Adhyaya 175: The Sanctity of the Kṛṣṇagaṅgā Pilgrimage-Ford and the Account of the Brahmin Vasu’s Daughter

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु चान्यद्वरारोहे कृष्णगङ्गासमुद्भवम् ॥ यमुनास्रोतसि स्नात्वा कृष्णद्वैपायनो मुनिः ॥

শ্ৰী বৰাহ ক’লে: শুনা আৰু, হে সুন্দৰী, কৃষ্ণগঙ্গাৰ উৎপত্তিৰ বৃত্তান্ত। যমুনাৰ স্ৰোতত স্নান কৰি, মুনি কৃষ্ণদ্বৈপায়ন (ব্যাস)য়ে…

Verse 2

ध्यात्वा मनसि गङ्गां तां कालिन्दीं पापहारिणीम् ॥ नित्यं च कर्म कुरुते तत्र तीर्थजलाप्लुतिम् ॥

সেই গঙ্গা—অর্থাৎ কালিন্দী, পাপহাৰিণী—মনতে ধ্যান কৰি, তেওঁ নিত্য তাত কৰ্ম সম্পাদন কৰে, আৰু তীৰ্থজলত অবগাহনো কৰে।

Verse 3

सोमवैकुण्ठयोर्मध्ये कृष्णाङ्गेति कथ्यते ॥ यत्रातप्यत स व्यासो मथुरायां स्थितोऽमलः ॥

সোম আৰু বৈকুণ্ঠৰ মাজত ‘কৃষ্ণাঙ্গ’ নামে এক স্থান বুলি কোৱা হয়। তাত মথুৰাত অৱস্থিত নিৰ্মল ব্যাসে তপস্যা কৰিছিল।

Verse 4

तत्राश्रमपदं दिव्यं मुनिप्रवरसेवितम् ॥ आगच्छन्ति सदा तत्र चातुर्मास्यमुपासितुम् ॥

তাত এক দিৱ্য আশ্ৰমস্থান আছে, যি শ্ৰেষ্ঠ মুনিসকলৰ সেৱাৰে শোভিত। চাতুৰ্মাস্য ব্ৰত-উপাসনা কৰিবলৈ তেওঁলোকে সদায় তাত আহে।

Verse 5

मुनयो वेदतत्त्वज्ञा ज्ञानिनः संहितव्रताः ॥ श्रौतस्मार्त्तपुराणेषु सन्देहो यस्य कस्यचित् ॥

মুনিসকল—বেদ-তত্ত্বজ্ঞ, জ্ঞানত প্ৰবুদ্ধ, আৰু সংযমিত ব্ৰতত দৃঢ়—যিসকলৰ শ্ৰৌত, স্মাৰ্ত আৰু পুৰাণিক পৰম্পৰা বিষয়ে কিছুমান সন্দেহ উঠে, তেওঁলোকক উপদেশ দিয়ে।

Verse 6

व्यासोऽपनodayāmāsa नानावाक्यैः सताङ्गतिः ॥

সৎলোকৰ সঙ্গী ব্যাসে নানা বাক্যৰে (তেওঁলোকৰ) সন্দেহ দূৰ কৰিলে।

Verse 7

कालञ्जरे महादेवं तत्र तीर्थपतिं शिवम् ॥ यस्य सन्दर्शनादेव कृष्णगङ्गाफलं भवेत् ॥

কালঞ্জৰত মহাদেৱ—তাত তীৰ্থপতি শিৱ; যাঁৰ কেৱল দৰ্শনতেই কৃষ্ণগঙ্গাৰ ফল লাভ হয়।

Verse 8

तत्र स्थितो द्वादशाब्दव्रती सङ्गविवर्जितः॥ पक्षाहारी च फलभुग्दर्शे वै पौर्णमासिके॥

তাত অৱস্থিত হৈ তেওঁ বাৰ বছৰীয়া ব্ৰত গ্ৰহণ কৰিলে, সংসাৰিক সঙ্গ ত্যাগ কৰি। তেওঁ পখৱাৰত মাত্ৰ এবাৰ আহাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল, ফলাহাৰেই জীৱন নিৰ্বাহ কৰি, আৰু অমাৱস্যা- পূৰ্ণিমাৰ বিধি-অনুষ্ঠান পালন কৰিছিল।

Verse 9

गत्वा हिमालयं चासौ बदरीमभितो गतः॥ व्यासश्चर्यापरस्तत्र ध्यानयोगपरायणः॥

হিমালয়লৈ গৈ তেওঁ বদৰীৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চললৈও আগবাঢ়িল। তাত ব্যাস—আচাৰ-নিয়মত নিষ্ঠ—ধ্যানযোগত একাগ্ৰ হৈ আছিল।

Verse 10

प्रत्यक्षं कृष्णतीर्थे तु पाञ्चाल्यकुलतन्तुना। पाञ्चाल्योऽथ द्विजः कश्चिन्नाम्ना वसुरिति श्रुतः॥

কৃষ্ণতীৰ্থত, পাঞ্চাল বংশৰ সূত্ৰৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ সংযোগত, পাঞ্চালৰ এজন দ্বিজ ব্ৰাহ্মণ আছিল; তেওঁৰ নাম বসু বুলি শুনা যায়।

Verse 11

दुर्भिक्षपीडितोऽत्यन्तं सभार्यो दक्षिणां गतः॥ शिवनद्याः दक्षिणे तु कूले स वरपत्तने॥

ভয়ংকৰ দুর্ভিক্ষত অতিশয় পীড়িত হৈ তেওঁ পত্নীসহ দক্ষিণলৈ গ’ল। শিৱা নদীৰ দক্ষিণ তীৰত, তেওঁ বৰপত্তনাত বসতি স্থাপন কৰিলে।

Verse 12

निवासमकरोत्तत्र ब्राह्मणीं वृत्तिमाश्रितः॥ तत्रस्थस्य तदा पञ्च पुत्राः कन्याभवम्स्तदा॥

তাত তেওঁ বাসস্থান স্থাপন কৰিলে আৰু ব্ৰাহ্মণোচিত জীৱিকা অৱলম্বন কৰিলে। তাত বাস কৰি থাকোঁতে, তেতিয়া তেওঁৰ পাঁচটা সন্তান জন্মিল—সেইসময়ত সকলো কন্যা আছিল।

Verse 13

ब्राह्मणाय च दत्ता सा धनधान्यसमन्विता॥ स द्विजः कालसम्पन्नः सभार्यस्तत्र संस्थितः॥

ধন-ধান্যৰে সমৃদ্ধ সেই কন্যাক এজন ব্ৰাহ্মণলৈ বিবাহ দিয়া হ’ল। সেই দ্বিজে সময়মতে পৰিপক্বতা লাভ কৰি, পত্নীসহ তাতেই স্থিত হৈ বাস কৰিলে।

Verse 14

कन्याऽस्थीनि तु सङ्गृह्य मथुरामाजगाम ह॥ श्रुत्वा पुराणे पतितमर्धचन्द्रेऽस्थिपातनम्॥

কন্যাৰ অস্থিসমূহ সংগ্ৰহ কৰি সি মথুৰালৈ আহিল। পুৰাণত অর্ধচন্দ্ৰ তীৰ্থত অস্থি নিক্ষেপৰ কথা সি শুনিছিল।

Verse 15

नित्यं स्वर्गे वसति स यस्यास्थि ह्यर्धचन्द्रके॥ तीर्थयात्राप्रसङ्गेन लोकैः प्रचलिता बहिः॥

যাৰ অস্থি অর্ধচন্দ্ৰ তীৰ্থত স্থাপন কৰা হয়, সি নিত্য স্বৰ্গত বাস কৰে বুলি কোৱা হয়। তীৰ্থযাত্ৰাৰ উপলক্ষে এই কাহিনী লোকসমাজত বহুলভাৱে প্ৰচলিত হ’ল।

Verse 16

तेन सार्थेन सा कन्या मथुरायां जगाम च॥ कनिष्ठा भगिनी तेषां बालरण्डा बभूव ह॥

সেই সাৰ্থ (কাৰৱাঁ)ৰ সৈতে সেই কন্যাও মথুৰালৈ গ’ল। তেওঁলোকৰ কনিষ্ঠা ভগ্নী অল্প বয়সতে বিধৱা হ’ল।

Verse 17

सुरूपा सुकुमाराङ्गी नीलकुञ्चितमूर्द्धजा॥ कदलीकाण्डसङ्काशे तस्या ऊरू सुमांसले॥

সেই কন্যা সুৰুপা, সুকোমল অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গযুক্ত, আৰু ক’লা কুঞ্চিত কেশধাৰী আছিল। তাইৰ উৰু দুটা মাংসল আৰু সুগঠিত, কদলী-কাণ্ডৰ দৰে দেখা গৈছিল।

Verse 18

सुश्लिष्टाङ्गुलिपादा तु नखास्ताम्रोज्ज्वलाः शुभाः ॥ गम्भीरा दक्षिणावर्त्ता नाभिस्त्रिवलिशोभिता ॥

তাইৰ আঙুলি আৰু পদযুগল সুসংলগ্ন আছিল; নখসমূহ শুভ, তাম্ৰবৰ্ণ দীপ্তিত উজ্জ্বল। তাইৰ নাভি গভীৰ, দক্ষিণাৱর্ত, আৰু ত্ৰিবলিৰ সৌন্দৰ্যে শোভিত আছিল।

Verse 19

सुनखी स्वक्षिणी सुभ्रूः सुप्रमाणा सुभाषिणी ॥ तेन तेनैव सम्पूर्णरूपेण च तिलोत्तमा ॥

তাইৰ নখ সুন্দৰ, চকু মনোহৰ আৰু ভ্ৰূযুগল মনোমুগ্ধকৰ; দেহৰ প্ৰমাণ উত্তম আৰু বাক্য মধুৰ। সকলো দিশতে তাই তিলোত্তমাৰ দৰে, সম্পূৰ্ণ ৰূপে পৰিপূৰ্ণ দেখা গৈছিল।

Verse 20

यं यं पश्यति चार्वङ्गी यस्तां चैव प्रपश्यति ॥ स स चित्र इव न्यस्तो विचेता जायते नरः ॥

যাক যাক সেই সুন্দৰাঙ্গী নাৰী চায়—আৰু যিয়ে তাইক পুনৰ চায়—সেই পুৰুষ চিত্ৰৰ দৰে স্থিৰ হৈ পৰে, বিবেক-বোধ হেৰুৱায়।

Verse 21

एवंविधा तत्र तत्र तीर्थस्नानपरायणा ॥ दृष्टा वेश्यसमूहेन प्रागल्भ्येन तदा क्वचित् ॥

এইৰূপা হৈ তাই কেতিয়াবা তেতিয়াবা তীৰ্থস্নানত নিবিষ্ট আছিল। কোনো এক সময়ত দুঃসাহসী আচৰণৰ এক দল গণিকাই তাইক লক্ষ্য কৰিলে।

Verse 22

कान्यकुब्जाधिपो राजा क्षत्रधर्मे व्यवस्थितः ॥ तस्य सत्रं सर्वकाले देवगर्त्तेश्वरे शिवे ॥

কান্যকুব্জৰ অধিপতি ৰজা ক্ষত্ৰধৰ্মত সুপ্ৰতিষ্ঠিত আছিল। তেওঁৰ বাবে দেবগর্ত্তেশ্বৰ—শিৱ—ৰ তীৰ্থত সদায় চলি থকা এক সত্র (অবিৰত যজ্ঞ-দান) আছিল।

Verse 23

प्रवर्त्तते सुवित्ताढ्य प्रेक्षणीयं मनोरमम् ॥ वादित्राणि च गीतानि शक्रस्य भवने यथा ॥

সেয়া যাত্ৰা অতি শোভাৰে আগবাঢ়িল—ধন-সম্পদে সমৃদ্ধ, মনোৰম আৰু দৰ্শনীয়। তাত বাদ্যযন্ত্ৰ আৰু গীত আছিল, যেন শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ প্ৰাসাদত।

Verse 24

तस्य देवस्य या वेश्यास्ताभिः सा प्रतिलोभिता ॥

সেই দেৱতাৰ গৃহস্থালীৰ বেশ্যাসকলৰ দ্বাৰা তাই লোভ দেখুৱাই প্ৰলোভিত কৰা হ’ল।

Verse 25

गीतनृत्यादिषु रता तासां धर्ममुपागता ॥ अल्पैस्तु दिवसैः साध्वी असाध्वीभिः परिवृता ॥

গীত-নৃত্য আদি বিষয়ত আসক্ত হৈ তাই তেওঁলোকৰ আচাৰ-ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিলে। অল্প কিছুমান দিনতে সেই সাধ্বী নাৰী অসাধ্বী আচৰণৰ নাৰীৰে পৰিবেষ্টিত হ’ল।

Verse 26

एवं वसति सा बाला देवस्यास्य परिग्रहा ॥ यथासुखं समेताभिर्विहरन्ती दिने दिने ॥

এইদৰে সেই বালিকা সেই দেৱতাৰ সেই গৃহস্থালীৰ সৈতে সংলগ্ন হৈ তাত বাস কৰিলে। সেই সখীসকলৰ সৈতে মিলি দিনে দিনে যথাসুখে বিচৰণ কৰি থাকিল।

Verse 27

त्रिकालदर्शी शुद्धात्मा सिद्धत्वं प्राप्नुयात्प्रभुः॥ तस्याश्रमपदस्थस्य यद्दृष्टं ज्ञानचक्षुषा ॥

শুদ্ধাত্মা, ত্ৰিকালদৰ্শী প্ৰভু সিদ্ধিত্ব অৱস্থা লাভ কৰিব পাৰে। আশ্ৰমপদত অৱস্থিত হৈ, জ্ঞানচক্ষুৰে তেওঁ যি দেখিলে, সেয়াই এতিয়া বৰ্ণিত হ’ব।

Verse 28

क्षामोदरी समकुक्षिः पीनोन्नतपयोधरा ॥ कम्बुग्रीवा संवृतास्या सुदती स्वधराहनुः

তাই আছিল ক্ষীণ-কটিদেশী, উদৰ সমান আৰু সুগঠিত, আৰু স্তন পূৰ্ণ তথা উন্নত। তাইৰ গ্ৰীৱা শঙ্খসদৃশ, মুখ সুগঠিত, দাঁত সুন্দৰ আৰু হনু দৃঢ় আছিল।