Adhyaya 175: The Sanctity of the Kṛṣṇagaṅgā Pilgrimage-Ford and the Account of the Brahmin Vasu’s Daughter

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु चान्यद्वरारोहे कृष्णगङ्गासमुद्भवम् ॥ यमुनास्रोतसि स्नात्वा कृष्णद्वैपायनो मुनिः ॥

Varaha Bhagwan bole. Suno, aur bhi ek baat batata hoon. Krishna Ganga kahan se aayi thi. Vyas rishi Yamuna mein naha rahe the.

Verse 2

ध्यात्वा मनसि गङ्गां तां कालिन्दीं पापहारिणीम् ॥ नित्यं च कर्म कुरुते तत्र तीर्थजलाप्लुतिम् ॥

Unhone socha ki Ganga yahan aa jaye. Kalindi paap mitati hai. Woh roz wahan puja karte the. Tirth ke paani mein jaate the.

Verse 3

सोमवैकुण्ठयोर्मध्ये कृष्णाङ्गेति कथ्यते ॥ यत्रातप्यत स व्यासो मथुरायां स्थितोऽमलः ॥

Soma aur Vaikunth ke beech ek jagah hai jise Krishnaanga kehte hain. Vyas ji Mathura mein rehte the. Woh bilkul saaf dil ke the. Unhone wahan tapasya ki thi.

Verse 4

तत्राश्रमपदं दिव्यं मुनिप्रवरसेवितम् ॥ आगच्छन्ति सदा तत्र चातुर्मास्यमुपासितुम् ॥

Wahan ek achha sa ashram hai. Bade-bade rishi wahan aate hain. Chaar mahine ka vrat rakhne ke liye log wahan jaate rehte hain.

Verse 5

मुनयो वेदतत्त्वज्ञा ज्ञानिनः संहितव्रताः ॥ श्रौतस्मार्त्तपुराणेषु सन्देहो यस्य कस्यचित् ॥

Wahan ke rishi bahut jaanne wale the. Vedon ka gyaan unko tha. Vrat bhi rakhte the. Kisi ko bhi shastra mein koi shak ho, woh usko samjha dete the.

Verse 6

व्यासोऽपनodayāmāsa नानावाक्यैः सताङ्गतिः ॥

Vyas ji acche logon mein rehte the. Unhone bahut saari baatein karke sabka shak door kar diya.

Verse 7

कालञ्जरे महादेवं तत्र तीर्थपतिं शिवम् ॥ यस्य सन्दर्शनादेव कृष्णगङ्गाफलं भवेत् ॥

Kalanjar mein Mahadev ji hain. Shiv ji wahan teerth ke swami hain. Bas unko ek baar dekh lo, Krishna Ganga ka phal mil jata hai.

Verse 8

तत्र स्थितो द्वादशाब्दव्रती सङ्गविवर्जितः॥ पक्षाहारी च फलभुग्दर्शे वै पौर्णमासिके॥

Woh wahan reh gaya aur baarah saal ka vrat rakha. Kisi sang se door ho gaya. Paksha mein ek baar khata, sirf phal khata. Aur poornima amavasya ke din bhi vrat rakhta tha.

Verse 9

गत्वा हिमालयं चासौ बदरीमभितो गतः॥ व्यासश्चर्यापरस्तत्र ध्यानयोगपरायणः॥

Woh Himalaya gaya aur Badari ke aas-paas pahunch gaya. Wahan Vyas rah rahe the. Woh apni routine mein lage hue the aur dhyan mein doobe hue the.

Verse 10

प्रत्यक्षं कृष्णतीर्थे तु पाञ्चाल्यकुलतन्तुना। पाञ्चाल्योऽथ द्विजः कश्चिन्नाम्ना वसुरिति श्रुतः॥

Krishna teerth mein ek brahmin rehta tha. Uska naam Vasu tha. Woh Panchal kul se tha aur sab usko jaante the.

Verse 11

दुर्भिक्षपीडितोऽत्यन्तं सभार्यो दक्षिणां गतः॥ शिवनद्याः दक्षिणे तु कूले स वरपत्तने॥

Akal pad gaya toh usne apni biwi ke saath dakshin ki taraf jana shuru kiya. Shiv nadi ke dakshin kinare par usne Varapattana mein bas gaya.

Verse 12

निवासमकरोत्तत्र ब्राह्मणीं वृत्तिमाश्रितः॥ तत्रस्थस्य तदा पञ्च पुत्राः कन्याभवम्स्तदा॥

Wahan usne apna ghar bana liya aur brahmin ki tarah kaam karne laga. Wahan rehte hue uske paanch betiyan hui.

Verse 13

ब्राह्मणाय च दत्ता सा धनधान्यसमन्विता॥ स द्विजः कालसम्पन्नः सभार्यस्तत्र संस्थितः॥

Us ladki ki shaadi ek Brahmin ke saath ho gayi. Uske ghar mein dhan aur anaaj dono the. Jab sahi waqt aaya, woh Brahmin apni biwi ke saath wahi rehne laga.

Verse 14

कन्याऽस्थीनि तु सङ्गृह्य मथुरामाजगाम ह॥ श्रुत्वा पुराणे पतितमर्धचन्द्रेऽस्थिपातनम्॥

Woh Brahmin us ladki ki haddiyan leke Mathura gaya. Usne Puran mein suna tha ki Ardhachandra naam ki jagah pe haddiyan rakhne ka bahut mahatva hai.

Verse 15

नित्यं स्वर्गे वसति स यस्यास्थि ह्यर्धचन्द्रके॥ तीर्थयात्राप्रसङ्गेन लोकैः प्रचलिता बहिः॥

Jiska bhi asthi Ardhachandra mein rakh diya jaye, woh swarg mein rehta hai. Yeh baat logon ke beech teerth yatra ke waqt fail gayi.

Verse 16

तेन सार्थेन सा कन्या मथुरायां जगाम च॥ कनिष्ठा भगिनी तेषां बालरण्डा बभूव ह॥

Us saath mein woh ladki bhi Mathura gayi. Uski sabse choti behen bhi thi, jo badi jaldi vidhwa ho gayi thi.

Verse 17

सुरूपा सुकुमाराङ्गी नीलकुञ्चितमूर्द्धजा॥ कदलीकाण्डसङ्काशे तस्या ऊरू सुमांसले॥

Woh ladki badi sundar thi, badi nazuk badan wali. Uske baal kale aur ghunghrala the. Uski taangein badi moti aur sundar thi, jaise keli ka ped.

Verse 18

सुश्लिष्टाङ्गुलिपादा तु नखास्ताम्रोज्ज्वलाः शुभाः ॥ गम्भीरा दक्षिणावर्त्ता नाभिस्त्रिवलिशोभिता ॥

Uski ungliyan aur paer bilkul theek se bane the. Uske naakh chamak rahe the, tambe jaisa rang tha. Uski naabhi gehri thi aur right side ki taraf thi. Uske pet par teen linein thi jo acchi lag rahi thi.

Verse 19

सुनखी स्वक्षिणी सुभ्रूः सुप्रमाणा सुभाषिणी ॥ तेन तेनैव सम्पूर्णरूपेण च तिलोत्तमा ॥

Uske naakh acche the, aankhein sunder thi aur bhiyaan bhi acchi thi. Uska badan sahi measurement ka tha aur baat karne ka tarika bhi accha tha. Har tarah se woh Tilottama jaisi dikhti thi, poora roop perfect tha.

Verse 20

यं यं पश्यति चार्वङ्गी यस्तां चैव प्रपश्यति ॥ स स चित्र इव न्यस्तो विचेता जायते नरः ॥

Jis aadmi ko woh dekhti thi aur jo aadmi use dekhta tha, woh insaan ek painting ki tarah ho jata tha. Uska dimaag chala jata tha, khud ko sambhal nahi paata tha.

Verse 21

एवंविधा तत्र तत्र तीर्थस्नानपरायणा ॥ दृष्टा वेश्यसमूहेन प्रागल्भ्येन तदा क्वचित् ॥

Woh tirtho par jaake nahaati rehti thi. Ek baar kuchh tawaifon ne use dekh liya. Woh log bahar nikal ke baat karti thi.

Verse 22

कान्यकुब्जाधिपो राजा क्षत्रधर्मे व्यवस्थितः ॥ तस्य सत्रं सर्वकाले देवगर्त्तेश्वरे शिवे ॥

Kanyakubja ka raja tha jo apne dharam par chalta tha. Woh kshatriya tha aur apna kaam theek se karta tha. Usne Devagartteshwar mein Shiv ji ke liye ek satra lagaya hua tha jo hamesha chalta rehta tha.

Verse 23

प्रवर्त्तते सुवित्ताढ्य प्रेक्षणीयं मनोरमम् ॥ वादित्राणि च गीतानि शक्रस्य भवने यथा ॥

Yeh sab bahut acche se chal raha tha. Paisa-daulat sab tha, dekhne layak jagah thi. Wahan bajate the, gaane chalte the, jaise Indra ke mahal mein hota hai.

Verse 24

तस्य देवस्य या वेश्यास्ताभिः सा प्रतिलोभिता ॥

Us devta ke yahan jo tawaif thi, unhone use phansaya.

Verse 25

गीतनृत्यादिषु रता तासां धर्ममुपागता ॥ अल्पैस्तु दिवसैः साध्वी असाध्वीभिः परिवृता ॥

Woh gaane aur naach mein lag gayi. Unki zindagi jine lagi. Thode hi din mein woh acchi aurat buri auraton ke beech phans gayi.

Verse 26

एवं वसति सा बाला देवस्यास्य परिग्रहा ॥ यथासुखं समेताभिर्विहरन्ती दिने दिने ॥

Woh ladki wahan rehne lagi, us devta ke yahan kaam karne lagi. Din-bhar woh apni saheliyon ke saath masti karti, apni marzi se jeeti thi.

Verse 27

त्रिकालदर्शी शुद्धात्मा सिद्धत्वं प्राप्नुयात्प्रभुः॥ तस्याश्रमपदस्थस्य यद्दृष्टं ज्ञानचक्षुषा ॥

Jo insaan ka saaf dil hota hai, woh teenon kaam dekh sakta hai. Use siddhi mil jaati hai. Jo kuch bhi usne apne ashram mein apne gyaan se dekha, woh ab bataya ja raha hai.

Verse 28

क्षामोदरी समकुक्षिः पीनोन्नतपयोधरा ॥ कम्बुग्रीवा संवृतास्या सुदती स्वधराहनुः

Uski kamar patli thi, pet saaf aur seedha. Uske seeney bhare hue the aur oopar ko the. Uski gardan shankh jaisi thi, munh accha bana tha. Daant sundar the aur jabaan pakki thi.