Sukta 27
Rishi: Atharvanic tradition (directional rakṣā hymn)
Devata: Dik (the Quarter) with Viṣṇu as adhipati; Kalmāṣagrīva as rakṣitṛ; personified iṣavaḥ (missiles)
Chandas: Predominantly Anuṣṭubh-like prose-verse cadence (mixed; requires pada-count verification from full hymn context)
આ સંક્ષિપ્ત રક્ષા-સૂક્ત વ્યક્તિરૂપ દિશાઓ (દિશાઃ) ને તેમના અધિપતિ (વિષ્ણુ), રક્ષિતૃ (કલ્માષગ્રીવ) અને શસ્ત્ર-શક્તિરૂપ ઇષવઃ (ક્ષેપણો) સાથે આહ્વાન કરીને વિધિની સીમાને દૃઢ કરે છે. દરેક દિશાને નમસ્કાર અને સહાય-નિયોજન દ્વારા “સ્થિર/દૃઢ” બનાવવામાં આવે છે; અને શત્રુતા વિધિપૂર્વક બહાર તરફ સ્થાનાંતરિત કરીને દિશાશક્તિઓના “જડબાંમાં” મૂકવામાં આવે છે. આમ યજમાન/યજ્ઞકર્તાનું ક્ષેત્ર અખંડ, અભેદ્ય અને અવિઘ્ન રહે છે.
Mantras
Mantra 1
शत्रुनिवारणम्। ४ सोमः, स्वजः, अशनिः, ५ विष्णुः, कल्माषग्रीवो वीरुधः, ६ बृहस्पतिः, श्वित्रं, वर्षम्। प्राची॒ दिग॒ग्निरधि॑पतिरसि॒तो र॑क्षि॒तादि॒त्याल इष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम॒ इषु॑भ्यो॒ नम॑ एभ्यो अस्तु । यो॒३ऽस्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मस्तं वो॒ जम्भे॑ दध्मः
પૂર્વ દિશા—તેનો અધિપતિ અગ્નિ છે; રક્ષક અસિત છે; આદિત્યો ‘ઇષવઃ’ (બાણ-શક્તિઓ) છે. તેમને નમસ્કાર: અધિપતિઓને નમસ્કાર, રક્ષકોને નમસ્કાર, ઇષુઓને નમસ્કાર—આ સૌને નમસ્કાર થાઓ. જે અમને દ્વેષ કરે છે અને જેને અમે દ્વેષ કરીએ છીએ, તેને અમે તમારા જંભમાં (જડબામાં) મૂકી દઈએ છીએ.
Mantra 2
दक्षि॑णा॒ दिगिन्द्रोऽधि॑पति॒स्तिर॑श्चिराजी रक्षि॒ता पि॒तर॒ इष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम॒ इषु॑भ्यो॒ नम॑ एभ्यो अस्तु । यो॒३ऽस्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मस्तं वो॒ जम्भे॑ दध्मः
દક્ષિણ દિશા—તેનો અધિપતિ ઇન્દ્ર છે; રક્ષક તિરશ્ચીરાજી છે; પિતરો ‘ઇષવઃ’ (બાણ-શક્તિઓ) છે. તેમને નમસ્કાર: અધિપતિઓને નમસ્કાર, રક્ષકોને નમસ્કાર, ઇષુઓને નમસ્કાર—આ સૌને નમસ્કાર થાઓ. જે અમને દ્વેષ કરે છે અને જેને અમે દ્વેષ કરીએ છીએ, તેને અમે તમારા જંભમાં (જડબામાં) મૂકી દઈએ છીએ.
Mantra 3
प्र॒तीची॒ दिग् वरु॒णोऽधि॑पतिः॒ पृदा॑कू रक्षि॒तान्न॒मिष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम॒ इषु॑भ्यो॒ नम॑ एभ्यो अस्तु । यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मस्तं वो॒ जम्भे॑ दध्मः
પશ્ચિમ દિશા—તેનો અધિપતિ વરુણ છે; તેનો રક્ષક પૃદાકૂ છે; અન્ન તેના બાણો છે. તેમને નમસ્કાર: અધિપતિઓને નમસ્કાર, રક્ષકોને નમસ્કાર, બાણોને નમસ્કાર—આ સૌને નમસ્કાર થાઓ. જે કોઈ અમને દ્વેષ કરે છે અને જેને અમે દ્વેષ કરીએ છીએ, તેને અમે તમારા જડબાંમાં મૂકી દઈએ છીએ.
Mantra 4
उदी॑ची॒ दिक् सोमोऽधि॑पतिः स्व॒जो र॑क्षि॒ताशनि॒रिष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम॒ इषु॑भ्यो॒ नम॑ एभ्यो अस्तु । यो॒३ऽस्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मस्तं वो॒ जम्भे॑ दध्मः
ઉત્તર દિશા—તેનો અધિપતિ સોમ છે; તેનો રક્ષક સ્વજ છે; અશનિ (વજ્ર) તેના બાણો છે. તેમને નમસ્કાર: અધિપતિઓને નમસ્કાર, રક્ષકોને નમસ્કાર, બાણોને નમસ્કાર—આ સૌને નમસ્કાર થાઓ. જે કોઈ અમને દ્વેષ કરે છે અને જેને અમે દ્વેષ કરીએ છીએ, તેને અમે તમારા જડબાંમાં મૂકી દઈએ છીએ.
Mantra 5
ध्रु॒वा दिग् विष्णु॒रधि॑पतिः क॒ल्माष॑ग्रीवो रक्षि॒ता वी॒रुध॒ इष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम॒ इषु॑भ्यो नम॒ एभ्यो अस्तु । यो॒३ऽस्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मस्तं वो॒ जम्भे॑ दध्मः
ધ્રુવા દિશા: વિષ્ણુ તેનો અધિપતિ છે; કલ્માષગ્રીવ તેનો રક્ષિતા છે; વીરુધ (ઔષધિ-વનસ્પતિઓ) તેના ઇષવઃ (બાણો) છે. તેમને નમઃ—અધિપતિઓને નમઃ, રક્ષિતાઓને નમઃ, ઇષુઓને નમઃ; આ સૌને નમઃ—એમ જ થાઓ. જે અમને દ્વેષ કરે, અને જેને અમે દ્વેષ કરીએ, તેને અમે તમારાં જમ્ભે (જડબાંમાં) સોંપીએ છીએ.
Mantra 6
ऊ॒र्ध्वा दिग् बृह॒स्पति॒रधि॑पतिः श्वि॒त्रो र॑क्षि॒ता व॒र्षमिष॑वः । तेभ्यो॒ नमोऽधि॑पतिभ्यो॒ नमो॑ रक्षि॒तृभ्यो॒ नम॒ इषु॑भ्यो॒ नम॑ एभ्यो अस्तु । यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मस्तं वो॒ जम्भे॑ दध्मः
ઊર્ધ્વ દિશા છે; તેનો અધિપતિ બૃહસ્પતિ છે; તેનો રક્ષક શ્વિત્ર છે; અને વર્ષા (વરસાદ) તેના બાણો છે. તેમને નમસ્કાર—અધિપતિઓને નમસ્કાર, રક્ષકોને નમસ્કાર, બાણોને નમસ્કાર; આ સૌને નમસ્કાર—એવું થાઓ. જે કોઈ અમારો દ્વેષ કરે છે અને જેને અમે દ્વેષ કરીએ છીએ, તેને અમે તમારા જડબાંમાં સોંપીએ છીએ.
Frequently Asked Questions
It is used to protect a place by ritually securing the quarters (directions) and pushing hostility outward, so enemies and harmful intent cannot enter the protected space.
In Atharvanic style, the direction’s agencies are personified as weapons: plants can act as protective missiles, the Pitṛs as punitive forces, and the thunderbolt as irresistible repulsion—each guarding its quarter.
It is a ritual transfer formula: the hater or hostile rival is symbolically handed over to the devouring, restraining power of the directional guardians, removing the threat from the performer’s sphere.
Ask anything about Sukta 27 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
