
Rishi: Atharvanic tradition (directional rakṣā hymn)
Devata: Dik (the Quarter) with Viṣṇu as adhipati; Kalmāṣagrīva as rakṣitṛ; personified iṣavaḥ (missiles)
Chandas: Predominantly Anuṣṭubh-like prose-verse cadence (mixed; requires pada-count verification from full hymn context)
รัคษาสูกตะสั้นบทนี้ทำให้เขตพิธีมั่นคงปลอดภัย โดยอัญเชิญทิศทั้งหลายที่มีสภาพเป็นบุคคล (ทิศะ) พร้อมด้วยผู้เป็นใหญ่ประจำทิศ (อธิปติ) ผู้พิทักษ์ (รักษิตฤ) และกำลังอาวุธคือศร/อาวุธพุ่ง (อิษวะห์) ให้มาร่วมคุ้มครอง แต่ละทิศถูกทำให้ “มั่นคง” ด้วยการนอบน้อมและการเกณฑ์กำลัง และความเป็นปฏิปักษ์ถูกถ่ายโอนออกไปตามพิธี—“วางไว้ในขากรรไกร” ของอำนาจแห่งทิศ—เพื่อให้พื้นที่ของผู้บูชายัญเป็นเขตที่ผู้ใดล่วงละเมิดมิได้
Mantra 1
शत्रुनिवारणम्। ४ सोमः, स्वजः, अशनिः, ५ विष्णुः, कल्माषग्रीवो वीरुधः, ६ बृहस्पतिः, श्वित्रं, वर्षम्। प्राची॒ दिग॒ग्निरधि॑पतिरसि॒तो र॑क्षि॒तादि॒त्याल इष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम॒ इषु॑भ्यो॒ नम॑ एभ्यो अस्तु । यो॒३ऽस्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मस्तं वो॒ जम्भे॑ दध्मः
ทิศตะวันออก—อัคนี (Agni) เป็นเจ้าแห่งทิศนั้น; อสิตะ (Asita) เป็นผู้พิทักษ์; เหล่าอาทิตยะ (Ādityas) เป็นศรของทิศนั้น. ขอนอบน้อมแด่ท่านทั้งหลาย: นอบน้อมแด่เจ้าแห่งทิศ, นอบน้อมแด่ผู้พิทักษ์, นอบน้อมแด่ศรทั้งหลาย—ขอนอบน้อมแด่สิ่งเหล่านี้. ผู้ใดเกลียดเรา และผู้ที่เรากลียด เราวางเขาไว้ในขากรรไกรของท่าน.
Mantra 2
दक्षि॑णा॒ दिगिन्द्रोऽधि॑पति॒स्तिर॑श्चिराजी रक्षि॒ता पि॒तर॒ इष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम॒ इषु॑भ्यो॒ नम॑ एभ्यो अस्तु । यो॒३ऽस्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मस्तं वो॒ जम्भे॑ दध्मः
ทิศใต้—อินทระ (Indra) เป็นเจ้าแห่งทิศนั้น; ติรัศจีราจี (Tiraścīrājī) เป็นผู้พิทักษ์; เหล่าบิดร (Pitaraḥ) คือหมู่บรรพชน เป็นศรของทิศนั้น. ขอนอบน้อมแด่ท่านทั้งหลาย: นอบน้อมแด่เจ้าแห่งทิศ, นอบน้อมแด่ผู้พิทักษ์, นอบน้อมแด่ศรทั้งหลาย—ขอนอบน้อมแด่สิ่งเหล่านี้. ผู้ใดเกลียดเรา และผู้ที่เรากลียด เราวางเขาไว้ในขากรรไกรของท่าน.
Mantra 3
प्र॒तीची॒ दिग् वरु॒णोऽधि॑पतिः॒ पृदा॑कू रक्षि॒तान्न॒मिष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम॒ इषु॑भ्यो॒ नम॑ एभ्यो अस्तु । यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मस्तं वो॒ जम्भे॑ दध्मः
ทิศตะวันตก—วรุณะ (Varuṇa) เป็นเจ้าเหนือทิศนั้น; ปฤทากู (Pṛdākū) เป็นผู้พิทักษ์; อาหารเป็นลูกศรของทิศนั้น. ขอนอบน้อมแด่ท่านทั้งหลาย: นอบน้อมแด่เจ้าเหนือทิศ, นอบน้อมแด่ผู้พิทักษ์, นอบน้อมแด่ลูกศร—ขอนอบน้อมแด่สิ่งเหล่านี้ทั้งปวง. ผู้ใดเกลียดเรา และผู้ที่เราเกลียด เราวางเขาไว้ในขากรรไกรของท่านทั้งหลาย.
Mantra 4
उदी॑ची॒ दिक् सोमोऽधि॑पतिः स्व॒जो र॑क्षि॒ताशनि॒रिष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम॒ इषु॑भ्यो॒ नम॑ एभ्यो अस्तु । यो॒३ऽस्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मस्तं वो॒ जम्भे॑ दध्मः
ทิศเหนือ—โสมะ (Soma) เป็นเจ้าเหนือทิศนั้น; สวชะ (Svaja) เป็นผู้พิทักษ์; สายฟ้า/วัชระเป็นลูกศรของทิศนั้น. ขอนอบน้อมแด่ท่านทั้งหลาย: นอบน้อมแด่เจ้าเหนือทิศ, นอบน้อมแด่ผู้พิทักษ์, นอบน้อมแด่ลูกศร—ขอนอบน้อมแด่สิ่งเหล่านี้ทั้งปวง. ผู้ใดเกลียดเรา และผู้ที่เราเกลียด เราวางเขาไว้ในขากรรไกรของท่านทั้งหลาย.
Mantra 5
ध्रु॒वा दिग् विष्णु॒रधि॑पतिः क॒ल्माष॑ग्रीवो रक्षि॒ता वी॒रुध॒ इष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम॒ इषु॑भ्यो नम॒ एभ्यो अस्तु । यो॒३ऽस्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मस्तं वो॒ जम्भे॑ दध्मः
ทิศนี้มั่นคงแน่วแน่: วิษณุ (Viṣṇu) เป็นเจ้าเหนือทิศ; กัลมาษครีวะ (Kalmāṣagrīva) เป็นผู้พิทักษ์; เหล่าพืชสมุนไพร (वीरुध् vīrudh) เป็นดั่งลูกศร. ขอนอบน้อมแด่ท่านทั้งหลาย—นอบน้อมแด่เจ้าเหนือทิศ, นอบน้อมแด่ผู้พิทักษ์, นอบน้อมแด่ลูกศร. นอบน้อมแด่สิ่งเหล่านี้—ขอให้สำเร็จดังนี้. ผู้ใดเกลียดชังเรา และผู้ใดที่เราเกลียดชัง ผู้นั้นเรามอบไว้ในขากรรไกร (jambha) ของท่านทั้งหลาย.
Mantra 6
ऊ॒र्ध्वा दिग् बृह॒स्पति॒रधि॑पतिः श्वि॒त्रो र॑क्षि॒ता व॒र्षमिष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम॒ इषु॑भ्यो॒ नम॑ एभ्यो अस्तु । यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मस्तं वो॒ जम्भे॑ दध्मः
ทิศเบื้องบน: พฤหสปติ (Bṛhaspati) เป็นเจ้าเหนือทิศนั้น; ศวิตระ (Śvitra) เป็นผู้พิทักษ์; ฝนเป็นลูกศรของทิศนั้น. ขอนอบน้อมแด่ท่านทั้งหลาย—นอบน้อมแด่เจ้าเหนือทิศ, นอบน้อมแด่ผู้พิทักษ์, นอบน้อมแด่ลูกศร; นอบน้อมแด่เหล่านี้—ขอให้สำเร็จดังนี้. ผู้ใดเกลียดชังเรา และผู้ที่เราเกลียดชัง เรามอบเขาไว้ในขากรรไกรของท่านทั้งหลาย.
It is used to protect a place by ritually securing the quarters (directions) and pushing hostility outward, so enemies and harmful intent cannot enter the protected space.
In Atharvanic style, the direction’s agencies are personified as weapons: plants can act as protective missiles, the Pitṛs as punitive forces, and the thunderbolt as irresistible repulsion—each guarding its quarter.
It is a ritual transfer formula: the hater or hostile rival is symbolically handed over to the devouring, restraining power of the directional guardians, removing the threat from the performer’s sphere.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.