Rig Veda 8.93.21 — Mandala 8, Sukta 93, Mantra 21

Sukta 8.93

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

अभी षु णस्त्वं रयिं मन्दसानः सहस्रिणम् । प्रयन्ता बोधि दाशुषे ॥

Transliteration

abhī́ ṣu ṇas tvaṃ rayíṃ mandasānáḥ sahasríṇam | prayantā́ bódhi dāśúṣe ||

Translation

అవును; నీవు ఆనందిస్తూ, సహస్రగుణ రయి (సంపద)తో మా వైపు అభిముఖమవు. అర్పించువాడైన దాశుషే (దాత) కొరకు, ముందుకు నడిపించువాడిగా జాగ్రత్తగా ఉండుము.

Word by Word

• अभी: towards, unto
• अभी: Adhikaraṇa (दिशा/सम्बन्ध-निर्देश) / उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• षु: indeed, pray (emphatic particle)
• षु: —
• Type: Indeclinable
• Root: सु (निपात)

• नः: of us, our
• नः: सम्बन्ध (genitive relation: 'of us/our')
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• रयिम्: wealth, bounty
• रयिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रयि-

• मन्दसानः: rejoicing, exhilarated
• मन्दसानः: Kartā (त्वम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: मन्द् (धातु) → मन्दान (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• सहस्रिणम्: thousand-fold, rich in thousands
• सहस्रिणम्: Karma (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: सहस्रिन्-

• प्रयन्ता: bestower, giver
• प्रयन्ता: Kartā (त्वम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Agent noun (Adjective/Noun)
• Root: प्र-यम् (धातु) → प्रयन्तृ- (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• बोधि: be aware; awaken; take heed
• बोधि: (आज्ञार्थे) क्रिया; कर्ता = त्वम्
• Type: Verb
• Root: बुध्

• दाशुषे: to the worshipper/giver (the one who offers)
• दाशुषे: Sampradāna
• Type: Noun (Participle used substantively)
• Root: दाश्वस्-/दाशुष् (√दाश् ‘to give, worship’ से कृदन्त-प्रातिपदिक)