Adhyaya 175: The Sanctity of the Kṛṣṇagaṅgā Pilgrimage-Ford and the Account of the Brahmin Vasu’s Daughter

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु चान्यद्वरारोहे कृष्णगङ्गासमुद्भवम् ॥ यमुनास्रोतसि स्नात्वा कृष्णद्वैपायनो मुनिः ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—ఓ వరారోహే, కృష్ణగంగ యొక్క ఉద్భవకథను మరింత వినుము. యమునా ప్రవాహంలో స్నానం చేసి ముని కృష్ణద్వైపాయనుడు (వ్యాసుడు) …

Verse 2

ध्यात्वा मनसि गङ्गां तां कालिन्दीं पापहारिणीम् ॥ नित्यं च कर्म कुरुते तत्र तीर्थजलाप्लुतिम् ॥

మనస్సులో ఆ గంగను—అంటే పాపహారిణి కాలిందిని—ధ్యానించి, అతడు అక్కడ నిత్యకర్మలను ఆచరిస్తూ తీర్థజలంలో అవగాహన (స్నానం) చేస్తాడు.

Verse 3

सोमवैकुण्ठयोर्मध्ये कृष्णाङ्गेति कथ्यते ॥ यत्रातप्यत स व्यासो मथुरायां स्थितोऽमलः ॥

సోమ మరియు వైకుంఠ మధ్య ‘కృష్ణాంగ’ అనే స్థలం ఉందని చెప్పబడుతుంది. అక్కడ మథురాలో నివసించిన నిర్మలుడైన వ్యాసుడు తపస్సు చేశాడు.

Verse 4

तत्राश्रमपदं दिव्यं मुनिप्रवरसेवितम् ॥ आगच्छन्ति सदा तत्र चातुर्मास्यमुपासितुम् ॥

అక్కడ మహర్షివర్యులు సేవించే దివ్య ఆశ్రమస్థానం ఉంది. చాతుర్మాస్య వ్రతాన్ని ఆచరించుటకు వారు నిత్యం అక్కడికి వస్తారు.

Verse 5

मुनयो वेदतत्त्वज्ञा ज्ञानिनः संहितव्रताः ॥ श्रौतस्मार्त्तपुराणेषु सन्देहो यस्य कस्यचित् ॥

వేదతత్త్వాన్ని తెలిసిన, జ్ఞానులు, నియమవ్రతాలలో స్థిరులైన మునులు—శ్రౌత, స్మార్త, పురాణ పరంపరల విషయమై ఎవరికైనా కలిగే సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు.

Verse 6

व्यासोऽपनodayāmāsa नानावाक्यैः सताङ्गतिः ॥

సత్పురుషసంగతిగల వ్యాసుడు అనేక వాక్యాలతో (వారి) సందేహాన్ని తొలగించాడు.

Verse 7

कालञ्जरे महादेवं तत्र तीर्थपतिं शिवम् ॥ यस्य सन्दर्शनादेव कृष्णगङ्गाफलं भवेत् ॥

కాలంజరంలో మహాదేవుడు—అక్కడ తీర్థపతి శివుడు; ఆయనను కేవలం దర్శించడమే కృష్ణగంగ ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 8

तत्र स्थितो द्वादशाब्दव्रती सङ्गविवर्जितः॥ पक्षाहारी च फलभुग्दर्शे वै पौर्णमासिके॥

అక్కడే ఉండి అతడు పన్నెండు సంవత్సరాల వ్రతాన్ని ఆచరించాడు, లోకసంగాన్ని విడిచినవాడై. అతడు పక్షానికి ఒక్కసారి మాత్రమే భుజించి, ఫలాహారిగా ఉండి, అమావాస్యా మరియు పౌర్ణమి కర్మలను పాటించాడు.

Verse 9

गत्वा हिमालयं चासौ बदरीमभितो गतः॥ व्यासश्चर्यापरस्तत्र ध्यानयोगपरायणः॥

అతడు హిమాలయానికి వెళ్లి బదరీ ప్రాంతం చుట్టుపక్కలకూ చేరాడు. అక్కడ ఆచారనిష్ఠుడైన వ్యాసుడు ధ్యానయోగంలో పరమతత్పరుడై ఉన్నాడు.

Verse 10

प्रत्यक्षं कृष्णतीर्थे तु पाञ्चाल्यकुलतन्तुना। पाञ्चाल्योऽथ द्विजः कश्चिन्नाम्ना वसुरिति श्रुतः॥

కృష్ణతీర్థంలో పాంచాల వంశపరంపరతో ప్రత్యక్ష సంబంధంలో, పాంచాల దేశానికి చెందిన ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండెను; అతడు ‘వసు’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు.

Verse 11

दुर्भिक्षपीडितोऽत्यन्तं सभार्यो दक्षिणां गतः॥ शिवनद्याः दक्षिणे तु कूले स वरपत्तने॥

తీవ్ర క్షామంతో అత్యంత బాధపడుతూ అతడు భార్యతో కలిసి దక్షిణానికి వెళ్లాడు. శివా నది దక్షిణ తీరంలో వరపట్టణంలో అతడు నివసించాడు.

Verse 12

निवासमकरोत्तत्र ब्राह्मणीं वृत्तिमाश्रितः॥ तत्रस्थस्य तदा पञ्च पुत्राः कन्याभवम्स्तदा॥

అతడు అక్కడే నివాసం ఏర్పరచుకొని బ్రాహ్మణోచిత జీవికను ఆశ్రయించాడు. అక్కడ నివసిస్తున్నప్పుడు అప్పటికి ఐదు సంతానాలు పుట్టాయి—అవి కుమార్తెలే.

Verse 13

ब्राह्मणाय च दत्ता सा धनधान्यसमन्विता॥ स द्विजः कालसम्पन्नः सभार्यस्तत्र संस्थितः॥

ఆమె (కన్య) ధనధాన్యసమృద్ధితో ఒక బ్రాహ్మణునికి వివాహంగా ఇవ్వబడింది. ఆ ద్విజుడు కాలానుగుణంగా పరిపక్వత పొందించి భార్యతో కలిసి అక్కడే స్థిరంగా నివసించాడు.

Verse 14

कन्याऽस्थीनि तु सङ्गृह्य मथुरामाजगाम ह॥ श्रुत्वा पुराणे पतितमर्धचन्द्रेऽस्थिपातनम्॥

కన్య యొక్క అస్తులను సేకరించి అతడు మథురకు వచ్చెను. పురాణంలో అర్ధచంద్ర తీర్థంలో అస్తి-నిక్షేపణం గురించి అతడు వినెను.

Verse 15

नित्यं स्वर्गे वसति स यस्यास्थि ह्यर्धचन्द्रके॥ तीर्थयात्राप्रसङ्गेन लोकैः प्रचलिता बहिः॥

అర్ధచంద్ర తీర్థంలో ఎవరి అస్తులు నిక్షిప్తమవుతాయో, అతడు నిత్యం స్వర్గంలో నివసిస్తాడని చెప్పబడుతుంది. తీర్థయాత్రల సందర్భంతో ఈ కథ ప్రజల్లో విస్తరించింది.

Verse 16

तेन सार्थेन सा कन्या मथुरायां जगाम च॥ कनिष्ठा भगिनी तेषां बालरण्डा बभूव ह॥

ఆ సార్థంతో ఆ కన్య కూడా మథురకు వెళ్లెను. వారి కనిష్ఠ సోదరి చిన్న వయసులోనే విధవ అయెను.

Verse 17

सुरूपा सुकुमाराङ्गी नीलकुञ्चितमूर्द्धजा॥ कदलीकाण्डसङ्काशे तस्या ऊरू सुमांसले॥

ఆమె సురూపిణి, సుకుమారాంగి, నల్లని వంకర జుట్టుతో ఉన్నది. ఆమె ఊరులు సుమాంసలంగా, అరటి కాండంలా కనిపించెను.

Verse 18

सुश्लिष्टाङ्गुलिपादा तु नखास्ताम्रोज्ज्वलाः शुभाः ॥ गम्भीरा दक्षिणावर्त्ता नाभिस्त्रिवलिशोभिता ॥

ఆమె వేళ్లు, పాదాలు చక్కగా కుదిరినవి; ఆమె గోర్లు శుభప్రదంగా తామ్రవర్ణ కాంతితో మెరిసేవి. ఆమె నాభి గంభీరంగా, దక్షిణావర్తంగా, త్రివళితో శోభించెను.

Verse 19

सुनखी स्वक्षिणी सुभ्रूः सुप्रमाणा सुभाषिणी ॥ तेन तेनैव सम्पूर्णरूपेण च तिलोत्तमा ॥

ఆమెకు సుందరమైన నఖాలు, మనోహరమైన నేత్రాలు, రమ్యమైన భ్రూవులు; శరీర ప్రమాణం ఉత్తమం, వాక్కు మధురం. ప్రతి విధంగా ఆమె సంపూర్ణరూపిణి తిలోత్తమా వలెనే కనిపించింది.

Verse 20

यं यं पश्यति चार्वङ्गी यस्तां चैव प्रपश्यति ॥ स स चित्र इव न्यस्तो विचेता जायते नरः ॥

సుందరాంగి ఆమె ఎవరెవరిని చూస్తుందో, అలాగే ఎవరు ఆమెను చూస్తారో—ఆ పురుషుడు చిత్రంలా నిలిపివేయబడినవాడై, స్థబ్ధుడై, చిత్తస్థైర్యాన్ని కోల్పోతాడు.

Verse 21

एवंविधा तत्र तत्र तीर्थस्नानपरायणा ॥ दृष्टा वेश्यसमूहेन प्रागल्भ्येन तदा क्वचित् ॥

ఇలాంటి రూపవతిగా ఆమె అక్కడక్కడ తీర్థస్నానంలో నిమగ్నమై ఉండేది. ఒక సందర్భంలో ధైర్యధృష్టత కలిగిన వేశ్యల సమూహం ఆమెను గమనించింది.

Verse 22

कान्यकुब्जाधिपो राजा क्षत्रधर्मे व्यवस्थितः ॥ तस्य सत्रं सर्वकाले देवगर्त्तेश्वरे शिवे ॥

కాన్యకుబ్జాధిపతి రాజు క్షత్రధర్మంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు. దేవగర్త్తేశ్వర శివసన్నిధిలో అతనికి సర్వకాలం సాగు సత్రం—నిరంతర యజ్ఞదానం—ఉండేది.

Verse 23

प्रवर्त्तते सुवित्ताढ्य प्रेक्षणीयं मनोरमम् ॥ वादित्राणि च गीतानि शक्रस्य भवने यथा ॥

అది మహా వైభవంతో, సమృద్ధిగా—చూడదగినదిగా, మనోహరంగా సాగింది. అక్కడ వాద్యాలు, గీతాలు శక్రుని (ఇంద్రుని) భవనంలో ఉన్నట్లే అనిపించాయి.

Verse 24

तस्य देवस्य या वेश्यास्ताभिः सा प्रतिलोभिता ॥

ఆ దేవాలయానికి చెందిన వేశ్యలచే ఆమె ప్రలోభింపబడి ఆకర్షింపబడింది।

Verse 25

गीतनृत्यादिषु रता तासां धर्ममुपागता ॥ अल्पैस्तु दिवसैः साध्वी असाध्वीभिः परिवृता ॥

గీతనృత్యాదులలో ఆసక్తి కలిగి ఆమె వారి ఆచారాన్ని స్వీకరించింది. కొద్ది రోజుల్లోనే ఆ సాధ్వి అసాధ్వి స్త్రీలచే చుట్టుముట్టబడింది।

Verse 26

एवं वसति सा बाला देवस्यास्य परिग्रहा ॥ यथासुखं समेताभिर्विहरन्ती दिने दिने ॥

ఇలా ఆ యువతి ఈ దేవాలయ-సంబంధిత పరివారంలో నివసిస్తూ, ఆ సఖులతో రోజురోజుకు తన ఇష్టానుసారం సుఖంగా విహరించింది।

Verse 27

त्रिकालदर्शी शुद्धात्मा सिद्धत्वं प्राप्नुयात्प्रभुः॥ तस्याश्रमपदस्थस्य यद्दृष्टं ज्ञानचक्षुषा ॥

త్రికాలదర్శి శుద్ధాత్ముడైన ప్రభువు సిద్ధత్వాన్ని పొందును. ఆశ్రమస్థుడైన ఆయన జ్ఞానచక్షువుతో ఏది చూచెనో, అది ఇక్కడ వివరించబడుతుంది।

Verse 28

क्षामोदरी समकुक्षिः पीनोन्नतपयोधरा ॥ कम्बुग्रीवा संवृतास्या सुदती स्वधराहनुः

ఆమె నడుము సన్నగా, ఉదరం సమంగా, స్తనాలు పుష్టిగా ఉన్నతంగా ఉండెను. ఆమె కంఠం శంఖసదృశం, ముఖం సుగఠితం, దంతాలు సుందరం, దవడ దృఢం.