Adhyaya 176: The Māhātmya of Kṛṣṇagaṅgodbhava, Kāliñjara, and the Five Sacred Baths: The Tale of Pāñcāla and Tilottamā

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ पञ्चानां तु कनिष्ठो यः पञ्चालो ब्राह्मणात्मजः ॥ वाणिज्यभाण्डमादाय समूहस्य प्रसङ्गतः

శ్రీవరాహుడు పలికెను—ఐదుగురు సోదరులలో కనిష్ఠుడు బ్రాహ్మణపుత్రుడైన పాంచాలుడు. అతడు వ్యాపార సరుకులు తీసుకొని సందర్భవశాత్తు ఒక సార్థము (వ్యాపారి బృందము)తో కలిసిపోయెను.

Verse 2

सार्थेन निष्ठितः सोऽथ धनवान् रूपवांस्ततः ॥ क्रमेण ते सर्वदेशान् विषयान् पर्वतान् नदीः

ఆపై అతడు సార్థముతో స్థిరపడి ధనవంతుడూ రూపవంతుడూ అయ్యెను. క్రమంగా వారు అన్ని దేశాలు—ప్రాంతాలు, పర్వతాలు, నదులు—అన్నిటిని దాటి సంచరించిరి.

Verse 3

आक्रम्य तत्र सम्प्राप्ता यत्र सा मथुरा पुरी ॥ आवासं कारयामासुः प्रभूतयवसेन्धने

ముందుకు సాగి వారు మథురా నగరమున్న చోటికి చేరిరి. అక్కడ వారు నివాస ఏర్పాట్లు చేయించిరి; మేతకూ ఇంధనానికీ సమృద్ధి ఉండెను.

Verse 4

तस्मिन्स्थाने स पाञ्चालः प्रातस्तु पुरुषैः सह ॥ तस्मिंस्तीर्थवरे स्नाप्य वस्त्रालङ्कारभूषितः ॥ ऐश्वर्यमदभावेन यानेन महता तदा

ఆ స్థలంలో పాంచాలుడు ఉదయాన్నే తన మనుష్యులతో కలిసి ఆ శ్రేష్ఠ తీర్థంలో స్నానమాచరించి వస్త్రాభరణాలతో అలంకృతుడయ్యెను. ఐశ్వర్యమదం లేనందున అతడు అప్పుడు మహా వాహనముపై ప్రయాణముచేసెను.

Verse 5

कौतुकार्थं ततो गत्वा देवं गर्त्तेश्वरं तदा ॥ तिलोत्तमायास्तद्रूपं दृष्ट्वा मोहवशं गतः

ఆపై కుతూహలవశాత్తు అతడు వెళ్లి గర్త్తేశ్వర దేవుని సమీపమునకు చేరెను. తిలోత్తమా యొక్క ఆ రూపాన్ని చూచి అతడు మోహవశుడయ్యెను.

Verse 6

धात्रेयिकायास्तस्याश्च बहुमानपुरःसरम् ॥ वस्त्राणि बद्धरूपाणि कटकानां शतानि च

అతడు గౌరవాన్ని ముందుంచి ఆ ధాత్రేయికకు సక్రమంగా కుట్టిన వస్త్రాలు మరియు కటకముల శతములను సమర్పించాడు।

Verse 7

हारा रत्नमयास्तद्वद्ददौ लोभविमोहितः ॥ ददावगुरुसारं च सकर्पूरं सचन्दनम्

అలాగే అతడు రత్నమయ హారాలను ఇచ్చాడు; లోభముచే మోహితుడై అగరు సారం, కర్పూరం మరియు చందనమును కూడా దానమిచ్చాడు।

Verse 8

देवतादर्शनं कृत्वा दत्त्वा दानान्यनेकशः

దేవతను దర్శించి, అనేక విధాలుగా అనేక దానాలు ఇచ్చి,

Verse 9

तस्या गृहवरे तत्र वसति स्म दिनेदिने ॥ प्रहरार्धे दिने जाते ततः स्वशिबिरं ययौ

అక్కడ ఆమె ఉత్తమ గృహంలో అతడు రోజూ నివసించేవాడు; దినంలో అర్ధప్రహరం గడిచిన తరువాత తన శిబిరానికి వెళ్లాడు।

Verse 10

एवं तु कुर्वतस्तस्य मासषट्कं ततो गतम् ॥ अथैकदा समायातः स्नातुं तत्र सुमन्तुना ॥

ఇలా చేస్తూ ఉండగా అతనికి ఆరు నెలలు గడిచాయి; తరువాత ఒకసారి సుమంతు స్నానార్థం అక్కడికి వచ్చాడు।

Verse 11

स्वाश्रमस्थेन दृष्टः स कृमियुक्तः समागतः ॥ कृमयो रोमकूपेभ्यः पतमानाऽनेकशः ॥

తన ఆశ్రమంలో నివసించే వాడు చూచినప్పుడు, ఆ మనిషి పురుగులతో నిండిపోయి వచ్చాడు; అతని చర్మ రోమకూపాల నుండి అనేక పురుగులు పడిపోతున్నాయి.

Verse 12

यावत्स्नानं स कुरुते पतते राशिमात्रकः ॥ स्नाने कृते नश्यति च सुरूपश्चाभिजायते ॥

అతడు స్నానం చేస్తున్నంతకాలం అవి గుట్టలుగా పడుతూనే ఉంటాయి. స్నానం పూర్తయ్యాక అవి నశించి, అతడు సుందర రూపాన్ని పొందుతాడు.

Verse 13

एवं सुमन्तुना दृष्टमाश्चर्यं बहुवासरम् ॥ सुमन्तुस्तर्कयामास कोऽयं कस्यात्मजो युवा ॥

ఇలా సుమంతుడు అనేక దినాలు ఈ ఆశ్చర్యాన్ని చూశాడు. తరువాత సుమంతుడు ఆలోచించాడు—‘ఈ యువకుడు ఎవరు? ఎవరి కుమారుడు?’

Verse 14

इति चिन्तासमायुक्तस्तमपृच्छद्विशङ्कितः ॥ कस्त्वं कस्यासि सुभग का जातिः कश्च ते पिता ॥

ఇలా చింతతోను సందేహంతోను నిండినవాడై అతనిని అడిగాడు—‘సుభగుడా, నీవెవరు? ఎవరివి? నీ జాతి ఏమిటి? నీ తండ్రి ఎవరు?’

Verse 15

किं करोṣi दिवरात्रौ ब्रूहि त्वं पृच्छतो मम ॥ पाञ्चाल उवाच ॥ पाञ्चालो ब्राह्मणसुतो वाणिज्यं च समाश्रितः ॥

‘నీవు పగలు రాత్రి ఏమి చేస్తావు? నేను అడుగుతున్నాను, చెప్పు.’ పాంచాలుడు అన్నాడు—‘నేను పాంచాలుడు, బ్రాహ్మణుని కుమారుణ్ని; వ్యాపారాన్ని ఆశ్రయించాను.’

Verse 16

दक्षिणापथदेशाच्च मथुरायां समागतः ॥ निशामुषित्वा शिबिरे प्रातस्तीर्थं समाश्रितः ॥

దక్షిణాపథ దేశమునుండి నేను మథురకు వచ్చితిని. శిబిరములో రాత్రి గడిపి, ప్రాతఃకాలము తీర్థఘాటమును ఆశ్రయించితిని.

Verse 17

स्नात्वा महेश्वरं दृष्ट्वा त्रिगर्तेश्वरसंज्ञितम् ॥ कालिञ्जरं भवत्पादौ गच्छामि शिबिरं ततः ॥

స్నానము చేసి త్రిగర్తేశ్వరమని ప్రసిద్ధుడైన మహేశ్వరుని దర్శించి, నేను కాలింజరమున మీ పాదముల శరణు చేరుదును; ఆపై శిబిరమునకు తిరిగి వచ్చెదను.

Verse 18

सुमन्तुरुवाच ॥ आश्चर्यं तव देहेऽस्मिन्नित्यं पश्यामि निःसृतम् ॥ अस्नाते कृमिसंपूर्णं स्नाते निर्मलवर्चसम् ॥

సుమంతుడు పలికెను: నీ ఈ దేహమునుండి నిత్యము ఒక ఆశ్చర్యము వెలువడుట నేను చూచుచున్నాను—స్నానము చేయనప్పుడు అది కృములతో నిండియుండును, స్నానము చేసినప్పుడు నిర్మల కాంతితో ప్రకాశించును.

Verse 19

कालिञ्जरस्य संस्पर्शाच्छुद्धं देहं च दृश्यते ॥

కాలింజర స్పర్శవలన దేహమును కూడ శుద్ధమగుట కనిపించుచున్నది.

Verse 20

निरूप्य कथयास्माकं यत्ते प्रच्छन्नकिल्बिषम्

సమ్యగ్ పరిశీలించి మాకు చెప్పుము—నీ దాగి ఉన్న పాపము (దోషము) ఏది?

Verse 21

तीर्थमाहात्म्याभवं च दृष्ट्वा पृच्छामि ते हितम् ॥ इति तस्य मुनेः श्रुत्वा त्रिकालज्ञस्य भाषितम्

తీర్థ మహాత్మ్యము లేనిదిగా కనిపించుట చూచి, నీ హితమును నేను అడుగుచున్నాను. ఇలా త్రికాలజ్ఞ ముని వాక్యము విని…

Verse 22

किञ्चिन्नोवाच पृष्टोऽपि एवमेव गतः पुनः ॥ तस्यामासीत्तस एकान्ते तां तु पप्रच्छ सादरम्

అడిగినప్పటికీ ఆమె ఏమీ చెప్పలేదు; అతడు మళ్లీ అలాగే వెళ్లిపోయాడు. తరువాత ఏకాంతంలో ఆమెతో ఉండి, గౌరవంతో ఆమెను ప్రశ్నించాడు.

Verse 23

का त्वं कस्यासि सुभगे कश्च देशः प्रियंवदे ॥ किं तत्कारणमुद्दिश्य वसस्यत्र सुखं सदा

ఓ సుభగే, నీవెవరు, ఏ వంశానికి చెందినవాడివి, ఓ మధురవాక్యములదానా, నీ దేశం ఏది? ఏ కారణమున ఇక్కడ నిత్యం సుఖంగా నివసిస్తున్నావు?

Verse 24

इति निर्बन्धतः पृष्टा किञ्चिन्नोवाच तं प्रति ॥ पुनःपुनश्च पप्रच्छ सा प्रोवाच न किञ्चन

ఇలా పట్టుబట్టి అడిగినప్పటికీ ఆమె అతనికి ఏమీ చెప్పలేదు. మళ్లీ మళ్లీ అడిగినా ఆమె ఏమాత్రం పలకలేదు.

Verse 25

किञ्चित्कालं समास्थाय तेनोक्तं हि प्रियां प्रति ॥ त्यक्ष्यामि हि प्रियान्प्राणान्यदि सत्यं न वक्ष्यति

కొంతసేపు ఆగి అతడు తన ప్రియతో ఇలా అన్నాడు—నీవు సత్యం చెప్పకపోతే, నేను నా ప్రాణాలను త్యజిస్తాను.

Verse 26

निर्बन्धं तस्य तज्ज्ञात्वा दुःखेनोवाच तं प्रति ॥ पितरौ भ्रातरश्चेति देशं ज्ञातिं ततः कुलम्

అతని పట్టుదల తెలిసికొని ఆమె దుఃఖంతో అతనితో పలికింది—తన తల్లిదండ్రులు, అన్నదమ్ములు, తరువాత తన దేశం, జ్ఞాతివర్గం, కులాన్ని వివరించింది।

Verse 27

पाञ्चालनगरी रम्या गङ्गायाश्चोत्तरे तटे ॥ तस्यां तौ पितरौ मह्यं वसतश्च यदृच्छया

గంగానది ఉత్తర తీరంలో పాంచాలమనే అందమైన నగరం ఉంది. అక్కడ నా ఇద్దరు తల్లిదండ్రులు యదృచ్ఛగా నివసిస్తున్నారు.

Verse 28

तस्मिन् स्थाने पितुर्मह्यं पञ्च पुत्रा मया सह ॥ जातास्तेषामहं षष्ठी कनिष्ठा विधवाऽभवम्

ఆ స్థలంలో నా తండ్రికి నా తోడు ఐదు కుమారులు జన్మించారు. వారిలో నేను ఆరవది—అతి చిన్నది—మరియు నేను విధవనయ్యాను.

Verse 29

योऽसौ कनिष्ठको भ्राता मम ज्येष्ठश्च पञ्चमः ॥ बाल एव गतो देशं धनतृष्णाप्रलोभितः

నా కనిష్ఠ సోదరుడు—అన్నల్లో ఐదవ వాడు—బాలుడిగానే ధనతృష్ణ ప్రలోభంతో ఇతర దేశానికి వెళ్లిపోయాడు.

Verse 30

तस्मिङ्गतेऽथ पितरौ कालधर्ममुपेयतुः ॥ तीर्थेऽस्मिन्नस्थिपातार्थमहं सार्थैः सहागता ॥

అతడు వెళ్లిన తరువాత నా తల్లిదండ్రులు కాలధర్మాన్ని పొందారు (అంటే మరణించారు). వారి అస్తులను నదిలో సమర్పించుటకై నేను కారవాన్లతో కలిసి ఈ తీర్థానికి వచ్చాను.

Verse 31

अत्र स्नानपरा नित्यं देवब्राह्मणवन्दनम् ॥ कुर्वन्ती वशमापन्ना आसां यस्या ममेदृशम् ॥

ఇక్కడ నేను నిత్యం స్నానపరాయణగా ఉండి దేవతలకూ బ్రాహ్మణులకూ నియమంగా వందనం చేస్తూనే, నా వంటి స్థితిని పొందిన ఆ స్త్రీలలో ఒకరిగా పరవశత్వానికి లోనయ్యాను।

Verse 32

नीता नरकमत्युग्रं मया पापिष्ठया भृशम् ॥ एवं सा तस्य तत्सर्वं कथयित्वा तिलोत्तमा ॥

నా చేత—అత్యంత పాపినైన నన్ను వల్ల—ఆమె తీవ్రంగా అత్యుగ్ర నరకానికి నెట్టబడింది। ఇలా తిలోత్తమా అతనికి ఆ సంగతులన్నీ చెప్పి (మరింత) వర్ణన కొనసాగించింది।

Verse 33

रुरोद सुस्वरं दीना स्मृत्वा पूर्वं कुलं वरम् ॥ विलप्य बहुधा रात्रौ संस्मृत्य स्वं विचेष्टितम् ॥

దీనస్థితిలో ఆమె మధురమైన స్పష్ట స్వరంతో ఏడ్చింది, తన పూర్వపు శ్రేష్ఠ కులాన్ని స్మరించుకొని. రాత్రంతా ఎన్నోసార్లు విలపిస్తూ, తన దుష్కర్మలూ ప్రవర్తననూ తలచుకుంది।

Verse 34

तस्याः विलपितं श्रुत्वा स्त्रीजनः स तदागतः ॥ सान्त्वयामास तां बालां कि भद्रे रुदितं तव ॥

ఆమె విలాపం విని స్త్రీల సమూహం అక్కడికి వచ్చింది. వారు ఆ బాలికను సాంత్వనపరుస్తూ, “భద్రే, నీవెందుకు ఏడుస్తున్నావు?” అని అన్నారు।

Verse 35

आश्रिता कुलटाधर्मं कुलनाशो मया कृतः ॥ कुलद्वये च पुरुषा एकविंशतिसंख्यया ॥

కులటాధర్మాన్ని ఆశ్రయించి నేను కులనాశాన్ని చేసాను। అలాగే రెండు వంశాలలో ఇరవై ఒక మంది పురుషులు (ఈ దోషంతో) ప్రభావితులయ్యారు।

Verse 36

एतच्छ्रुत्वा स पाञ्चाल्यो मूर्च्छितो धरणीं गतः ॥ ताः स्त्रियस्तां समाश्वास्य पाञ्चाल्यं परिवार्य च ॥

ఇది విని ఆ పాంచాలుడు మూర్ఛపోయి నేలపై పడిపోయాడు. ఆ స్త్రీలు అతనికి ధైర్యం చెప్పి, పాంచాలుణ్ణి చుట్టుముట్టి నిలిచారు.

Verse 37

ततस्तेन सवृत्तान्तं कथितं च कुलं महत् ॥ तिलोत्तमासहायानां स्त्रीणामग्रे सविस्तरम् ॥

ఆపై తిలోత్తమా సహచరులైన స్త్రీల సమక్షంలో అతడు సమస్త వృత్తాంతాన్ని, ఆ మహత్తర వంశాన్ని కూడా విస్తారంగా వివరించాడు.

Verse 38

ततः स विमना जातो अगम्यागमनेन च ॥ प्रायश्चित्ते मतिरभून्निर्विण्णस्य दुरात्मनः ॥

ఆపై అగమ్యమైనదానిని ఆశ్రయించిన కారణంగా అతడు దిగులుపడ్డాడు. నిరుత్సాహమైన ఆ దుర్బుద్ధి మనిషి మనస్సు ప్రాయశ్చిత్తం వైపు మళ్లింది.

Verse 39

ब्रह्महा च सुरापश्च ब्राह्मणो यदि जायते ॥ प्रायश्चित्तं विनिर्दिष्टं मुनिभिर्देहनाशनम् ॥

ఒక బ్రాహ్మణుడు బ్రహ్మహత్య చేసి, సురాపానం చేసినవాడైతే, మునులు అతనికి దేహనాశమే (దేహత్యాగం వరకు) ప్రాయశ్చిత్తమని నిర్దేశించారు.

Verse 40

मातरं गुरुपत्नीं च स्वसारं पुत्रिकां वधूम् ॥ गत्वा तु प्रविशेदग्निं नान्या शुद्धिर्विधीयते ॥

తల్లి, గురుపత్ని, సోదరి, కుమార్తె లేదా కోడలిని అపవిత్రం చేసినవాడు వెళ్లి అగ్నిలో ప్రవేశించాలి; దీనికన్నా వేరే శుద్ధి విధానం చెప్పబడలేదు.

Verse 41

ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्त्रीघ्नश्च गुरुतल्पगः ॥ अगम्यागमनं कृत्वा एषां स समतामियात् ॥

నిషిద్ధ స్త్రీతో సంగమం చేసినవాడు బ్రాహ్మణహంతకుడు, సురాపానుడు, స్త్రీహంతకుడు, గురుశయ్యాభంగకుడు—వారితో సమాన పాపస్థితిని పొందును।

Verse 42

इति श्रुत्वा तु पाञ्चाली ज्येष्ठभ्रातरमेव तम् ॥ द्विजेभ्यः प्रददौ सर्वमङ्गलग्नं विभूषणम् ॥

ఇది విని పాంచాలి జ్యేష్ఠభ్రాత వాక్యాన్ని అనుసరించి, ఆ శుభలగ్నంలో ధరించిన సమస్త ఆభరణాలను ద్విజులకు (బ్రాహ్మణులకు) దానమిచ్చెను।

Verse 43

रत्नं वस्त्रं धनं धान्यं यत्किञ्चित्तत्र संस्थितम् ॥ तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यश्च दत्त्वाशेषं ददौ धनम् ॥

అక్కడ ఉన్నదంతా—రత్నాలు, వస్త్రాలు, ధనం, ధాన్యం మొదలైనవి—అన్నిటిని బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చి, మిగిలిన ధనమును కూడా దానమిచ్చెను।

Verse 44

कालिञ्जरस्य भूषार्थमारामार्थं विशेषतः ॥ कृष्णगङ्गोद्भवे तीर्थे चितां कृत्वा विधानतः ॥

కాలింజర అలంకారార్థమును, విశేషంగా ఆరామం (ఉద్యానం) స్థాపనార్థమును, కృష్ణగంగోద్భవ తీర్థంలో విధిపూర్వకంగా చితను నిర్మించిరి।

Verse 45

आत्मनश्च विशुद्ध्यर्थं प्रजज्वाल हुताशनम् ॥ इति निश्चित्य तत्रैव स्नात्वा देवं प्रणम्य च ॥

ఆత్మశుద్ధ్యర్థముగా ఆమె హుతాశనాన్ని (అగ్ని) ప్రజ్వలింపజేసెను; ఇట్లు నిశ్చయించి అక్కడే స్నానమాచరించి దేవునికి నమస్కరించెను।

Verse 46

मरणायोपयोग्यानि कृत्वा कर्माणि तत्र च ॥ माथुरान्स समाहूय दत्त्वा दानानि सर्वशः ॥

అక్కడ మరణానికి అనుకూలమైన కర్మలను నిర్వహించి, అతడు మథురావాసులను పిలిచి అన్ని విధాల దానాలు ఇచ్చెను।

Verse 47

क्रीत्वा ग्रामांश्च तत्रैव ब्राह्मणेभ्यो ददौ तदा ॥ ईशावास्यं जपं दिव्यं जापकेभ्यः शृणोति च ॥

అక్కడే గ్రామాలను కొనుగోలు చేసి, అప్పుడు బ్రాహ్మణులకు దానంగా ఇచ్చెను; అలాగే జపకులు పఠించే ఈశావాస్య యొక్క దివ్య జపాన్ని కూడా వినెను।

Verse 48

तेभ्योऽपि प्रददौ द्रव्यं सत्रार्थं च विभागशः ॥ और्ध्वदैहिकभागार्थं कल्पयित्वा यथाविधि ॥

వారికీ సత్రార్థంగా విభజించి ద్రవ్యాన్ని ఇచ్చెను; మరియు నియమానుసారం ఔర్ధ్వదైహిక కర్మల భాగార్థం ఏర్పాట్లు చేసెను।

Verse 49

स्नात्वा तीर्थे च कृष्णस्य देवं दृष्ट्वा प्रणम्य च ॥ कालिञ्जरस्य पूजार्थं सत्रार्थं परिकल्प्य च ॥

కృష్ణతీర్థంలో స్నానం చేసి, దేవుని దర్శించి నమస్కరించి; కాలింజర పూజార్థం మరియు సత్రార్థం కూడా ఏర్పాట్లు చేసెను।

Verse 50

देवालयं च तत्रैव कृत्वा सन्दिश्य सार्थकान् ॥ सुमन्तोः प्रवरस्याथ पादौ जग्राह धर्मवित् ॥

అక్కడే దేవాలయాన్ని నిర్మించి, సార్థనాయకులకు ఆదేశాలు ఇచ్చి; ధర్మవేత్త ఆ శ్రేష్ఠుడు సుమంతుని పాదాలను పట్టుకొనెను।

Verse 51

देव ज्ञानं च ते दिव्यमद्भुतं लोमहर्षणम् ॥ अगम्यागमनादेव पापं जातं मम प्रभो ॥

హే ప్రభూ, నీ దివ్య జ్ఞానం అద్భుతమై రోమాంచకరం. అయినా చేరకూడని స్థలానికి వెళ్లిన మాత్రాన, హే స్వామీ, నాలో పాపం ఏర్పడింది.

Verse 52

आगतोऽहं यदारभ्य मथुरायां ततो गुरो ॥ भगिन्या सह संयोगे जातोऽयं कुलनाशकः ॥

హే గురో, నేను మథురకు వచ్చినప్పటి నుంచే, అక్కడ నా సోదరితో సంయోగం వల్ల ఈ వంశనాశకుడు జన్మించాడు.

Verse 53

त्वया निर्मलदृष्ट्या च वीक्षितोऽहं पुरा मुने ॥ कृमयो मम गात्रात्तु निर्गच्छन्तो हि नित्यदा ॥

హే మునీ, పూర్వం నీవు నిర్మల దృష్టితో నన్ను చూచినప్పుడు, నా శరీరంనుండి పురుగులు నిత్యం బయటకు వచ్చేవి.

Verse 54

कृष्णगङ्गाप्रभावेण पुनर्निर्मलतां गतम् ॥ तत्सर्वं हि त्वया दृष्टं पृष्टश्चाहं पुनः पुनः ॥

కృష్ణ-గంగ ప్రభావంతో నేను మళ్లీ నిర్మలతను పొందాను. అది అంతా నీవే చూశావు, నన్ను మళ్లీ మళ్లీ ప్రశ్నించావు కూడా.

Verse 55

अनुज्ञां देहि भो स्वामिंस्तव पादौ नमाम्यहम् ॥ विश्राव्य तस्य तत्पापं चितां दीप्य घृतोक्षिताम् ॥

హే స్వామీ, అనుమతి ఇవ్వుము; నేను నీ పాదాలకు నమస్కరిస్తున్నాను. అతని పాపాన్ని ప్రకటించి, నెయ్యితో చల్లిన చితిని అతడు ప్రజ్వలింపజేశాడు.

Verse 56

प्रवेष्टुकामं तत्राग्नौ खे प्रोवाचाशरीरिणी ॥ मैवं कार्षीः साहसं च विपाप्मानौ यतश्च वाम् ॥

అక్కడ అగ్నిలో ప్రవేశించదలచినవాడిని చూసి ఆకాశంలో అశరీరవాణి పలికింది—“ఇలా సాహసం చేయకండి; మీరు ఇద్దరూ పాపరహితులు.”

Verse 57

कस्माद्वा कस्य सन्त्रासान्मरणे कृतनिश्चयौ ॥ यत्र कृष्णस्य सञ्चारः क्रीडितं च यथासुखम् ॥

ఎందుకు—ఎవరి భయంతో—మీరు మరణాన్ని నిర్ణయించుకున్నారు? శ్రీకృష్ణుడు సంచరించి సుఖంగా క్రీడించే ఈ స్థలంలో ఎందుకు ఇలా?

Verse 58

चक्राङ्कितपदा तेन स्थानं ब्रह्मसमं शुभम् ॥ अन्यत्र हि कृतं पापं तीर्थमासाद्य गच्छति ॥

ఆయన చక్రచిహ్నిత పాదముద్రలతో అలంకృతమైన ఆ స్థలం శుభమై బ్రహ్మలోకసమం. ఇతరత్ర చేసిన పాపం తీర్థాన్ని చేరగానే నశిస్తుంది.

Verse 59

तीर्थे च यत्कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति ॥ द्वावेतौ च यथावश्यं गङ्गासागरसम्गमे ॥

కానీ తీర్థంలో చేసిన పాపం వజ్రలేపంలా దృఢమవుతుంది. ఇంకా ఈ రెండు విషయాలు గంగా-సాగర సంగమంలో తప్పక వర్తిస్తాయి.

Verse 60

सकृदेव नरः स्नात्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया ॥ पृथिव्यां यानि तीर्थानि सर्वाण्येवाभिषेचनात् ॥

మనిషి ఒక్కసారి స్నానం చేసినా బ్రహ్మహత్యాపాపం నుండి విముక్తి పొందుతాడు; ఆ అభిషేకస్నానంతో భూమిపై ఉన్న సమస్త తీర్థాలు (అందులో) సమాహితమవుతాయి.

Verse 61

तत्पञ्चतीर्थस्नानेन समं नास्त्यत्र संशयः ॥ एकादश्यां च विश्रान्तौ द्वादश्यां सौकरे तथा ॥

పంచతీర్థస్నానానికి సమానమైనది ఇక్కడ మరొకటి లేదు—ఇందులో సందేహం లేదు. ఏకాదశినాడు విశ్రాంతలో, అలాగే ద్వాదశినాడు సౌకరలో (స్నానం) ప్రశంసితము।

Verse 62

त्रयोदश्यां नैमिषे च प्रयागे च चतुर्दशीम् ॥ कार्त्तिक्यां पुष्करे चैव कार्त्तिकस्य सितासिते ॥

త్రయోదశినాడు నైమిషంలో, చతుర్దశినాడు ప్రయాగంలో; అలాగే కార్త్తిక మాసంలో పుష్కరంలో కూడా—కార్త్తిక శుక్లకృష్ణ పక్షములలో।

Verse 63

कालेष्वेषु नरः स्नात्वा सर्वपापं व्यपोहति ॥ मथुरायां च तीर्थेभ्यो विश्रान्तः पञ्चतीर्थके ॥

ఈ కాలాలలో స్నానం చేసిన మనిషి సమస్త పాపాలను తొలగించుకుంటాడు. అలాగే మథురాలోని తీర్థాలలో పంచతీర్థ సమూహంలో విశ్రాంత (తీర్థం) ఉంది।

Verse 64

कृष्णगङ्गा दशगुणं लभते च दिनेदिने ॥ ज्ञातोऽज्ञातो वा अपि यत्पापं समुपार्जितम् ॥

కృష్ణగంగలో దినదినమూ దశగుణ ఫలము లభిస్తుంది. తెలిసి గానీ తెలియక గానీ ఏ పాపం సంపాదించబడినదో—

Verse 65

सुकृतं दुष्कृतं चापि मथुरायां प्रणश्यति ॥ वराहेण पुरा चेदं पृथिव्यै कथितं शुभम् ॥

మథురాలో పుణ్యమూ పాపమూ—రెండూ—నశిస్తాయని చెప్పబడింది. ఈ శుభకథను పూర్వం వరాహుడు పృథివికి ఉపదేశించాడు।

Verse 66

तीर्थानां गुणमाहात्म्यं महापातकनाशनम् ॥ सर्वदेवमयो योऽसौ सर्ववेदमयस्तथा ॥

ఇది తీర్థాల గుణమహాత్మ్యం; మహాపాతకాలను నశింపజేస్తుంది. ఆ తత్త్వం సమస్త దేవతలతో నిండినది, అలాగే సమస్త వేదమయమూ.

Verse 67

अनन्तश्चाप्रमेयश्च यस्य चान्तो न विद्यते ॥ यस्य श्रोत्रैकदेशे तु आकाशो लेशमात्रकः ॥

ఆయన అనంతుడు, అప్రమేయుడు; ఆయనకు అంతం తెలియదు. ఆయన చెవిలోని ఒక భాగంలోనే ఆకాశం కూడా కేవలం లేశమాత్రమే.

Verse 68

विलीनो ज्ञायते नैव तस्य देवस्य का कथा ॥ तथा नयनयोः प्रान्ते तेजो लीनं न दृश्यते ॥

లీనమైనది అసలు తెలిసిపోదు—అయితే ఆ దేవుని గురించి ఏమి చెప్పగలం? అలాగే కన్నుల అంచున లీనమైన తేజస్సు కూడా కనిపించదు.

Verse 69

निःश्वासे च विलीनोऽसौ वायुर्नष्टो न दृश्यते ॥ खुराग्रेषु तथा लीनाः समुद्राः सप्त च प्रभोः ॥

నిశ్వాసంలో ఆ వాయువు లీనమై అదృశ్యమవుతుంది; కనిపించదు. అలాగే ప్రభువు ఖురాల అగ్రభాగాలలో ఏడు సముద్రాలు లీనమై ఉన్నాయి.

Verse 70

दृश्यन्ते स्वेदसङ्काशा नाममात्रा यथा पुरा ॥ रोमकूपान्तरे लग्ना सशैलवनकानना

అవి చెమటవంటి ఆనవాళ్లలా మాత్రమే కనిపిస్తాయి—మునుపటిలాగే కేవలం నామమాత్రంగా—పర్వతాలు, అడవులు, వనాలతో సహా (దివ్య దేహపు) రోమకూపాల మధ్య అంటుకొని ఉంటాయి.

Verse 71

नष्टा पृथ्वी न लभ्येत तस्माद्देवात्तु कोऽधिकः ॥ सोऽत्र तीर्थपरित्राणं कुर्वन्देवः स्वयं प्रभुः

భూమి నశిస్తే మళ్లీ దొరకదు; కాబట్టి ఆ దేవునికంటే గొప్పవాడు ఎవరు? ఇక్కడ ఆ ప్రభువే స్వయంగా దేవుడై తీర్థాల పరిరక్షణ చేస్తాడు।

Verse 72

वराहः संस्थितः साक्षात्पुराणं येन सूचितम् ॥ पृथिव्याः सर्वसन्देहान् स्फोटयामास योऽव्ययः

వరాహుడు సాక్షాత్తుగా నిలిచెను; ఆయనద్వారానే ఈ పురాణం సూచింపబడెను. ఆ అవ్యయుడు భూమి యొక్క సమస్త సందేహాలను ఛేదించాడు।

Verse 73

नवम्यां ज्येष्ठ शुक्लस्य स्नात्वा गङ्गोदके नरः ॥ सूकरे तु त्रिरात्रं च मानवो दीपदः सकृत्

జ్యేష్ఠ శుక్ల నవమినాడు గంగాజలంలో స్నానం చేసి, మనిషి సూకర తీర్థంలో మూడు రాత్రుల వ్రతం ఆచరించాలి; ఒకసారి దీపదానం చేయాలి।

Verse 74

दत्त्वा दानं यथाशक्ति सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ कालिञ्जरे च द्वादश्यां स्नात्वा सम्पूज्य देवताम्

యథాశక్తి దానం ఇచ్చినవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు. అలాగే కాలింజరంలో ద్వాదశినాడు స్నానం చేసి దేవతను విధిగా పూజించి…

Verse 75

द्वादशादित्यसङ्काशो विमाने च समास्थितः ॥ विष्णुना समनुज्ञातो विष्णुलोके महीयते

పన్నెండు సూర్యుల వంటి కాంతితో, విమానంలో ఆసీనుడై, విష్ణువు అనుమతితో అతడు విష్ణులోకంలో గౌరవింపబడతాడు।

Verse 76

वराह उवाच ॥ एवं सुखदशब्देन देववाण्या प्रचोदितः ॥ पाञ्चालसंज्ञकस्तत्र सुमन्तुं पर्यपृच्छत

వరాహుడు పలికెను—ఇట్లు మధురపదములతో కూడిన దేవవాణి ప్రేరణచేత అక్కడ ‘పాంచాల’నాముడు సుమంతుని ప్రశ్నించెను।

Verse 77

अस्मद्गुरुः पिता त्वं च ब्रूहि किं करवाणि वै ॥ पावकालम्भनं मे स्यादुताहो तीर्थसेवनम्

మీరు నా గురువూ, తండ్రియూ; నేను ఏమి చేయవలెనో చెప్పండి. నేను అగ్ని-వ్రతాన్ని ఆచరించనా, లేక తీర్థసేవ చేయనా?

Verse 78

त्रिरात्रं कृच्छ्रपाराक चान्द्रायणमथापि वा ॥ तव पादाङ्किते वापि स्थित्वा मोक्षमवाप्नुयाम्

నేను త్రిరాత్ర వ్రతమా, కఠిన కృచ్ఛ్ర-పారాకమా, లేక చాంద్రాయణమా ఆచరించనా? లేదా మీ పాదముద్రలతో గుర్తించబడిన స్థలంలో నిలిచి మోక్షం పొందనా?

Verse 79

आकाशभारती यत्तु तत्सत्यं नानृतं क्वचित् ॥ मया प्रत्यक्षतः पूर्वं तव गात्रेषु पातकम्

ఆకాశవాణి చెప్పినది సత్యమే; ఎప్పుడూ అసత్యం కాదు. పూర్వం నేను ప్రత్యక్షంగా మీ అవయవాలపై పాతకదోషాన్ని చూచితిని।

Verse 80

दिनेदिने च स्नानात्प्राक् प्रतिगच्छति नित्यशः ॥ आश्रमे त्वं स्थितश्चात्र निर्मलश्च शशी यथा ॥

అతడు దినదినము స్నానకాలానికి ముందే నిత్యము వెళ్లిపోతాడు. అయితే ఇక్కడ ఆశ్రమంలో నివసిస్తున్న మీరు చంద్రునివలె నిర్మలంగా ఉన్నారు।

Verse 81

तिष्ठोपरमितः पापाद्यावৎकालं च जीवसि ॥ इयं तु भगिनी पापादुपावृत्ता सती परम् ॥

పాపమునుండి విరమించి, నీవు జీవించు కాలమంతా స్థిరంగా నిలుచు. అయితే ఈ సోదరి సతీ అయినప్పటికీ పాపమునుండి అత్యంత కష్టంతోనే తిరిగివచ్చింది.

Verse 82

कृष्णगङ्गोद्भवस्यापि तथा कालिञ्जरस्य च ॥ सूकरस्य च माहात्म्यं यथा ते वर्णितं पुरा ॥

కృష్ణగంగోద్భవమునది, అలాగే కాలింజరమునది, మరియు సూకరమునది కూడా మహాత్మ్యం—నీకు పూర్వమే వర్ణించినట్లే.

Verse 83

यः शृणोति वरारोहे श्रद्धया परया युतः ॥ पठति प्रातरेवापि न स पापेन लिप्यते ॥

హే వరారోహే, పరమ శ్రద్ధతో దీనిని వినువాడు, లేదా ఉదయమే దీనిని పఠించువాడు, పాపముచే లిప్తుడు కాడు.

Verse 84

सप्तजन्मकृतं पापं तस्य सर्वं व्यपोहति ॥ फलं च गोशतस्यापि दत्तस्य समवाप्नुयात् ॥ अमृतत्वं च लभते स्वर्गलोकं च गच्छति ॥

ఇది అతని ఏడు జన్మలలో చేసిన సమస్త పాపమును తొలగిస్తుంది. వంద గోవులను దానమిచ్చిన ఫలమును కూడా అతడు పొందును; అమృతత్వమును పొంది స్వర్గలోకమునకు వెళ్తాడు.

Verse 85

स्नात्वा तीर्थे समीपे च कृष्णगङ्गोद्भवे सदा ॥ एवं नित्यं प्रसक्तो हि करोति द्रव्यगर्वितः ॥

తీర్థమున స్నానము చేసి, కృష్ణగంగోద్భవమని పిలువబడే స్థల సమీపమున ఎల్లప్పుడూ—ఇలా నిత్యము ఆసక్తుడై, ధనగర్వముతో అతడు కార్యములు చేయుచున్నాడు.

Verse 86

अस्ति किञ्चिन्महत्पापं तव प्रच्छन्नसम्भवम् ॥ अस्यां तीर्थप्रभावेण स्नानाद्गच्छति दूरतः ॥

నీకు గుప్త కారణమునుండి పుట్టిన ఒక మహాపాపం ఉంది. ఈ తీర్థ ప్రభావంతో స్నానం చేసినచో అది దూరంగా తొలగిపోతుంది.

Verse 87

दुर्भिक्षपीडिते राष्ट्रे गतौ तौ दक्षिणापथम् ॥ नर्मदादक्षिणे कूले ब्राह्मणानां पुरोत्तमे ॥

రాజ్యం దుర్భిక్షంతో పీడితమైనప్పుడు వారు ఇద్దరూ దక్షిణాపథానికి వెళ్లారు. నర్మదా నదికి దక్షిణ తీరంలో బ్రాహ్మణుల శ్రేష్ఠ పురంలోకి చేరారు.

Verse 88

तैस्तै रुपायैर्विविधैर्जीवयित्वा च तं नरम् ॥ लब्धप्राणं तु तं दृष्ट्वा पप्रच्छुर्मोहकारणम् ॥

వివిధ ఉపాయాలతో వారు ఆ మనిషిని మళ్లీ జీవింపజేశారు. అతనికి ప్రాణం తిరిగివచ్చినదాన్ని చూసి, అతని మోహానికి కారణం ఏమిటని అడిగారు.

Verse 89

पाञ्चालोऽपि विधानॆन नमस्कृत्य मुनिं गुरुम् ॥ सुमन्तुं च महाभागमुपविश्याग्रतश्च सः ॥

పాంచాలుడు కూడా విధిపూర్వకంగా తన గురువైన మునికి, మహాభాగుడైన సుమంతునికి నమస్కరించి, వారి ముందర కూర్చున్నాడు.

Verse 90

तत्सत्यं मम सञ्जातमगम्यागमपातकम् ॥ तत्पापस्य विशुद्ध्यर्थं देहत्यागं करोमि वै ॥

“నాకు ఇది నిజమైంది—అగమ్యగమనమనే పాతకం నావల్ల సంభవించింది. ఆ పాప శుద్ధి కోసం నేను నిశ్చయంగా దేహత్యాగం చేస్తాను.”

Verse 91

असिकुण्डे सरस्वत्यां तथा कालिञ्जरस्य च ॥ पञ्चतीर्थाभिषेकाच्च यत्फलं लभते नरः ॥

అసికుణ్డంలో, సరస్వతీ నదిలో, అలాగే కాలింజరంలో స్నానం చేసి, ‘పంచతీర్థ’ అభిషేకం వలన మనిషి పొందే ఫలం ఏదైతే ఉందో—

Verse 92

तस्य सन्दर्शनादेव सर्वपापविवर्जितः ॥ तत्क्षणादेव जायेत नात्र कार्याविचारणा ॥

దాని కేవలం దర్శనమాత్రంతోనే మనిషి ఆ క్షణంలోనే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; ఇందులో విచారణ అవసరం లేదు.

Verse 93

सगतिश्च विपापा च भविष्यति न संशयः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं प्रभावस्तीर्थस्य मथुरायां वसुन्धरे ॥

సద్గతి మరియు పాపరహితత్వం కూడా కలుగుతుంది—సందేహం లేదు. శ్రీ వరాహుడు పలికెను: ఓ వసుంధరా! మథురాలో ఈ తీర్థానికి ఇలాంటి మహిమ ఉంది.