Sukta 69
Sukta 1.69
Gṛtsamada (traditional for RV 1.69, Agni-hymn)
Agni
Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)
अयं अग्निस्तुतिः अग्निं तेजस्विनं द्युलोकसदृशं प्रकाशं स्तौति—यः दक्षिणेन पथा चरति, उषसः प्रिय इव यज्ञं प्रबोधयति। अत्र अग्निः संयुक्तैर्मानवैर्जनैः आहूयमानो दिव्यः शक्तिरूपेण निरूप्यते, यः समृद्धेः रक्षणस्य च द्वाराणि विवृणोति, स्वर्लोकस्य (स्वरस्य) दर्शनं च ददाति। अस्य स्तोत्रस्य प्रयोजनं अग्निं बहिरन्तश्च प्रज्वालयितुं, स हव्यानि वहतु सर्वांश्च सिद्धीन् ददातु इति।
Mantras
Mantra 1
शुक्रः शुशुक्वाँ उषो न जारः पप्रा समीची दिवो न ज्योतिः ॥
शुक्रः सुसुक्वान्—उषसो न जारः—समीचीं पथां पप्रा; दिवो न ज्योतिः।
Mantra 2
परि प्रजातः क्रत्वा बभूथ भुवो देवानां पिता पुत्रः सन् ॥
क्रत्वा परि प्रजातः सन् त्वं देवानां पिता बभूथ, पुत्रोऽपि; भुवः आधारः।
Mantra 3
वेधा अदृप्तो अग्निर्विजानन्नूधर्न गोनां स्वाद्मा पितूनाम् ॥
वेधा अग्निरदृप्तोऽविकलो विवेकी पितॄणां स्वादु पितूनां पोषणं विजानाति; गोनामिव ऊधरः क्षीरप्रदः।
Mantra 4
जने न शेव आहूर्यः सन्मध्ये निषत्तो रण्वो दुरोणे ॥
जनेषु शिव इव सखाऽऽह्वेयः सन् मध्ये निषण्णोऽग्निः; अन्तर्दुरोणे रमणीयः।
Mantra 5
पुत्रो न जातो रण्वो दुरोणे वाजी न प्रीतो विशो वि तारीत् ॥
पुत्र इव जातो दु्रोणे रमणीयः; वाजीव प्रीतः स जनान् पारयति, बहूनि भेदांशानि सीमातीतान् नयति।
Mantra 6
विशो यदह्वे नृभिः सनीळा अग्निर्देवत्वा विश्वान्यश्याः ॥
यदा सनीळा नृभिराह्वीयते, तदा अग्निर्देवत्वबलात् विश्वानि सिद्धीनि प्राप्नोति च आनयति।
Mantra 7
नकिष्ट एता व्रता मिनन्ति नृभ्यो यदेभ्यः श्रुष्टिं चकर्थ ॥
एतानि ते व्रतानि कश्चन न मीनाति; यतो नृभ्यस्त्वं श्रुष्टिं च यथोचितं प्रत्युत्तरं च अकार्षीः।
Mantra 8
तत्तु ते दंसो यदहन्त्समानैर्नृभिर्यद्युक्तो विवे रपांसि ॥
एष ते दंसः—यत्समानैर्नृभिरवरोधकान् हंसि; कर्मणि युक्तश्च रपांसि विवेच्य पृथक्करोषि।
Mantra 9
उषो न जारो विभावोस्रः संज्ञातरूपश्चिकेतदस्मै ॥
उषसः जार इव—विभावसुः दीप्तिमान् स्फुरदग्निः; स्वेन रूपेण संज्ञातः सः अस्मै (साधकाय) प्रबोधं चेतनां च जनयति।
Mantra 10
त्मना वहन्तो दुरो व्यृण्वन्नवन्त विश्वे स्वर्दृशीके ॥
आत्मना वहन्तः, द्वाराणि विस्तरेण व्यृण्वन्तः; स्वर्दृशः सर्वाः शक्तयः (साधकं) अवन्ति, पोषयन्ति।
Frequently Asked Questions
It praises Agni as a brilliant, rightly-moving divine fire who makes the sacrifice succeed, carries offerings to the gods, and brings prosperity and inner illumination.
Dawn signals awakening and renewal; calling Agni Dawn’s lover highlights his intimate role in kindling light, beginning the rite, and stirring life and consciousness into activity.
On the ritual level it means removing obstacles so offerings and blessings can flow; inwardly it suggests opening the gates of perception toward svar—clear, luminous understanding.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.