo, Govinda. Kaya hingin mo ang anumang ninanais mo.”

Verse 39

प्रसन्नस्य च मे तात पश्य व्युष्टिं यथाविधि । यावदेव मनुष्याणामन्ने भावो भविष्यति

Wika ni Vāyu: “Anak kong mahal, ngayong ako’y nalugod, masdan mo ang nararapat na bunga, ayon sa wastong paraan. Hangga’t ang mga tao’y may paggalang sa pagkain—hangga’t gayon mananatili ang itinakdang kinalabasan na ito.”

Verse 40

यावच्च पुण्या लोकेषु त्वयि कीर्तिर्भविष्यति,“तीनों लोकोंमें जबतक तुम्हारी पुण्यकीर्ति रहेगी, तबतक त्रिभुवनमें तुम प्रधान बने रहोगे। जनार्दन! तुम सब लोगोंके परम प्रिय होओगे

Wika ni Vāyu: “Hangga’t nananatili sa mga daigdig ang iyong matuwid na katanyagan—hangga’t gayon mananatili kang pinakapanguna sa tatlong kaharian. O Janārdana, ikaw ay magiging lubhang minamahal ng lahat ng nilalang.”

Verse 41

त्रिषु लोकेषु तावच्च वैशिष्ट्यं प्रतिपत्स्यसे । सुप्रिय: सर्वलोकस्य भविष्यसि जनार्दन,“तीनों लोकोंमें जबतक तुम्हारी पुण्यकीर्ति रहेगी, तबतक त्रिभुवनमें तुम प्रधान बने रहोगे। जनार्दन! तुम सब लोगोंके परम प्रिय होओगे

Wika ni Vāyu: “Hangga’t nananatili sa tatlong daigdig ang iyong marangal na katanyagan, hangga’t gayon makakamtan mo roon ang kataas-taasang karangalan. O Janārdana, ikaw ay magiging labis na minamahal ng lahat ng nilalang.”

Verse 42

यत्ते भिन्नं च दग्धं च यच्च किंचिद्‌ विनाशितम्‌ । सर्व तथैव द्रष्टासि विशिष्ट वा जनार्दन,“'जनार्दन! तुम्हारी जो-जो वस्तु मैंने तोड़ी-फोड़ी, जलायी या नष्ट कर दी है, वह सब तुम्हें पूर्ववत्‌ या पहलेसे भी अच्छी अवस्थामें सुरक्षित दिखायी देगी

Wika ni Vāyu: “O Janārdana, anumang sa iyo na aking nabasag, nasunog, o nawasak sa alinmang paraan—makikita mong ang lahat ay naibabalik gaya ng dati, o higit pang mainam kaysa noon.”

Verse 43

यावदेतत्‌ प्रलिप्तं ते गात्रेषु मधुसूदन । अतो मृत्युभयं नास्ति यावदिच्छसि चाच्युत,“मधुसूदन! तुमने अपने सारे अंगोंमें जहाँतक खीर लगायी है, वहाँतकके अंगोंमें चोट लगनेसे तुम्हें मृत्युका भय नहीं रहेगा। अच्युत! तुम जबतक चाहोगे, यहाँ अमर बने रहोगे

Wika ni Vāyu: “O Madhusūdana, hangga’t nananatiling nakapahid ang balot na ito sa iyong mga sangkap, hindi ka matatakot sa kamatayan dahil sa sugat sa mga bahaging iyon. O Acyuta, mananatili kang walang-kamatayan dito hangga’t nanaisin mo.”

Verse 44

न तु पादतले लिप्ते कस्मात्ते पुत्रकाद्य वै । नैतन्मे प्रियमित्येवं स मां प्रीतो5ब्रवीत्‌ तदा

Wika ni Vāyu: “Ngunit nang ang mga talampakan ng iyong paa ay napahiran, bakit mo ako tinawag na ‘anak ko’ at iba pang gayong tawag? Sa pagsasabing, ‘Hindi ito nakalulugod sa akin,’ noon ay nagsalita siya sa akin nang may paglingap.”

Verse 45

रुक्मिणीं चाब्रवीत्‌ प्रीत: सर्वस्त्रीणां वरं यश:,स्प्रक्ष्यन्ति पुण्यगन्धा च कृष्णमाराधयिष्यसि । फिर मुनिने रुक्मिणीसे भी प्रसन्नतापूर्वक कहा--“शोभने! तुम सम्पूर्ण स्त्रियोंमें उत्तम यश और लोकमें सर्वोत्तम कीर्ति प्राप्त करोगी। भामिनि! तुम्हें बुढ़ापा या रोग अथवा कान्तिहीनता आदि दोष नहीं छू सकेंगे। तुम पवित्र सुगन्धसे सुवासित होकर श्रीकृष्णकी आराधना करोगी

Wika ni Vāyu-deva: Nalugod ang pantas at nagsalita kay Rukmiṇī: “O mapalad at mapagpala, matatamo mo ang pinakadakilang dangal sa lahat ng kababaihan at ang pinakamataas na katanyagan sa daigdig. Walang kapintasan—gaya ng katandaan, karamdaman, o pagkapawi ng ganda—ang makalalapit sa iyo. Taglay ang dalisay at banal na halimuyak, mamumuhay ka sa tapat na pagsamba kay Śrī Kṛṣṇa.”

Verse 46

कीर्ति चानुत्तमां लोके समवाप्स्यसि शोभने । न त्वां जरा वा रोगो वा वैवर्ण्य चापि भाविनि

Wika ni Vāyu: “O marilag, matatamo mo sa daigdig ang katanyagang walang kapantay. Ni katandaan, ni karamdaman, ni maging pagkaputla ng kutis ay hindi darating sa iyo.”

Verse 47

षोडशानां सहस््राणां वधूनां केशवस्य ह

Wika ni Vāyu: “Tunay nga, si Keśava ay may labing-anim na libong asawa.”

Verse 48

तव मातरमित्युक्त्वा ततो मां पुनरब्रवीत्‌,प्रद्युम्न! तुम्हारी मातासे ऐसा कहकर वे अग्निके समान प्रज्वलित होनेवाले महातेजस्वी दुर्वासा यहाँसे प्रस्थित होते समय फिर मुझसे बोले--'केशव! ब्राह्मणोंके प्रति तुम्हारी सदा ऐसी ही बुद्धि बनी रहे”

Pagkasabi ng, “(Siya ay) iyong ina,” muli niya akong kinausap. O Pradyumna, matapos magsalita nang gayon tungkol sa iyong ina, ang dakila at maningning na pantas na si Durvāsā—nagniningas na parang apoy—ay lumisan mula sa pook na ito; at sa kanyang pag-alis ay sinabi niya sa akin: “Keśava, nawa’y manatiling ganito magpakailanman ang iyong pag-uugali sa mga brāhmaṇa.”

Verse 49

प्रस्थित: सुमहातेजा दुर्वासाग्निरिव ज्वलन्‌ | एषैव ते बुद्धिरस्तु ब्राह्मणान्प्रति केशव,प्रद्युम्न! तुम्हारी मातासे ऐसा कहकर वे अग्निके समान प्रज्वलित होनेवाले महातेजस्वी दुर्वासा यहाँसे प्रस्थित होते समय फिर मुझसे बोले--'केशव! ब्राह्मणोंके प्रति तुम्हारी सदा ऐसी ही बुद्धि बनी रहे”

Nang umalis ang lubhang maningning na si Durvāsā—nagniningas na parang apoy—muli siyang nagsalita: “Keśava, nawa’y manatili sa iyo magpakailanman ang ganitong pag-iisip at pag-uugali sa mga brāhmaṇa.”

Verse 50

इत्युक्त्वा स तदा पुत्र तत्रैवान्तरधीयत । तस्मिन्नन्तर्हिते चाहमुपांशुव्रतमाचरम्‌

Pagkasabi niyon, anak ko, doon din siya naglaho. At nang siya’y mawala na, isinagawa ko ang panatang katahimikan at ang lihim na pagbigkas sa loob—pagpipigil at pagdidisiplina sa sarili nang hindi ipinahahayag.

Verse 51

एतद्‌ व्रतमहं कृत्वा मात्रा ते सह पुत्रक

“Isinagawa at tinupad ko ang panatang ito kasama ang iyong ina at ang bata.”

Verse 52

प्रविष्टमात्रश्न गृहे सर्व पश्यामि तन्नवम्‌

Sinabi ni Vāyu: “Pagkapasok ko pa lamang sa bahay, nakita kong ang lahat doon ay bago.”

Verse 53

यद्‌ भिजन्नं यच्च वै दग्धं तेन विप्रेण पुत्रक । पुत्र! घरमें प्रवेश करके मैं देखता हूँ तो उन ब्राह्मणने जो कुछ तोड़-फोड़ या जला दिया था, वह सब नूतनरूपसे प्रस्तुत दिखायी दिया ।। ५२ ह ।। ततोऊहं विस्मयं प्राप्त: सर्व दृष्टवा नवं दृढम्‌

Sinabi ni Vāyu: “Anak ko, anumang winasak at anumang sinunog ng brāhmaṇa na iyon—nang pumasok ako sa bahay at tumingin—lahat ay nagmistulang naibalik at naging bago. Nang makita kong ang lahat ay muling naging bago at matibay, ako’y lubhang namangha.”

Verse 54

अपूजयं च मनसा रौक्मिणेय सदा द्विजान्‌ | रुक्मिणीनन्दन! वे सारी वस्तुएँ नूतन और सुदृढ़ रूपमें उपलब्ध हैं, यह देखकर मुझे बड़ा आश्चर्य हुआ और मैंने मन-ही-मन द्विजोंकी सदा ही पूजा की ।। ५३ $ ।। इत्यहं रौक्मिणेयस्य पृच्छतो भरतर्षभ

Wika ni Vāyu: “O anak ni Rukmiṇī, patuloy kong iginagalang sa aking puso ang mga Brahmin. Nang makita kong ang lahat ng bagay ay naroroon na tila bagong yari at matibay na buo, napuno ako ng malaking pagkamangha, at sa loob-loob ko’y walang tigil na nag-alay ng pagpupugay sa mga ‘dalawang ulit na isinilang’. Ganyan ang aking sinabi, O bantog na toro sa angkan ng mga Bhārata, nang ako’y tanungin ni Raukmiṇeya.”

Verse 55

माहात्म्यं द्विजमुख्यस्य सर्वमाख्यातवांस्तदा । भरतभूषण! रुक्मिणीकुमार प्रद्युम्नके पूछनेपर इस तरह मैंने उनसे विप्रवर दुर्वासाका सारा माहात्म्य कहा था ।। ५४ $ || तथा त्वमपि कौन्तेय ब्राह्मणान्‌ सततं प्रभो

Wika ni Vāyu: “Noon ay isinalaysay ko nang buo ang kadakilaan ng pinakadakilang Brahmin. O hiyas ng lahing Bhārata! Nang magtanong sa akin si Pradyumna, anak ni Rukmiṇī, ganyan ko ikinuwento sa kanya ang buong luwalhati ng marangal na pantas na si Durvāsā. Gayon din, O anak ni Kuntī, O panginoon, ikaw man ay dapat laging magbigay-galang at maglingkod sa mga Brahmin.”

Verse 56

एवं व्युष्टिमहं प्राप्तो ब्राह्मणस्य प्रसादजाम्‌ । यच्च मामाह भीष्मो<यं तत्सत्यं भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ! इस प्रकार ब्राह्मणके प्रसादसे मुझे उत्तम फल प्राप्त हुआ। ये भीष्मजी मेरे विषयमें जो कुछ कहते हैं, वह सब सत्य है

“Kaya sa gayon, sa biyaya ng isang Brahmin, nakamit ko ang maringal na gantimpala. At anuman ang sinasabi ni Bhīṣma na ito tungkol sa akin, O toro sa mga Bhārata, ay pawang tunay.”

Verse 76

अस्मिल्लोके रौक्मिणेय तथामुष्षिंश्व पुत्रक महाराज! प्रद्युम्नके ऐसा कहनेपर मैंने उसको उत्तर दिया। रुक्मिणीनन्दन! ब्राह्मणोंकी पूजा करनेसे क्या फल मिलता है, यह मैं बता रहा हूँ, तुम एकाग्रचित्त होकर सुनो। बेटा! ब्राह्मणोंके राजा सोम (चन्द्रमा) हैं। अत: ये इस लोक और परलोकमें भी सुख-दुःख देनेमें समर्थ होते हैं

Wika ni Vāyu: “O anak ni Rukmiṇī, O bata, O dakilang hari—nang magsalita si Pradyumna nang gayon, sumagot ako sa kanya. O anak ni Rukmiṇī, ipaliliwanag ko ang bungang nakukuha sa paggalang sa mga Brahmin; makinig ka nang may pusong nakatuon. Anak ko, sa hanay ng mga Brahmin, ang naghahari ay si Soma, ang Buwan. Kaya’t sila’y may kapangyarihang magpamahagi ng ligaya at pagdurusa, sa mundong ito at sa susunod.”

Verse 159

इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानथधर्मपर्वणि दुर्वासोभिक्षा नाम एकोनषष्ट्यधिकशततमो<ध्याय:

Kaya nga, sa Śrī Mahābhārata, sa loob ng Anuśāsana Parva—sa bahaging tumatalakay sa dharma ng pagbibigay—nagtatapos ang ika-159 na kabanata na pinamagatang “Ang Paghingi ng Limos ni Durvāsā.” Ipinapakita ng pangwakas na kolofon na ito ang pangyayari bilang aral sa pagkakawanggawa at wastong asal sa pagtugon sa hinihingi ng isang banal na tao, na binibigyang-diin na ang limos ay dapat ialay nang may paggalang at walang hinanakit.

Verse 173

यो मां कश्चिद्‌ वासयीत न स मां कोपयेदिति । “यदि मेरा थोड़ा-सा भी अपराध बन जाय तो मैं समस्त प्राणियोंपर अत्यन्त कुपित हो उठता हूँ। मेरे इस भाषणको सुनकर कौन मेरे लिये ठहरनेका स्थान देगा? जो कोई मुझे अपने घरमें ठहराये, वह मुझे क्रोध न दिलाये। इस बातके लिये उसे सतत सावधान रहना होगा”

Wika ni Vāyu: “Sino pa ang magbibigay sa akin ng matutuluyan matapos marinig ang aking mga salita? Kapag may nagawang kahit bahagyang pagkakasala laban sa akin, sumisiklab ako sa matinding galit laban sa lahat ng nilalang. Kaya ang sinumang magpapatahan sa akin sa kanyang bahay ay huwag mag-udyok ng aking poot; dapat siyang laging mapagmatyag sa bagay na ito.”

Verse 396

यथैवान्ने तथा तेषां त्वयि भावो भविष्यति । “तात! मेरे प्रसन्न होनेका जो भावी फल है, उसे विधिपूर्वक सुनो। जबतक देवताओं और मनुष्योंका अन्नमें प्रेम रहेगा, तबतक जैसा अन्नके प्रति उनका भाव या आकर्षण होगा, वैसा ही तुम्हारे प्रति भी बना रहेगा

Wika ni Vāyu: “Kung paanong ang damdamin at pagkakapit nila ay nakasalalay sa pagkain, gayon din ang damdamin nila sa iyo. Hangga’t minamahal at inaasahan ng mga diyos at tao ang pagkain, mananatili rin ang pagtingin nila sa iyo sa gayunding sukat.”

Verse 443

इत्युक्तो5हं शरीरं स्वं ददर्श श्रीसमायुतम्‌ । 'परंतु यह खीर तुमने अपने पैरोंके तलवोंमें नहीं लगायी है। बेटा! तुमने ऐसा क्‍यों किया? तुम्हारा यह कार्य मुझे प्रिय नहीं लगा।” इस प्रकार जब उन्होंने मुझसे प्रसन्नतापूर्वक कहा, तब मैंने अपने शरीरको अद्भुत कान्तिसे सम्पन्न देखा

Wika ni Vāyu: “Nang masabihan ako nang gayon, nakita ko ang sarili kong katawan na pinagkalooban ng mapalad na kaningningan.” Sa diwa ng salaysay, inaalala ng nagsasalita ang banayad na pagsaway dahil hindi naipahid ang inihandog na kṣīra (matamis na gatas) sa mga talampakan; ang masayang paalala ay naging aral: ang iniutos ay dapat tuparin nang buo, hindi pira-piraso, at ang paglinis sa loob at labas ay mahahayag—na sinasagisag ng biglang pagliwanag ng katawan.

Verse 463

स्प्रक्ष्यन्ति पुण्यगन्धा च कृष्णमाराधयिष्यसि । फिर मुनिने रुक्मिणीसे भी प्रसन्नतापूर्वक कहा--“शोभने! तुम सम्पूर्ण स्त्रियोंमें उत्तम यश और लोकमें सर्वोत्तम कीर्ति प्राप्त करोगी। भामिनि! तुम्हें बुढ़ापा या रोग अथवा कान्तिहीनता आदि दोष नहीं छू सकेंगे। तुम पवित्र सुगन्धसे सुवासित होकर श्रीकृष्णकी आराधना करोगी

Wika ni Vāyu-deva: “Didikit sa iyo ang banal na halimuyak, at sasambahin mo si Kṛṣṇa nang may paggalang.” Sa diwa ng salaysay, ang basbas na ito’y tanda ng pag-iingat na moral at espirituwal: ang kadalisayan (isinasaad ng mapalad na bango) at matatag na debosyon ay inilalahad na bunga ng kabutihang-asal, kaya’t ang mga kalagayang nakapagpapababa ay hindi ‘makakahipo’ sa deboto.

Verse 473

वरिष्ठा च सलोक्या च केशवस्य भविष्यसि । “श्रीकृष्णकी जो सोलह हजार रानियाँ हैं, उन सबमें तुम श्रेष्ठ और पतिके सालोक्यकी अधिकारिणी होओगी”

Wika ni Vāyu: “Sa labing-anim na libong reyna ni Keśava, ikaw ang magiging pinakadakila, at makakamtan mo ang sālokya—ang mapalad na kalagayang manahan sa iisang banal na daigdig na kinaroroonan Niya.”

Verse 503

यक्किंचिद्‌ ब्राह्मुणो ब्रूयात्‌ सर्व कुर्यामिति प्रभो । प्रभावशाली पुत्र! ऐसा कहकर वे वहीं अन्तर्धान हो गये। उनके अदृश्य हो जानेपर मैंने अस्पष्ट वाणीमें धीरेसे यह व्रत लिया कि “आजसे कोई ब्राह्मण मुझसे जो कुछ कहेगा, वह सब मैं पूर्ण करूँगा”

Wika ni Vāyu: “O panginoon, anumang sabihin ng isang brāhmaṇa, gagawin ko ang lahat.” Pagkasabi nito, naglaho siya roon din. Nang siya’y maging di-nakikita, marahan kong tinanggap ang panatang ito sa malabong tinig: “Mula sa araw na ito, anumang hingin sa akin ng sinumang brāhmaṇa, tutuparin ko nang ganap.”

Verse 516

ततः परमद्दृष्टात्मा प्राविशं गृहमेव च । बेटा! ऐसी प्रतिज्ञा करके परम प्रसन्नचित्त होकर मैंने तुम्हारी माताके साथ घरमें प्रवेश किया

Pagkaraan, taglay ang pinakamalinaw at pinakapanatag na loob—matapos gawin ang panatang iyon—pumasok ako sa bahay kasama ang iyong ina.

Verse 553

पूजयस्व महाभागान्‌ वाम्भिदनिश्व नित्यदा | प्रभो! कुन्तीनन्दन! इसी प्रकार आप भी सदा मीठे वचन बोलकर और नाना प्रकारके दान देकर महाभाग ब्राह्मणोंकी सर्वदा पूजा करते रहें

Sinabi ni Vāyu-deva: “Parangalan mo ang mararangal na brāhmaṇa sa lahat ng panahon. O panginoon, anak ni Kuntī, ikaw man ay patuloy na gumalang at maglingkod sa mga dakilang brāhmaṇa—sa pamamagitan ng matatamis at magagalang na pananalita, at sa pagbibigay ng sari-saring kaloob.”