Sukta 93

Mantra 1

उद्घेदभि श्रुतामघं वृषभं नर्यापसम् । अस्तारमेषि सूर्य ॥

ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଉଠ—ଶ୍ରୁତାମଘ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦାତା, ନର୍ୟ (ପୁରୁଷୋଚିତ) କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବୃଷଭଙ୍କ ଦିଗକୁ। ତୁମେ ଅସ୍ତାର (ପାର କରାଇବାଳା) ନିକଟକୁ ଯାଉଛ—ଯେ ଜୟ କରି ପାରେ ନେଇଯାଏ, ସେହି ଦିଗକୁ।

Mantra 2

नव यो नवतिं पुरो बिभेद बाह्वोजसा । अहिं च वृत्रहावधीत् ॥

ଯିଏ ନିଜ ବାହୁବଳର ଓଜସ୍‌ରେ ନିନାନବେ ପୁର (ଦୁର୍ଗ) କୁ ଭେଦିଦେଲେ, ଏବଂ ବୃତ୍ରହା ହୋଇ ଅହି (ସର୍ପ) କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କଲେ—ସେଇ ବିଜୟଶକ୍ତି ଆମ ଭିତରେ, ଅନ୍ତରେ କ୍ରିୟାଶୀଳ ରହୁ।

Mantra 3

स न इन्द्रः शिवः सखाश्वावद्गोमद्यवमत् । उरुधारेव दोहते ॥

ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ପାଇଁ ଶିବ—କୃପାଳୁ ସଖା ହେଉନ୍ତୁ; ଅଶ୍ୱବତ୍ (ଗତିଶକ୍ତିରେ) ସମୃଦ୍ଧ, ଗୋମତ୍ (କିରଣ-ଧେନୁରେ) ସମୃଦ୍ଧ, ଯବମତ୍ (ପୋଷକ ଅନ୍ନରେ) ସମୃଦ୍ଧ; ବିଶାଳଧାରା ଧେନୁ ପରି ସେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତାର ଦୁଧ ଦୋହନ୍ତି।

Mantra 4

यदद्य कच्च वृत्रहन्नुदगा अभि सूर्य । सर्वं तदिन्द्र ते वशे ॥

ଆଜି, ହେ ବୃତ୍ରହନ୍, ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗକୁ ଯାହାକୁ ଉଦ୍‌ଗାର କରି—ଉଠାଇଛ, ସେ ସବୁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ବଶରେ ଅଛି; ଆଲୋକ ଦିଗକୁ ଆମ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ଗତି ତୁମର କର୍ମ ଏବଂ ତୁମର ଅଧିନତା।

Mantra 5

यद्वा प्रवृद्ध सत्पते न मरा इति मन्यसे । उतो तत्सत्यमित्तव ॥

ହେ ସତ୍ୟର ପତି, ସଦା ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ! ଯଦି ତୁମେ ଭାବ ଯେ ‘ମୁଁ ନଶିବି ନାହିଁ’, ତେବେ ସେଇ ତୁମର ସତ୍ୟ— ତୁମର ସତ୍ତା ଅକ୍ଷୟ ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥିର; କେବେ ଖସେ ନାହିଁ।

Mantra 6

ये सोमासः परावति ये अर्वावति सुन्विरे । सर्वाँस्ताँ इन्द्र गच्छसि ॥

ଦୂରରୁ ଓ ନିକଟରୁ ଆସୁଥିବା ସୋମାର୍ପଣ— ଯେ କେହି ତାହାକୁ ପିଷି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଯାଉଛ। ସତ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆହ୍ୱାନକୁ ତୁମ ବଳ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦିଏ।

Mantra 7

तमिन्द्रं वाजयामसि महे वृत्राय हन्तवे । स वृषा वृषभो भुवत् ॥

ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ବଳର ସମୃଦ୍ଧିଦ୍ୱାରା ସବଳ କରୁ— ମହା ବୃତ୍ରବଧ ପାଇଁ। ସେ ବୃଷା, ବୃଷଭ ହେଉନ୍ତୁ; ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅବରୋଧକୁ ଭେଦି ଜୟ କରୁଥିବା ବିଜୟଶକ୍ତି ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 8

इन्द्रः स दामने कृत ओजिष्ठः स मदे हितः । द्युम्नी श्लोकी स सोम्यः ॥

ଇନ୍ଦ୍ର—ସେ ଦାମନେ (ଗୃହେ) ସ୍ଥାପିତ; ସେ ସର୍ବାଧିକ ଓଜସ୍ବୀ, ମଦ (ଉଲ୍ଲାସ)ରେ ନିହିତ। ସେ ଦ୍ୟୁମ୍ନୀ—ତେଜୋମୟ ବୈଭବରେ, ଶ୍ଲୋକୀ—ପ୍ରେରିତ ସ୍ତୁତିବାଣୀରେ; ସେ ସୋମ୍ୟ—ସୋମ-ସ୍ୱଭାବୀ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ।

Mantra 9

गिरा वज्रो न सम्भृतः सबलो अनपच्युतः । ववक्ष ऋष्वो अस्तृतः ॥

ଗିରା (ବାଣୀ) ଦ୍ୱାରା—ସଂଗୃହୀତ ବଜ୍ର ପରି—ବଳବାନ ଓ ଅଚଳ ହୋଇ ସେ ବିଶାଳ ହୋଇଛି; ଋଷ୍ୱ—ଉଚ୍ଚ, ଅସ୍ତୃତ—ଅଖଣ୍ଡ। ମନ୍ତ୍ରବାଣୀ ଭିତରେ ଅବିନାଶୀ ବିଜୟ-ଶସ୍ତ୍ର ଗଢ଼େ।

Mantra 10

दुर्गे चिन्नः सुगं कृधि गृणान इन्द्र गिर्वणः । त्वं च मघवन्वशः ॥

ଦୁର୍ଗେ ମଧ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ ସୁଗମ ପଥ କର, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର ଗିର୍ବଣ, ସ୍ତୁତିରେ ଆନନ୍ଦିତ। ଏବଂ ତୁମେ, ହେ ମଘବନ, ବଶଃ—ଆମର ଅଧିପତି-ମାର୍ଗଦର୍ଶକ।

Mantra 12

अधा ते अप्रतिष्कुतं देवी शुष्मं सपर्यतः । उभे सुशिप्र रोदसी ॥

ତାପରେ, ହେ ସୁଶିପ୍ରେ (ସୁନ୍ଦର ଓଠବତୀ), ତୋର ଅପ୍ରତିଷ୍କୁତ—ଅପ୍ରତିରୋଧ୍ୟ—ଶୁଷ୍ମ (ବୀର୍ୟ/ବଳ)କୁ ଦେବୀମାନେ, ଦେବଶକ୍ତିମାନେ, ଭକ୍ତିରେ ସେବା କରି ପୋଷଣ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଉଭୟ ରୋଦସୀ—ଦ୍ୟୌ ଓ ପୃଥିବୀ—ତୋତେ ପ୍ରତିସ୍ୱର ଦିଅନ୍ତି।

Mantra 13

त्वमेतदधारयः कृष्णासु रोहिणीषु च । परुष्णीषु रुशत्पयः ॥

ତୁମେ ଏହି ରୁଶତ୍ପୟଃ (ଦୀପ୍ତିମାନ ପୟସ—ଦୁଧ/ପୋଷକ ରସ)କୁ କୃଷ୍ଣାସୁ ଓ ରୋହିଣୀଷୁ—ଅନ୍ଧକାର ଓ ରକ୍ତିମ କରୁଥିବା ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ—ଏବଂ ପରୁଷ୍ଣୀଷୁ—କଠୋର ପ୍ରବାହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ—ଧାରଣ କରି ରଖିଲେ।

Mantra 14

वि यदहेरध त्विषो विश्वे देवासो अक्रमुः । विदन्मृगस्य ताँ अमः ॥

ଯେତେବେଳେ ଅହି (ସର୍ପ)ର ତ୍ୱିଷା—କାନ୍ତି/ତେଜ—ବିକିରଣ ହୋଇଗଲା, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ନିଜ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆଗକୁ ପଦକ୍ଷେପ କଲେ; ମୃଗ (ବନ୍ୟ)ର ପଦଚିହ୍ନ ଖୋଜି ପାଇ ସେମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣିଲେ।

Mantra 15

आदु मे निवरो भुवद्वृत्रहादिष्ट पौंस्यम् । अजातशत्रुरस्तृतः ॥

ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ‘ନିବାର’ (ପଛକୁ ଫେରାଇଦେବା ସଂଯମ) ରକ୍ଷାକବଚ ହୋଇ ଆସିଲା; ବୃତ୍ରହା (ବୃତ୍ର-ହନନକର୍ତ୍ତା) ପୌଂସ୍ୟ—ପୁରୁଷବଳ/ବୀର୍ୟ—ନିୟତ କଲେ। ଅଜାତଶତ୍ରୁ, ଅସ୍ତୃତଃ—ଅଭେଦ୍ୟ—ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଛିଦ୍ର, ଅଘାତିତ ଭାବେ ଦଢ଼ ରହେ।

Mantra 16

श्रुतं वो वृत्रहन्तमं प्र शर्धं चर्षणीनाम् । आ शुषे राधसे महे ॥

ତୁମମାନଙ୍କର ସର୍ବାଧିକ ବୃତ୍ରହନନ-ଶକ୍ତିକୁ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ—ଚର୍ଷଣୀନାମ୍ (ଜନସମୂହମାନଙ୍କ) ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦେଉଥିବା ଶର୍ଧ (ସେନାବଳ)। ମହା ରାଧସ୍ (ସମୃଦ୍ଧି/ଦାନ) ପାଇଁ, ଆମ ତୀବ୍ର ଡାକକୁ ଶୁଣି ଆସ।

Mantra 17

अया धिया च गव्यया पुरुणामन्पुरुष्टुत । यत्सोमेसोम आभवः ॥

ଏହି ଧିୟା (ଚିନ୍ତା/ଧ୍ୟାନ) ଓ ଗବ୍ୟୟା (ଗୋ-ପ୍ରାପ୍ତି, ପ୍ରକାଶମୟ ଦୃଷ୍ଟି) ଦ୍ୱାରା, ହେ ପୁରୁଣାମନ୍ (ଅନେକ ନାମବାନ), ପୁରୁଷ୍ଟୁତ (ବହୁସ୍ତୁତ), କାରଣ ସୋମେସୋମ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୋମରେ, ପୁନଃ ପୁନଃ—ତୁମେ ପ୍ରକଟ ହୁଅ।

Mantra 18

बोधिन्मना इदस्तु नो वृत्रहा भूर्यासुतिः । शृणोतु शक्र आशिषम् ॥

ଆମ ହିତ ପାଇଁ ମନରେ ଜାଗ୍ରତ ହେଉ—ହେ ବୃତ୍ରହନ୍, ବହୁ ସୋମ-ପୀଡନ ଥିବା ଜନ! ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆମ ଆଶିଷର ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣୁନ୍ତୁ।

Mantra 19

कया त्वं न ऊत्याभि प्र मन्दसे वृषन् । कया स्तोतृभ्य आ भर ॥

ହେ ବୃଷଣ (ବଳବାନ), କେଉଁ ସହାୟତାରେ ତୁମେ ଆମ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦିତ ହେବ? କେଉଁ ଉପାୟରେ ତୁମେ ସ୍ତୋତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମ ବୃଦ୍ଧି (ଦାନ) ଆଣିବ?

Mantra 20

कस्य वृषा सुते सचा नियुत्वान्वृषभो रणत् । वृत्रहा सोमपीतये ॥

କାହାର ପୀଡିତ ସୋମ ସହ, ନିଜ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ବୃଷଭ ସଙ୍ଗରେ ଗର୍ଜନ କରେ—ବୃତ୍ରହନ୍—ସୋମପାନ ପାଇଁ?

Mantra 21

अभी षु णस्त्वं रयिं मन्दसानः सहस्रिणम् । प्रयन्ता बोधि दाशुषे ॥

ହେ (ଇନ୍ଦ୍ର), ଆନନ୍ଦମଦରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ସହସ୍ରଗୁଣ ସମୃଦ୍ଧିର ‘ରୟି’ ସହିତ ନିଶ୍ଚୟ ଆମ ପାଖକୁ ଫେର। ଅଗ୍ରସର କରୁଥିବା ଦାତା ହୋଇ, ଯଜ୍ଞାର୍ପଣ କରୁଥିବା ଦାଶୁଷ ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ ରୁହ।

Mantra 22

पत्नीवन्तः सुता इम उशन्तो यन्ति वीतये । अपां जग्मिर्निचुम्पुणः ॥

ସହଚର ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଏହି ସୋମସୁତ ପୀଡନଗୁଡ଼ିକ, ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ, ଦେବଙ୍କ ‘ବୀତି’ (ଭୋଜନ/ଆସ୍ୱାଦ) ପାଇଁ ଯାଉଛି। ସେମାନେ ଅପାଂ—ଜଳମାନଙ୍କ ପାଖକୁ—ଗଲେ; ତଳକୁ ଚୁଷି ପିଉଥିବାମାନେ, ଭିତରର ଗଭୀର ଧାରାକୁ ଖୋଜୁଥାନ୍ତି।

Mantra 23

इष्टा होत्रा असृक्षतेन्द्रं वृधासो अध्वरे । अच्छावभृथमोजसा ॥

ଇଷ୍ଟ ହୋତ୍ରା (ସ୍ତୁତି-ଆହ୍ୱାନ) ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି; ବୃଧାସଃ (ବର୍ଧକ ସ୍ତୋତାମାନେ) ଅଧ୍ୱର ଯଜ୍ଞରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରସର କରିଛନ୍ତି—ଓଜସର ବଳରେ, ଅଚ୍ଛାବଭୃଥ (ଶୁଦ୍ଧିକର ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ) ଦିଗକୁ।

Mantra 24

इह त्या सधमाद्या हरी हिरण्यकेश्या । वोळ्हामभि प्रयो हितम् ॥

ଏଠାରେ ସେଇ ଦୁଇ ସଧମାଦ୍ୟ ସଖା—ହିରଣ୍ୟକେଶୀ ସେଇ ଦୁଇ ହରି—ସ୍ଥାପିତ ହବିଷ୍ୟ, ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପୋଷଣ ଦିଗକୁ ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।

Mantra 25

तुभ्यं सोमाः सुता इमे स्तीर्णं बर्हिर्विभावसो । स्तोतृभ्य इन्द्रमा वह ॥

ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ସୋମରସ ସୁତ ହୋଇଛି; ହେ ବିଭାବସୁ (ପ୍ରକାଶମାନ), ବର୍ହିସ୍ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି। ସ୍ତୋତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ—ଆମ ଭିତରେ ବିଜୟୀ ବଳକୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା ଶକ୍ତିକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।

Mantra 26

आ ते दक्षं वि रोचना दधद्रत्ना वि दाशुषे । स्तोतृभ्य इन्द्रमर्चत ॥

ପ୍ରକାଶମୟ ଲୋକମାନେ ତୁମ ଦକ୍ଷକୁ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ବଳକୁ) ପ୍ରକାଶ କରୁନ୍ତୁ, ଦାଶୁଷେ (ଦାନଶୀଳ) ପାଇଁ ରତ୍ନଧନକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରୁନ୍ତୁ। ସ୍ତୋତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର—ବଳର ପ୍ରଭୁ, ଯିଏ ସତ୍ତାର ଐଶ୍ୱର୍ୟକୁ ଉଦ୍‌ଘାଟନ କରନ୍ତି।

Mantra 27

आ ते दधामीन्द्रियमुक्था विश्वा शतक्रतो । स्तोतृभ्य इन्द्र मृळय ॥

ହେ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର! ସମସ୍ତ ଉକ୍ଥ (ସ୍ତୁତିଗୀତ) ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୋର ଭିତରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ—ତୋର ଅଧିପତ୍ୟମୟ ପରାକ୍ରମ—ସ୍ଥାପନ କରୁଛି। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସ୍ତୋତାମାନଙ୍କୁ କୃପା କର; ଆମକୁ ନିରାପତ୍ତା ଓ ବଳରେ ବୃଦ୍ଧି ଦେ।

Mantra 28

भद्रम्भद्रं न आ भरेषमूर्जं शतक्रतो । यदिन्द्र मृळयासि नः ॥

ହେ ଶତକ୍ରତୁ! ଆମ ପାଖକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନୂତନଭାବେ ଭଦ୍ର—ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଦ୍ର—ଆଣିଦେ; ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି (ଊର୍ଜ) ଓ ପୋଷକ ବଳ ମଧ୍ୟ ଆଣିଦେ, ଯଦି ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଆମ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେଉଛ।

Mantra 29

स नो विश्वान्या भर सुवितानि शतक्रतो । यदिन्द्र मृळयासि नः ॥

ହେ ଶତକ୍ରତୁ! ଆମକୁ ସମସ୍ତ ସୁବିତାନି—ଶୁଭ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ଯଥାର୍ଥ ସୁଖ-ସମୃଦ୍ଧି—ଆଣିଦେ, ଯଦି ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଆମ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେଉଛ।

Mantra 30

त्वामिद्वृत्रहन्तम सुतावन्तो हवामहे । यदिन्द्र मृळयासि नः ॥

ହେ ବୃତ୍ରହନତମ! ସୋମରସ ପିଷିଥିବା ଆମେ ତୁମକୁ ହିଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯଦି ତୁମେ ଆମ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେବ, ତେବେ।

Mantra 31

उप नो हरिभिः सुतं याहि मदानां पते । उप नो हरिभिः सुतम् ॥

ହେ ମଦାନାଂ ପତେ! ତୁମ ହରି (କପିଳ) ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ ପିଷିତ ସୋମ ପାଖକୁ ଆମ ପାଖେ ନିକଟେ ଆସ; ତୁମ ହରି ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ ପିଷିତ ସୋମ ପାଖକୁ ଆମ ପାଖେ ନିକଟେ ଆସ।

Mantra 32

द्विता यो वृत्रहन्तमो विद इन्द्रः शतक्रतुः । उप नो हरिभिः सुतम् ॥

ଯେ ଦ୍ୱିତା ଭାବେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୃତ୍ରହନ—ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶତକ୍ରତୁ, ପରିଚିତ; ତୁମ ହରି ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ ପିଷିତ ସୋମ ପାଖକୁ ଆମ ପାଖେ ନିକଟେ ଆସ।

Mantra 33

त्वं हि वृत्रहन्नेषां पाता सोमानामसि । उप नो हरिभिः सुतम् ॥

ହେ ବୃତ୍ରହନ! ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ସୋମମାନଙ୍କର ପାନକର୍ତ୍ତା ଅଟ। ତୁମ ହରି (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ, ପିଷିତ ‘ସୁତ’ ସୋମ ନେଇ ଆମ ପାଖକୁ ନିକଟେ ଆସ।

Mantra 34

इन्द्र इषे ददातु न ऋभुक्षणमृभुं रयिम् । वाजी ददातु वाजिनम् ॥

ଇନ୍ଦ୍ର ଆମକୁ ଇଷେ (ପ୍ରେରଣା ପାଇଁ) ଋଭୁକ୍ଷଣ—ଋଭୁ—ର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତାର ରୟି (ସମ୍ପଦ) ଦିଅନ୍ତୁ; ଏବଂ ବାଜୀ ଆମକୁ ବାଜିନ—ଜୟକର ବଳ, ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଇବା ପରାକ୍ରମ—ଦିଅନ୍ତୁ।