
Sukta 1.69
Gṛtsamada (traditional for RV 1.69, Agni-hymn)
Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)
สุกตะแด่อัคนีบทนี้สรรเสริญไฟว่าเป็นแสงเรืองรองดุจสวรรค์ ผู้ดำเนินไปตามหนทางอันถูกต้อง และปลุกการบูชายัญให้ตื่นขึ้นดุจคนรักแห่งอรุณรุ่ง อัคนีถูกเสนอเป็นพลังทิพย์ที่หมู่ชนมนุษย์ผู้พร้อมเพรียงกันอัญเชิญ ช่วยเปิดประตูสู่ความรุ่งเรือง ความคุ้มครอง และทัศนะของโลกสุริยะ (สวรฺ) จุดมุ่งหมายของบทสวดคือจุดอัคนีทั้งภายในและภายนอก เพื่อให้ท่านนำเครื่องบูชาไปและประทานความสำเร็จทั้งปวง
Mantra 1
शुक्रः शुशुक्वाँ उषो न जारः पप्रा समीची दिवो न ज्योतिः ॥
ผู้ส่องประกาย ผู้ลุกไหม้อย่างแรงกล้า—ดุจคนรักของอุษัส (Uṣas) แห่งอรุณ—เขาเติมเต็มหนทางอันมุ่งไปโดยชอบธรรม ดุจแสงแห่งสวรรค์.
Mantra 2
परि प्रजातः क्रत्वा बभूथ भुवो देवानां पिता पुत्रः सन् ॥
ด้วยพลังแห่งเจตจำนง (krátu) เธอถือกำเนิดออกไปโดยรอบ; เธอกลายเป็นบิดาแห่งเหล่าเทพ และยังเป็นบุตรของพวกเขา—ผู้ค้ำจุนการบังเกิดและการดำรงอยู่ของเขาทั้งหลาย.
Mantra 3
वेधा अदृप्तो अग्निर्विजानन्नूधर्न गोनां स्वाद्मा पितूनाम् ॥
อัคนี (Agni) ผู้วางระเบียบ (vedhā) มิท้อถอยและรู้แจ้งจำแนกได้ ย่อมรู้ซึ่งโภชนะแสนหวานของบรรพชน—ดุจเต้านมแห่งโคที่หลั่งน้ำนมออกมา
Mantra 4
जने न शेव आहूर्यः सन्मध्ये निषत्तो रण्वो दुरोणे ॥
ท่ามกลางมนุษย์ดุจมิตรผู้เกื้อกูล ผู้ควรแก่การขานเรียก เขานั่งอยู่ ณ กึ่งกลาง—รื่นรมย์ในเรือนอันอยู่ภายใน
Mantra 5
पुत्रो न जातो रण्वो दुरोणे वाजी न प्रीतो विशो वि तारीत् ॥
ดุจบุตรผู้บังเกิด เป็นที่รื่นรมย์ในเรือน; ดุจผู้ชนะอันยินดี ผู้ได้ความอุดม เขาพาประชาทั้งหลายข้ามพ้น—นำส่วนอันมากแห่งภาวะให้เลยพ้นขอบเขตของตน
Mantra 6
विशो यदह्वे नृभिः सनीळा अग्निर्देवत्वा विश्वान्यश्याः ॥
เมื่อพลังของหมู่ชนทั้งหลายพร้อมด้วยพลังมนุษย์ เรียกขานเขาโดยรวมเป็นเรือนเดียว อัคนี (Agni) ด้วยอานุภาพแห่งความเป็นเทพ (देवत्व) ย่อมเข้าถึงและนำมาซึ่งความสำเร็จอันบริบูรณ์ทั้งปวง
Mantra 7
नकिष्ट एता व्रता मिनन्ति नृभ्यो यदेभ्यः श्रुष्टिं चकर्थ ॥
ผู้ใดก็ไม่อาจบั่นทอนวรตะ (vrata) เหล่านี้ของท่านได้ เพราะท่านได้รังสรรค์ให้แก่พลังมนุษย์ทั้งหลาย การสดับฟังอันเชื่อฟังและการตอบสนองอันถูกต้อง
Mantra 8
तत्तु ते दंसो यदहन्त्समानैर्नृभिर्यद्युक्तो विवे रपांसि ॥
แท้จริงนี่คือเดิมสะ (daṃsa) คือความชำนาญอำนาจของท่าน: เมื่อร่วมด้วยพลังมนุษย์อันเสมอกัน ท่านย่อมฟาดฟันผู้กีดขวาง และเมื่อถูกเทียมแอกกับงาน ท่านย่อมพิจารณาแยกแยะความสับสนทั้งหลาย
Mantra 9
उषो न जारो विभावोस्रः संज्ञातरूपश्चिकेतदस्मै ॥
ดุจคนรักแห่งอุษา ผู้รุ่งเรือง ผู้เป็นเปลวเพลิงส่องประกาย ผู้เป็นที่รู้จักด้วยรูปของตน เขาปลุกการรู้แจ้งให้แก่ผู้นี้ (ผู้แสวงหา)
Mantra 10
त्मना वहन्तो दुरो व्यृण्वन्नवन्त विश्वे स्वर्दृशीके ॥
ด้วยตนภายในเป็นพาหนะ (แห่งเครื่องบูชาและพลัง) เขาทั้งหลายเปิดประตูกว้างออก; บรรดาพลังทั้งปวงผู้เห็นโลกสุริยะ ล้วนค้ำจุนและหล่อเลี้ยง (ผู้แสวงหา)
Agni is introduced as dazzlingly bright and fully kindled, compared to a lover of Dawn, filling the right-going course like heaven’s light.
The hymn expands Agni’s role as communal priestly power—invoked by united human forces—who, by divinity, secures every fulfillment and makes the sacrifice effective.
Agni (with allied powers) ‘opens wide the doors’ and bears the offering by the inmost self (tmanā), revealing access to svar—luminous, solar seeing.
The praise settles into assurance: when invoked rightly and collectively, Agni sustains, fosters, and completes the seeker’s aims through ordered sacrifice.
uṣo na jāraḥ ("like a lover of Dawn")
devatvā viśvāny aśyāḥ ("by godhead attains all")
duro vy ṛṇvan ("opening wide the doors")
It praises Agni as a brilliant, rightly-moving divine fire who makes the sacrifice succeed, carries offerings to the gods, and brings prosperity and inner illumination.
Dawn signals awakening and renewal; calling Agni Dawn’s lover highlights his intimate role in kindling light, beginning the rite, and stirring life and consciousness into activity.
On the ritual level it means removing obstacles so offerings and blessings can flow; inwardly it suggests opening the gates of perception toward svar—clear, luminous understanding.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.