Prakarana 35

Verse 716 (चौपाई)

नृप करि बिनय महाजन फेरे। सादर सकल मागने टेरे।। भूषन बसन बाजि गज दीन्हे। प्रेम पोषि ठाढ़े सब कीन्हे।। बार बार बिरिदावलि भाषी। फिरे सकल रामहि उर राखी।। बहुरि बहुरि कोसलपति कहहीं। जनकु प्रेमबस फिरै न चहहीं।। पुनि कह भूपति बचन सुहाए। फिरिअ महीस दूरि बड़ि आए।। राउ बहोरि उतरि भए ठाढ़े। प्रेम प्रबाह बिलोचन बाढ़े।। तब बिदेह बोले कर जोरी। बचन सनेह सुधाँ जनु बोरी।। करौ कवन बिधि बिनय बनाई। महाराज मोहि दीन्हि बड़ाई।।

พระราชาทรงอ้อนวอนและทรงให้พ่อค้าใหญ่ทั้งหลายหวนคืน ด้วยความเคารพทรงเรียกผู้มาขอทั้งปวงมาพบ และพระราชทานเครื่องประดับ เสื้อผ้า ม้า และช้าง และด้วยความรักทรงเลี้ยงดูพวกเขา ทรงให้ทุกคนยืนหยัดมั่นคง ทรงตรัสถ้อยคำสรรเสริญครั้งแล้วครั้งเล่า ทุกคนหวนคืนโดยมีพระรามในหัวใจ องค์พระผู้เป็นเจ้าแห่งโกศลตรัสครั้งแล้วครั้งเล่าว่า ชนกะภายใต้อำนาจแห่งความรักไม่ประสงค์จะหวนคืน แล้วพระราชาตรัสถ้อยคำอันงดงามว่า จงหวนคืนเถิดดูกษัตริย์ทั้งหลาย เพราะท่านได้เดินทางมาไกลนัก พระราชาทรงยืนหยัดมั่นคงในคำตอบของพระองค์อีกครั้ง กระแสแห่งความรักไหลบ่าจากพระเนตรของพระองค์ แล้ววิเทหะทรงประคองอัญชลีตรัสว่า ถ้อยคำของข้าพระองค์จมอยู่ในความรักดั่งอยู่ในน้ำอมฤต ข้าจะทูลอ้อนวอนเช่นไรดีมหาราชา เพราะพระองค์ทรงให้เกียรติแก่ข้าอย่างยิ่งใหญ่?

Verse 717 (दोहा/सोरठा)

कोसलपति समधी सजन सनमाने सब भाँति। मिलनि परसपर बिनय अति प्रीति न हृदयँ समाति।।340।।

องค์พระผู้เป็นเจ้าแห่งโกศลทรงให้เกียรติพระญาติและพระสัมพันธมิตรของพระองค์ทุกประการ ในการพบปะกันนั้นมีการอ้อนวอนซึ่งกันและกันและมีความรักมากเกินกว่าจะบรรจุไว้ในหัวใจได้

Verse 718 (चौपाई)

मुनि मंडलिहि जनक सिरु नावा। आसिरबादु सबहि सन पावा।। सादर पुनि भेंटे जामाता। रूप सील गुन निधि सब भ्राता।। जोरि पंकरुह पानि सुहाए। बोले बचन प्रेम जनु जाए।। राम करौ केहि भाँति प्रसंसा। मुनि महेस मन मानस हंसा।। करहिं जोग जोगी जेहि लागी। कोहु मोहु ममता मदु त्यागी।। ब्यापकु ब्रह्मु अलखु अबिनासी। चिदानंदु निरगुन गुनरासी।। मन समेत जेहि जान न बानी। तरकि न सकहिं सकल अनुमानी।। महिमा निगमु नेति कहि कहई। जो तिहुँ काल एकरस रहई।।

ชนกะทรงน้อมพระเศียรลงต่อที่ประชุมแห่งพระฤาษีและทรงรับพรจากทุกพระองค์ แล้วด้วยความเคารพทรงพบกับพระชามาตาของพระองค์ ผู้ทรงเป็นคลังแห่งความงาม คุณธรรม และความดี และพระอนุชาทุกพระองค์ ด้วยพระหัตถ์ประคองอัญชลีอย่างงดงาม พระองค์ตรัสถ้อยคำซึ่งดูราวกับเป็นความรักสมบูรณ์ ข้าจะสรรเสริญพระรามเช่นไร? พระองค์ทรงเป็นหงส์ในสระแห่งหัวใจของพระฤาษีและพระศิวะ บรรดาโยคีทั้งหลายปฏิบัติโยคะเพื่อบรรลุถึงพระองค์ พระองค์ทรงปราศจากความโกรธ ความยึดมั่น ความเป็นเจ้าของ และความทะนง พระองค์ทรงเป็นพรหมันผู้แพร่หลายทั่วไป ผู้ไม่อาจรับรู้ ผู้ไม่สิ้นสุด ความเบิกบานแห่งจิตสำนึก ผู้ไร้คุณลักษณะแต่ทรงเป็นแหล่งรวมแห่งคุณธรรมทั้งปวง ผู้ซึ่งจิตใจและวาจาไม่อาจรู้ ผู้ซึ่งการใช้เหตุผลทั้งปวงไม่อาจหยั่งถึง ผู้ซึ่งพระเวททั้งหลายประกาศพระเกียรติยศโดยกล่าวว่า ไม่ใช่สิ่งนี้ ไม่ใช่สิ่งนี้ ผู้ทรงดำรงเป็นหนึ่งเดียวตลอดกาลทั้งสาม

Verse 719 (दोहा/सोरठा)

नयन बिषय मो कहुँ भयउ सो समस्त सुख मूल। सबइ लाभु जग जीव कहँ भएँ ईसु अनुकुल।।341।।

สิ่งซึ่งได้กลายเป็นวัตถุแห่งเนตรของข้า ได้กลายเป็นรากฐานแห่งความสุขทั้งปวง ความสำเร็จทั้งหมดได้มาสู่โลกและสรรพชีวิต เพราะองค์พระผู้เป็นเจ้าทรงเปี่ยวด้วยพระทัยกรุณา

Verse 720 (चौपाई)

सबहि भाँति मोहि दीन्हि बड़ाई। निज जन जानि लीन्ह अपनाई।। होहिं सहस दस सारद सेषा। करहिं कलप कोटिक भरि लेखा।। मोर भाग्य राउर गुन गाथा। कहि न सिराहिं सुनहु रघुनाथा।। मै कछु कहउँ एक बल मोरें। तुम्ह रीझहु सनेह सुठि थोरें।। बार बार मागउँ कर जोरें। मनु परिहरै चरन जनि भोरें।। सुनि बर बचन प्रेम जनु पोषे। पूरनकाम रामु परितोषे।। करि बर बिनय ससुर सनमाने। पितु कौसिक बसिष्ठ सम जाने।। बिनती बहुरि भरत सन कीन्ही। मिलि सप्रेमु पुनि आसिष दीन्ही।।

ทุกพระองค์ทรงให้เกียรติข้าในทุกประการ และทรงรับข้าเป็นของพระองค์เอง แม้จะมีพระสุรัสวดีและพระเศษะนาฬพันหนึ่ง ก็จะทรงบันทึกไปตราบนิรันดร์และยังไม่อาจจบบัญชีได้ โชคชะตาของข้าคือเรื่องราวแห่งคุณธรรมของพระองค์ ข้าไม่อาจเล่าจนครบถ้วน ขอทรงฟังข้าด้วยเถิดพระผู้เป็นเจ้าแห่งราคู ข้าจะกล่าวสิ่งใดได้? กำลังเดียวของข้าคือ พระองค์ทรงพอพระทัยในความรักเพียงน้อยนิด ข้าทูลขอครั้งแล้วครั้งเล่าด้วยอัญชลีประคอง ขอจิตใจของข้าอย่าได้หันเหจากพระบาทของพระองค์แม้ชั่วขณะ เมื่อทรงสดับถ้อยคำอวยพรเหล่านั้น ความรักได้เติบโตขึ้นในพระองค์ พระรามผู้ทรงบรรลุความปรารถนาทรงพอพระทัย หลังจากทรงรับพรแล้ว พระองค์ทรงให้เกียรติพระสัสสุระ ทรงถือว่ากษัตริย์กุศิกะเสมอด้วยพระวสิษฐ์ แล้วพระองค์ทรงอ้อนวอนต่อภรตะอีกครั้ง ทรงโอบกอดด้วยความรักและพระราชทานพรแก่พระองค์อีกครั้ง

Verse 721 (दोहा/सोरठा)

मिले लखन रिपुसूदनहि दीन्हि असीस महीस। भए परस्पर प्रेमबस फिरि फिरि नावहिं सीस।।342।।

พระองค์ทรงพบกับพระลักษมณะและผู้ทำลายศัตรูของพระองค์ และพระราชทานพรแก่ทั้งสอง ทั้งหมดทรงมีความรักซึ่งกันและกัน ทรงน้อมคำนับครั้งแล้วครั้งเล่า

Verse 722 (चौपाई)

बार बार करि बिनय बड़ाई। रघुपति चले संग सब भाई।। जनक गहे कौसिक पद जाई। चरन रेनु सिर नयनन्ह लाई।। सुनु मुनीस बर दरसन तोरें। अगमु न कछु प्रतीति मन मोरें।। जो सुखु सुजसु लोकपति चहहीं। करत मनोरथ सकुचत अहहीं।। सो सुखु सुजसु सुलभ मोहि स्वामी। सब सिधि तव दरसन अनुगामी।। कीन्हि बिनय पुनि पुनि सिरु नाई। फिरे महीसु आसिषा पाई।। चली बरात निसान बजाई। मुदित छोट बड़ सब समुदाई।। रामहि निरखि ग्राम नर नारी। पाइ नयन फलु होहिं सुखारी।।

ด้วยการทูลอ้อนวอนและสรรเสริญครั้งแล้วครั้งเล่า องค์พระผู้เป็นเจ้าแห่งราคูเสด็จออกพร้อมด้วยพระอนุชาทุกพระองค์ ชนกะเสด็จไปจับพระบาทของกษัตริย์กุศิกะ ทรงรับธุลีพระบาทขึ้นบนพระเศียรและพระเนตร ขอทรงฟังข้าด้วยเถิดดูพระฤาษี การได้เห็นพระองค์เป็นพรมหากรุณา จิตใจของข้าไม่มีความสงสัยว่าพระองค์ทรงเหนือกว่าสิ่งทั้งปวง ความสุขและชื่อเสียงอันงดงามใดที่องค์พระผู้เป็นเจ้าแห่งโลกประสงค์ พระองค์ไม่ควรลังเลที่จะบรรลุความปรารถนาในพระทัย ความสุขและชื่อเสียงอันงดงามนั้นเป็นของข้าง่ายดายดูกษัตริย์ ความสำเร็จทั้งปวงตามมาจากการได้เห็นพระองค์ พระองค์ทรงอ้อนวอนครั้งแล้วครั้งเล่า ทรงน้อมพระเศียร กษัตริย์หวนคืนหลังจากทรงรับพรแล้ว ขบวนอภิเษกเสด็จออก กลองบันลือ ประชาชนทั้งหลายทั้งผู้น้อยและผู้ใหญ่ต่างชื่นชมยินดี บรรดาชายและหญิงในหมู่บ้านจ้องมองพระราม พวกเขาได้รับผลแห่งการได้เห็นและเต็มเปี่ยมด้วยความสุข

Verse 723 (दोहा/सोरठा)

बीच बीच बर बास करि मग लोगन्ह सुख देत। अवध समीप पुनीत दिन पहुँची आइ जनेत।।343।।

ทรงหยุดพักตามระหว่างทาง ณ สถานที่พักอันงดงาม ทรงมอบความปีติแก่ประชาชนบนเส้นทาง ในวันอันศักดิ์สิทธิ์พระองค์เสด็จมาใกล้นครอโยธยา นครแห่งกำเนิดของพระองค์

Verse 724 (चौपाई)

हने निसान पनव बर बाजे। भेरि संख धुनि हय गय गाजे।। झाँझि बिरव डिंडमीं सुहाई। सरस राग बाजहिं सहनाई।। पुर जन आवत अकनि बराता। मुदित सकल पुलकावलि गाता।। निज निज सुंदर सदन सँवारे। हाट बाट चौहट पुर द्वारे।। गलीं सकल अरगजाँ सिंचाई। जहँ तहँ चौकें चारु पुराई।। बना बजारु न जाइ बखाना। तोरन केतु पताक बिताना।। सफल पूगफल कदलि रसाला। रोपे बकुल कदंब तमाला।। लगे सुभग तरु परसत धरनी। मनिमय आलबाल कल करनी।।

กลองถูกตี เครื่องดนตรีอันงดงามบรรเลง สังข์ กลองประเภทต่างๆ และเสียงร้องของม้าดังกึกก้อง ฉิ่ง กระดิ่ง และตะโพนดังไพเราะ ราคะอันไพเราะถูกบรรเลงด้วยแซ็กโซโฟน ชาวเมืองมาชมขบวนอภิเษก ทุกคนชื่นบาน ร่างกายของพวกเขาเกลี้ยงเกลา พวกเขาประดับประดาบ้านงดงามของพวกเขา ตลาด ถนน สี่แยก และประตูเมืองถูกตกแต่ง พวกเขาโปรยน้ำหอมในตรอกซอกซอยทั้งหมด ทุกแห่งจัตุรัสถูกปูอย่างงดงาม ตลาดถูกตกแต่งอย่างวิจิตรเกินกว่าจะพรรณนา ประตูโค้ง ธง วิญญูชน และเพดานถูกตั้งขึ้น หมาก มะพร้าว กล้วย และมะม่วงสำเร็จ ต้นบากุล ต้นกทัมพ์ และต้นตาลถูกปลูก ต้นไม้ยืนตระการต่อสายตา สัมผัสพื้นดิน พื้นดินถูกปูด้วยอัญมณี เป็นงานศิลป์

Verse 725 (दोहा/सोरठा)

बिबिध भाँति मंगल कलस गृह गृह रचे सँवारि। सुर ब्रह्मादि सिहाहिं सब रघुबर पुरी निहारि।।344।।

หม้อมงคลถูกจัดทำและตั้งไว้ในทุกบ้านในรูปแบบที่งดงามหลากหลาย บรรดาเทพเจ้าเริ่มจากพระพรหมทอดพระเนตรนครขององค์พระผู้เป็นเจ้าแห่งราคูด้วยความประหลาดพระทัย

Verse 726 (चौपाई)

भूप भवन तेहि अवसर सोहा। रचना देखि मदन मनु मोहा।। मंगल सगुन मनोहरताई। रिधि सिधि सुख संपदा सुहाई।। जनु उछाह सब सहज सुहाए। तनु धरि धरि दसरथ दसरथ गृहँ छाए।। देखन हेतु राम बैदेही। कहहु लालसा होहि न केही।। जुथ जूथ मिलि चलीं सुआसिनि। निज छबि निदरहिं मदन बिलासनि।। सकल सुमंगल सजें आरती। गावहिं जनु बहु बेष भारती।। भूपति भवन कोलाहलु होई। जाइ न बरनि समउ सुखु सोई।। कौसल्यादि राम महतारीं। प्रेम बिबस तन दसा बिसारीं।।

ในเวลานั้น วังของกษัตริย์สว่างไสว บรรดามนุษย์เมื่อเห็นความงดงามนั้น จิตใจก็หลงใหล มีลางมงคลและความงามที่น่าหลงใหล ความเจริญรุ่งเรือง อำนาจวิเศษ ความสุข และความมั่งคั่งประดับเมือง ราวกับว่าความปิติทั้งหมดของโลกได้รับรูปและประดับตกแต่งตนเองตามธรรมชาติ และดำรงกายแล้วดำรงกายอีก แผ่ขยายไปทั่วนิวาสของทศรถ เพื่อชมพระรามและธิดาแห่งวิเทหะ จงบอกข้าว่า ความปรารถนาใดที่จะไม่สำเร็จ ฝูงสตรีที่มีสามีแล้วเดินรวมกันเป็นกลุ่ม ด้วยความงามของตนเอง ทำให้ความสุขทางกามริษยา ทุกคนถือสิ่งมงคลทุกอย่างเพื่อพิธีอารตี และร้องเพลงราวกับเป็นพระภารตีเองในรูปแบบมากมาย มีเสียงอึกทึกครึกโครมในวังกษัตริย์ ความสุขในเวลานั้นไม่อาจพรรณนาได้ เกาสัลยาและพระมารดาอื่นๆ ของพระราม มีใจหลงใหลด้วยความรัก ลืมสภาพร่างกายของตน

Verse 727 (दोहा/सोरठा)

दिए दान बिप्रन्ह बिपुल पूजि गनेस पुरारी। प्रमुदित परम दरिद्र जनु पाइ पदारथ चारि।।345।।

หลังจากบูชาพระคเณศและพระศิวะแล้ว ท่านได้มอบทานอย่างล้นเหลือแก่พราหมณ์ทั้งหลาย คนยากจนเปี่ยมด้วยความปิติสูงสุด ราวกับได้รับผลสี่ประการแห่งชีวิต

Verse 728 (चौपाई)

मोद प्रमोद बिबस सब माता। चलहिं न चरन सिथिल भए गाता।। राम दरस हित अति अनुरागीं। परिछनि साजु सजन सब लागीं।। बिबिध बिधान बाजने बाजे। मंगल मुदित सुमित्राँ साजे।। हरद दूब दधि पल्लव फूला। पान पूगफल मंगल मूला।। अच्छत अंकुर लोचन लाजा। मंजुल मंजरि तुलसि बिराजा।। छुहे पुरट घट सहज सुहाए। मदन सकुन जनु नीड़ बनाए।। सगुन सुंगध न जाहिं बखानी। मंगल सकल सजहिं सब रानी।। रचीं आरतीं बहुत बिधाना। मुदित करहिं कल मंगल गाना।।

พระมารดาทุกพระองค์มีใจหลงใหลด้วยความปิติและความยินดี ร่างกายอ่อนแรงและเดินได้ลำบาก ด้วยความรักลึกซึ้งเพื่อชมพระพักตร์พระราม ท่านจึงจัดเตรียมการทั้งหมด เครื่องดนตรีหลายชนิดถูกบรรเลง ด้วยความเป็นมงคลและปิติยินดี พระสุมิตราทรงเตรียมพระองค์ มีขมิ้น หญ้าทุบ โยเกิร์ต ใบไม้ และดอกไม้ ใบพลู หมาก และรากมงคลทั้งหมด หน่อไม้ที่งอกให้ความสุขแก่สายตา กิ่งตุลสีสวยงามเปล่งประกาย ภาชนะทองคำและทองเหลืองมีความงามตามธรรมชาติ ราวกับความรักและโชคลาภได้สร้างรังของตนที่นั่น ลางมงคลและกลิ่นหอมไม่อาจพรรณนาได้ พระราชินีทุกพระองค์ประดับตนด้วยสิ่งมงคลทุกอย่าง ท่านเตรียมของถวายอารตีหลายชนิด และร้องเพลงมงคลด้วยความปิติยินดี

Verse 729 (दोहा/सोरठा)

कनक थार भरि मंगलन्हि कमल करन्हि लिएँ मात। चलीं मुदित परिछनि करन पुलक पल्लवित गात।।346।।

พระมารดาทรงถือถาดทองคำที่เต็มไปด้วยสิ่งของมงคลและดอกบัวในพระหัตถ์ เสด็จออกไปด้วยความปิติยินดี พระวรกายเบ่งบานด้วยความปลาบปลื้มและความสุข

Verse 730 (चौपाई)

धूप धूम नभु मेचक भयऊ। सावन घन घमंडु जनु ठयऊ।। सुरतरु सुमन माल सुर बरषहिं। मनहुँ बलाक अवलि मनु करषहिं।। मंजुल मनिमय बंदनिवारे। मनहुँ पाकरिपु चाप सँवारे।। प्रगटहिं दुरहिं अटन्ह पर भामिनि। चारु चपल जनु दमकहिं दामिनि।। दुंदुभि धुनि घन गरजनि घोरा। जाचक चातक दादुर मोरा।। सुर सुगन्ध सुचि बरषहिं बारी। सुखी सकल ससि पुर नर नारी।। समउ जानी गुर आयसु दीन्हा। पुर प्रबेसु रघुकुलमनि कीन्हा।। सुमिरि संभु गिरजा गनराजा। मुदित महीपति सहित समाजा।।

ควันธูปปกคลุมท้องฟ้าราวกับความทะนงของเมฆในฤดูฝน เทวดาโปรยดอกไม้และพวงมาลัยจากต้นไม้สวรรค์ ราวกับเมฆกำลังเข้ามากอดเจ้าสาว ด้วยซุ้มประดับอัญมณีและธงที่สวยงาม ราวกับเมืองอโยธยากำลังตกแต่งคันธนูของตน สตรีปรากฏและหายไปบนหลังคา สวยงามและรวดเร็วราวกับแสงฟ้าแลบ กลองบรรเลง เมฆคำรามอย่างน่าเกรงขาม นกจาตก กบ และนกยูงร้องเพลงด้วยความปิติ เทวดาโปรยน้ำหอมและบริสุทธิ์ ชายและหญิงทั้งหมดในเมืองอโยธยามีความสุข รู้กาลอันสมควร พระครูมีพระบัญชา และอัญมณีแห่งราชวงศ์รฆุได้เสด็จเข้าสู่เมือง ทรงระลึกถึงพระศมภู พระคีริชา และองค์พระผู้เป็นเจ้าแห่งคณะ กษัตริย์ทรงปิติยินดีพร้อมด้วยบริวาร

Verse 731 (दोहा/सोरठा)

होहिं सगुन बरषहिं सुमन सुर दुंदुभीं बजाइ। बिबुध बधू नाचहिं मुदित मंजुल मंगल गाइ।।347।।

ลางมงคลปรากฏ เทวดาโปรยดอกไม้ และกลองถูกตีบรรเลง นางฟ้านางสวรรค์ร่ายรำด้วยความปิติยินดี ขับร้องบทเพลงอันไพเราะและเปี่ยมด้วยมงคล

Verse 732 (चौपाई)

मागध सूत बंदि नट नागर। गावहिं जसु तिहु लोक उजागर।। जय धुनि बिमल बेद बर बानी। दस दिसि सुनिअ सुमंगल सानी।। बिपुल बाजने बाजन लागे। नभ सुर नगर लोग अनुरागे।। बने बराती बरनि न जाहीं। महा मुदित मन सुख न समाहीं।। पुरबासिन्ह तब राय जोहारे। देखत रामहि भए सुखारे।। करहिं निछावरि मनिगन चीरा। बारि बिलोचन पुलक सरीरा।। आरति करहिं मुदित पुर नारी। हरषहिं निरखि कुँअर बर चारी।। सिबिका सुभग ओहार उघारी। देखि दुलहिनिन्ह होहिं सुखारी।।

นักร้อง นักสรรเสริญ นักรำ และชาวเมืองขับร้องพระเกียรติยศของพระองค์ ซึ่งเลื่องลือไปทั่วสามโลก เสียงชัยชนะบริสุทธิ์ วาจาอันยอดเยี่ยมแห่งพระเวท ดังก้องไปในทิศทั้งสิบ นำความโชคดีอย่างยิ่ง เครื่องดนตรีมากมายเริ่มบรรเลง เทวดาในท้องฟ้าและผู้คนในเมืองเปี่ยมด้วยความรัก แขกในงานอภิเษกมากมายเกินจะนับ หัวใจของพวกเขาเปี่ยมด้วยความปิติยิ่งใหญ่และความสุขไร้ขอบเขต แล้วชาวเมืองถวายบังคมแด่กษัตริย์ เมื่อทอดพระเนตรพระราม ท่านเปี่ยมด้วยความสุข ท่านโปรยอัญมณีและเครื่องนุ่งห่ม พระเนตรหลั่งน้ำตา พระวรกายเกลื่อนด้วยขนลุก สตรีในเมืองประกอบพิธีอารตีด้วยความปิติยินดี ท่านปลาบปลื้มเมื่อทอดพระเนตรเจ้าชายผู้หล่อเหลา พระแท่นสวยงามถูกนำออกมาแสดง เมื่อเห็นดังนั้น เจ้าสาวทั้งหลายเปี่ยมด้วยความสุข

Verse 733 (दोहा/सोरठा)

एहि बिधि सबही देत सुखु आए राजदुआर। मुदित मातु परुछनि करहिं बधुन्ह समेत कुमार।।348।।

ด้วยวิธีนี้ มอบความสุขแก่ทุกคน ท่านเสด็จมาถึงพระราชวัง พระมารดาผู้ปิติยินดีทรงประกอบพิธีต้อนรับเจ้าสาวพร้อมด้วยเจ้าชายทั้งหลาย

Verse 734 (चौपाई)

करहिं आरती बारहिं बारा। प्रेमु प्रमोदु कहै को पारा।। भूषन मनि पट नाना जाती।।करही निछावरि अगनित भाँती।। बधुन्ह समेत देखि सुत चारी। परमानंद मगन महतारी।। पुनि पुनि सीय राम छबि देखी।।मुदित सफल जग जीवन लेखी।। सखीं सीय मुख पुनि पुनि चाही। गान करहिं निज सुकृत सराही।। बरषहिं सुमन छनहिं छन देवा। नाचहिं गावहिं लावहिं सेवा।। देखि मनोहर चारिउ जोरीं। सारद उपमा सकल ढँढोरीं।। देत न बनहिं निपट लघु लागी। एकटक रहीं रूप अनुरागीं।।

ท่านประกอบพิธีอารตีซ้ำแล้วซ้ำอีก ใครเล่าจะพรรณนาความลึกซึ้งแห่งความรักและความปิติยินดีได้ ท่านโปรยเครื่องประดับ อัญมณี และเครื่องนุ่งห่มหลายชนิดในหลายวิธีอันนับไม่ถ้วน เมื่อทอดพระเนตรพระโอรสผู้หล่อเหลาพร้อมด้วยเจ้าสาว พระมารดาจมดิ่งในความสุขสูงสุด ซ้ำแล้วซ้ำอีก ทอดพระเนตรความงามของพระสีตาและพระราม พระหฤทัยเปี่ยมด้วยความปิติ และโลกดูเหมือนสมบูรณ์ สหายทอดมองพระพักตร์พระสีตาซ้ำแล้วซ้ำอีก ขับร้องบทเพลงสรรเสริญบุญบารมีของตน เทวดาโปรยดอกไม้ทุกขณะ ทรงร่ายรำ ขับร้อง และถวายการรับใช้ เมื่อเห็นความงามสี่ประการที่ชวนใจหลงใหล การเปรียบเทียบทั้งหมดก็ด้อยลง ท่านไม่อาจให้พอ แม้ให้โดยไม่เสียดาย ท่านยังคงจ้องมองนิ่ง หลงใหลในความงามนั้น

Verse 735 (दोहा/सोरठा)

निगम नीति कुल रीति करि अरघ पाँवड़े देत। बधुन्ह सहित सुत परिछि सब चलीं लवाइ निकेत।।349।।

ปฏิบัติตามพระเวท จริยธรรมอันสมควร และประเพณีของวงศ์ตระกูล ท่านมอบของขวัญต้อนรับคณะเจ้าบ่าวที่ประตู แล้วหลังจากกราบทูลลาญาติโยมอย่างเป็นทางการแล้ว เจ้าสาวทั้งหลายเสด็จออกไปพร้อมกับสามีของตน เพื่อไปยังนิวาสใหม่