
Sukta 1.69
Gṛtsamada (traditional for RV 1.69, Agni-hymn)
Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)
ఈ అగ్ని-సూక్తం అగ్నిని స్తుతిస్తుంది—ఆయనను ప్రకాశవంతమైన, స్వర్గసమాన కాంతిగా, ఋతం యొక్క సరైన మార్గంలో సాగేవాడిగా, ఉషస్సు ప్రియుడిలా యజ్ఞాన్ని మేల్కొలిపేవాడిగా వర్ణిస్తుంది. ఏకమై ఉన్న మానవ సముదాయాలు ఆహ్వానించే దివ్యశక్తిగా అగ్ని ఇక్కడ ప్రతిపాదించబడుతున్నాడు; ఆయన సమృద్ధి, రక్షణ, మరియు సౌరలోకమైన స్వర్ (svar) దర్శనానికి ద్వారాలను తెరుస్తాడు. అగ్నిని అంతరంగంలోనూ బాహ్యంగానూ ప్రజ్వలింపజేసి, ఆయన హవిస్సును మోసుకెళ్లి అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదించాలన్నదే ఈ సూక్తం ఉద్దేశ్యం.
Mantra 1
शुक्रः शुशुक्वाँ उषो न जारः पप्रा समीची दिवो न ज्योतिः ॥
దీప్తిమంతుడు, అత్యంతంగా ప్రజ్వలించినవాడు—ఉషస్సు ప్రియుడిలా—అతడు సమ్యక్-గామి (సమీచీ) మార్గాన్ని నింపుతాడు; అది ద్యులోక జ్యోతిలా।
Mantra 2
परि प्रजातः क्रत्वा बभूथ भुवो देवानां पिता पुत्रः सन् ॥
క్రతు (సంకల్ప-శక్తి) చేత సర్వతోముఖంగా జన్మించి, నీవు దేవుల తండ్రిగానూ అయ్యావు, వారి కుమారుడిగానూ—వారి ‘భవ’ (భువః) అవతరణకు ఆధారం.
Mantra 3
वेधा अदृप्तो अग्निर्विजानन्नूधर्न गोनां स्वाद्मा पितूनाम् ॥
వేధా (విధాత) అగ్ని—అదృప్తుడు, అచలుడు, వివేకి—పితృగణుల మధుర పోషణను తెలుసుకొనుచున్నాడు; గోవుల ఉద్ధరము పాలును పొంగిపొర్లించునట్లు.
Mantra 4
जने न शेव आहूर्यः सन्मध्ये निषत्तो रण्वो दुरोणे ॥
మనుష్యుల మధ్య శుభకర మిత్రునివలె—ఆహ్వానించదగినవాడు—అతడు మధ్యలో ఆసీనుడై ఉన్నాడు; అంతర్గృహంలో (దురోణే) రమ్యంగా ఉన్నాడు.
Mantra 5
पुत्रो न जातो रण्वो दुरोणे वाजी न प्रीतो विशो वि तारीत् ॥
పుత్రునివలె జన్మించినవాడు, దురోణే రమ్యుడు; ఆనందించిన విజేత వాజీ వలె అతడు ప్రజలను అవతలికి దాటిస్తాడు—సత్త్వంలోని అనేక భాగాలను పరిమితుల పైనికి నడిపిస్తాడు.
Mantra 6
विशो यदह्वे नृभिः सनीळा अग्निर्देवत्वा विश्वान्यश्याः ॥
ఒకే గృహంలో ఏకమై ఉన్న మానవ-శక్తులు ఆయనను ఆహ్వానించినప్పుడు, అగ్ని దేవత్వశక్తితో సమస్త సిద్ధులు/సంపదలను పొందుతూ వాటిని తీసుకొచ్చి ప్రసాదిస్తాడు.
Mantra 7
नकिष्ट एता व्रता मिनन्ति नृभ्यो यदेभ्यः श्रुष्टिं चकर्थ ॥
నీ ఈ వ్రతాలను (నియమ-ధర్మాలను) ఎవరూ క్షీణింపజేయలేరు; ఎందుకంటే మానవ-శక్తుల కోసం నీవు విధేయ శ్రవణాన్ని, యథోచిత ప్రతిస్పందనను (సరైన స్పందనను) నిర్మించావు.
Mantra 8
तत्तु ते दंसो यदहन्त्समानैर्नृभिर्यद्युक्तो विवे रपांसि ॥
ఇదే నీ ‘దంస’ (పరాక్రమం/నైపుణ్యం)—సమాన మానవ-శక్తులతో నీవు అడ్డుకొనేవారిని సంహరిస్తావు; మరియు కార్యానికి యుక్తుడై, గందరగోళాలను గుర్తించి వేరు చేస్తావు.
Mantra 9
उषो न जारो विभावोस्रः संज्ञातरूपश्चिकेतदस्मै ॥
ఉషస్సు ప్రియుడివలె ఆ విభావాన్, దీప్తిమంతుడు, ప్రకాశించే అగ్ని—తన రూపముచే తెలిసినవాడు—సాధకునిలో బోధను మేల్కొలుపుతాడు.
Mantra 10
त्मना वहन्तो दुरो व्यृण्वन्नवन्त विश्वे स्वर्दृशीके ॥
అంతఃస్వరూపముచే మోసుకుంటూ, ద్వారాలను విశాలంగా తెరిచి—సూర్యలోకాన్ని దర్శించే సమస్త శక్తులు సాధకుని ఆదరించి పోషిస్తాయి.
Agni is introduced as dazzlingly bright and fully kindled, compared to a lover of Dawn, filling the right-going course like heaven’s light.
The hymn expands Agni’s role as communal priestly power—invoked by united human forces—who, by divinity, secures every fulfillment and makes the sacrifice effective.
Agni (with allied powers) ‘opens wide the doors’ and bears the offering by the inmost self (tmanā), revealing access to svar—luminous, solar seeing.
The praise settles into assurance: when invoked rightly and collectively, Agni sustains, fosters, and completes the seeker’s aims through ordered sacrifice.
uṣo na jāraḥ ("like a lover of Dawn")
devatvā viśvāny aśyāḥ ("by godhead attains all")
duro vy ṛṇvan ("opening wide the doors")
It praises Agni as a brilliant, rightly-moving divine fire who makes the sacrifice succeed, carries offerings to the gods, and brings prosperity and inner illumination.
Dawn signals awakening and renewal; calling Agni Dawn’s lover highlights his intimate role in kindling light, beginning the rite, and stirring life and consciousness into activity.
On the ritual level it means removing obstacles so offerings and blessings can flow; inwardly it suggests opening the gates of perception toward svar—clear, luminous understanding.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.