
Sukta 7.104
Vasiṣṭha (traditional for RV 7.104 within Maṇḍala 7)
Triṣṭubh
ఋగ్వేదం 7.104 ఇంద్ర–సోములకు అంకితమైన శక్తిమంతమైన రక్షణ స్తోత్రం. ఇది సరైన దర్శనానికీ యజ్ఞానికీ అడ్డుగా నిలిచే రక్షస్సులు, యాతు-శక్తులు, అంతర్గత “భక్షకులు” వంటి దుష్ప్రభావాలను దహించి దూరం చేయమని ప్రార్థిస్తుంది. ఆహ్వానంతో పాటు “చూడు, మేల్కొను, కొట్టు” వంటి బలమైన ఆజ్ఞారూప వాక్యాలను కలిపి, సత్యం, స్పష్టత, యజ్ఞమార్గం నిర్బంధం లేకుండా ఉండేలా చేస్తుంది. అలాగే నైతిక–ఆధ్యాత్మిక క్రమాన్ని ప్రతిపాదిస్తుంది: అసత్య వాక్యం, వంకర ఉద్దేశం ఇంద్రుని లక్ష్యిత శక్తికి లోబడి పడిపోతాయి; సోముడు నేరుగా, ప్రకాశమయంగా నడిచేవారికి ఆధారమవుతాడు.
Mantra 1
इन्द्रासोमा तपतं रक्ष उब्जतं न्यर्पयतं वृषणा तमोवृधः । परा शृणीतमचितो न्योषतं हतं नुदेथां नि शिशीतमत्रिणः ॥
ఇంద్రా-సోమా! తపించుడి; రక్షఃను (రాక్షసబలములను) ఉబ్జించుడి—నలిపివేయుడి; వృషణా! తమోవృధః (రాత్రిచే వృద్ధిచెందువారిని) కిందకు తోసివేయుడి. అచితః (అవేకన-దృష్టిలేనివారిని) దూరముగా ఛేదించుడి; వారిని దహించుడి. అత్రిణః (భక్షకులు/వినాశకులు) ను హతముచేసి తరిమివేయుడి; మీ శక్తిని పదును పెట్టుడి.
Mantra 2
इन्द्रासोमा समघशंसमभ्यघं तपुर्ययस्तु चरुरग्निवाँ इव । ब्रह्मद्विषे क्रव्यादे घोरचक्षसे द्वेषो धत्तमनवायं किमीदिने ॥
ఇంద్రా-సోమా! సమఘశంసం (అఘమును పలికే దుష్టవాక్యప్రేరణను) మరియు అభ్యఘం (మనపై ఒత్తిడిచేసే పాపాన్ని) సమీకరించి త్రోసివేయుడి. మీ తపుర్యయః (దహనశక్తి) అగ్నివాన్ ఇవ చరుః (అగ్నిజ్వాలలతో మండే హవిస్సువలె) ముందుకు సాగుగాక. బ్రహ్మద్విషే (బ్రహ్మ/వేదవాక్యాన్ని ద్వేషించువానికి), క్రవ్యాదే (మాంసభక్షకునికి), ఘోరచక్షసే (భయంకర దృష్టిగలవానికి), అనవాయంకిమీదినే (అనవాయ—నిరోధించలేని కిమీద/హానికర క్రిమిస్వరూప దుష్టునికి) మీ ద్వేషం/ప్రతిఘాతాన్ని స్థాపించుడి.
Mantra 3
इन्द्रासोमा दुष्कृतो वव्रे अन्तरनारम्भणे तमसि प्र विध्यतम् । यथा नातः पुनरेकश्चनोदयत्तद्वामस्तु सहसे मन्युमच्छवः ॥
ఓ ఇంద్రా, సోమా! దుష్కృతుడు (దుష్కృత) పట్టుకోలేని తమస్సు అంతరంలో తనను తాను కప్పుకొని ఉన్నవానిని చీల్చి బయటకు తోసివేయండి. మీ పరాక్రమార్థం ఇదే జరుగుగాక—అక్కడి నుండి మరల ఒక్కడైనా లేవకుండ; మన్యు (క్రోధ-వీర్యం) గల అశ్వులారా, మీ బలమే దీనిని సిద్ధింపజేయుగాక.
Mantra 4
इन्द्रासोमा वर्तयतं दिवो वधं सं पृथिव्या अघशंसाय तर्हणम् । उत्तक्षतं स्वर्यं पर्वतेभ्यो येन रक्षो वावृधानं निजूर्वथः ॥
ఓ ఇంద్రా, సోమా! దివి నుండి వధశక్తిని కిందికి మళ్లించి, భూమితో కలిపి, అఘశంస (పాపవాక్యుడు) మీద నలిపే భారంగా చేయండి. పర్వతాల నుండి సూర్య-లాభ మార్గాన్ని చెక్కండి; దాని ద్వారా మా అంతరంలో పెరుగుతున్న రక్షస్సును మీరు క్షీణింపజేయండి.
Mantra 5
इन्द्रासोमा वर्तयतं दिवस्पर्यग्नितप्तेभिर्युवमश्महन्मभिः । तपुर्वधेभिरजरेभिरत्रिणो नि पर्शाने विध्यतं यन्तु निस्वरम् ॥
ఓ ఇంద్రా, సోమా! అగ్నితో తప్తమైన రాళ్లతో—శిలాహంత ప్రహారాలతో—దివి నుండి మీ శక్తిని తిప్పి తెచ్చండి. అజరమైన దహన వధాలతో భక్షకులు (అత్రి) ను కిందికి చీల్చండి; వారు నిస్వర లోకానికి వెళ్లుగాక, అక్కడ సత్యవాక్కు ఉదయించదు.
Mantra 6
इन्द्रासोमा परि वां भूतु विश्वत इयं मतिः कक्ष्याश्वेव वाजिना । यां वां होत्रां परिहिनोमि मेधयेमा ब्रह्माणि नृपतीव जिन्वतम् ॥
ఇంద్రా–సోమా! నా మతి (ఆలోచన–ప్రార్థన) అన్ని దిక్కుల నుంచీ మీ చుట్టూ, బలవంతుడైన వాజిన్ అశ్వానికి కక్ష్యా (బిగింపు పట్టీ) చుట్టుముట్టినట్లే పరిభ్రమించుగాక. మేధ (జాగ్రత బుద్ధి)తో నేను మీ చుట్టూ అర్పించే ఈ హోత్రా (ఆహ్వాన–యజ్ఞవాణి) ద్వారా—ఈ బ్రహ్మాణి (పవిత్ర స్తోత్రాలు)ను మీరు ఇద్దరూ నృపతి (రాజులు) వలె పోషించి బలపరచండి.
Mantra 7
प्रति स्मरेथां तुजयद्भिरेवैर्हतं द्रुहो रक्षसो भङ्गुरावतः । इन्द्रासोमा दुष्कृते मा सुगं भूद्यो नः कदा चिदभिदासति द्रुहा ॥
మీ విజయోన్ముఖ ప్రేరణలతో స్మరించి ప్రతిస్పందించండి; మోసగాడిని—భంగుర-రవ (విధ్వంసక కేకలు)తో వచ్చే రక్షసును—కొట్టి పడగొట్టండి. ఇంద్రా–సోమా! దుష్కృత (దురాచారి)కి సులభ మార్గం కలగకూడదు—ఎవడు ఎప్పుడైనా ద్రుహా (ద్రోహం)తో మాపై దాడి చేసినా.
Mantra 8
यो मा पाकेन मनसा चरन्तमभिचष्टे अनृतेभिर्वचोभिः । आप इव काशिना संगृभीता असन्नस्त्वासत इन्द्र वक्ता ॥
ఎవడు తుచ్ఛ (పాకే) మనసుతో నన్ను సంచరిస్తూ గమనించి, అసత్య వచనాలతో నాపై నింద వేస్తాడో—అతడు అసన్ (అస్తిత్వరహితుడు) కావుగాక. ప్రకాశించే కాశినా జాలంలో నీరు చిక్కినట్లే, అతని వాక్కు చిక్కి వ్యర్థమగుగాక—హే ఇంద్ర!
Mantra 9
ये पाकशंसं विहरन्त एवैर्ये वा भद्रं दूषयन्ति स्वधाभिः । अहये वा तान्प्रददातु सोम आ वा दधातु निॠतेरुपस्थे ॥
చిన్నచిన్న దుష్టవాక్యాలతో క్రీడించేవారూ, తమ స్వేచ్ఛాప్రేరణల (స్వధాభిః) చేత మంగళాన్ని కూడా కలుషితం చేసేవారూ—వారిని సోముడు అహి (సర్ప-శక్తి)కి అప్పగించుగాక; లేదా వారిని నిరృతి యొక్క ఉపస్థంలో ఉంచుగాక, అక్కడ వారి వికృతి శమించుగాక.
Mantra 10
यो नो रसं दिप्सति पित्वो अग्ने यो अश्वानां यो गवां यस्तनूनाम् । रिपुः स्तेनः स्तेयकृद्दभ्रमेतु नि ष हीयतां तन्वा तना च ॥
హే అగ్నీ! మా రసాన్ని—మా పితు (పానము/జీవనపానము), అశ్వాలు, గోవులు, మరియు తనువులు (దేహశక్తులు) యొక్క—దోచుకోవాలని కోరువాడు; ఆ రిపువు, ఆ దొంగ, ఆ దొంగతనకర్త చిన్నదనానికి, క్షీణతకు పోవుగాక; శరీరంలోనూ వంశంలోనూ అతడు తగ్గిపోవుగాక.
Mantra 11
परः सो अस्तु तन्वा तना च तिस्रः पृथिवीरधो अस्तु विश्वाः । प्रति शुष्यतु यशो अस्य देवा यो नो दिवा दिप्सति यश्च नक्तम् ॥
అతడు శరీరంతోనూ వంశపరంపరతోనూ మాకు దూరంగా ఉండుగాక; మూడు భూమి-స్థరాలన్నీ అతని కింద ఉండుగాక. హే దేవులారా! అతని యశస్సు ఎండిపోవుగాక—పగలైనా మమ్మల్ని దోచాలని కోరువాడూ, రాత్రైనా కోరువాడూ.
Mantra 12
सुविज्ञानं चिकितुषे जनाय सच्चासच्च वचसी पस्पृधाते । तयोर्यत्सत्यं यतरदृजीयस्तदित्सोमोऽवति हन्त्यासत् ॥
వివేకి జనునికి ‘సువిజ్ఞానం’—స్పష్ట జ్ఞానం—సాధ్యమవుతుంది; సత్యవాక్యమూ అసత్యవాక్యమూ పరస్పరం పోటీ పడతాయి. వాటిలో ఏది సత్యమో, ఏది మరింత ‘ఋజు’—నేరుగా ధర్మమార్గగామిగా ఉన్నదో—దానినే సోముడు నిలబెడతాడు; అసత్ను (అసత్యాన్ని) అతడు సంహరిస్తాడు.
Mantra 13
न वा उ सोमो वृजिनं हिनोति न क्षत्रियं मिथुया धारयन्तम् । हन्ति रक्षो हन्त्यासद्वदन्तमुभाविन्द्रस्य प्रसितौ शयाते ॥
సోముడు వృజినుడు—కుటిలుణ్ని—ముందుకు నడిపించడు; మిథ్యా-భ్రమను ధరించే క్షత్రియుణ్నీ కాదు. అతడు రక్షస్సును హతమార్చుతాడు; అసద్వదంతుడు—అసత్యవక్తను—కూడా సంహరిస్తాడు; ఈ ఇద్దరూ ఇంద్రుని ‘ప్రసితి’—నియోజిత శక్తి—పరిధిలోనే పడివుంటారు.
Mantra 14
यदि वाहमनृतदेव आस मोघं वा देवाँ अप्यूहे अग्ने । किमस्मभ्यं जातवेदो हृणीषे द्रोघवाचस्ते निॠथं सचन्ताम् ॥
నేను అనృతదేవుడు—అసత్యసేవకుడు—అయి ఉంటే, లేదా హే అగ్నే, వ్యర్థంగా దేవులను నేను పక్కకు నెట్టివేసి ఉంటే—జాతవేదసా, నీవు మాపై ఎందుకు కోపపడుతున్నావు? ద్రోఘవాచులు—ద్రోహవాక్యాలు పలికేవారు—‘నిఋథ’ అనే ఆనందరహిత నాశానికి, మార్గనష్టానికి చేరుగాక.
Mantra 15
अद्या मुरीय यदि यातुधानो अस्मि यदि वायुस्ततप पूरुषस्य । अधा स वीरैर्दशभिर्वि यूया यो मा मोघं यातुधानेत्याह ॥
నేను యాతుధానుడనైతే, నేడు నేనే మరణించుదును; నా అంతరంలోని పురుషుని ప్రాణవాయువు దహించివుంటే అట్లే జరుగుగాక. అప్పుడు వ్యర్థంగా నన్ను గురించి ‘ఇతడు యాతుధానుడు’ అని చెప్పువాడు, తన పది వీరులతో కూడి విడదీయబడి తొలగింపబడుగాక.
Mantra 16
यो मायातुं यातुधानेत्याह यो वा रक्षाः शुचिरस्मीत्याह । इन्द्रस्तं हन्तु महता वधेन विश्वस्य जन्तोरधमस्पदीष्ट ॥
ఎవడు నన్ను ‘మాయా-యాతు చేయువాడు’ అని అంటాడో, ఎవడు ‘నేను శుచియైన రక్షస్’ అని చెప్పుకొనునో—ఇంద్రుడు అతనిని మహావధతో హనించుగాక; సమస్త జంతువులలో అతడు అత్యధమ పాదస్థానమున పడుగాక.
Mantra 17
प्र या जिगाति खर्गलेव नक्तमप द्रुहा तन्वं गूहमाना । वव्राँ अनन्ताँ अव सा पदीष्ट ग्रावाणो घ्नन्तु रक्षस उपब्दैः ॥
ఆమె ముందుకు సాగుచున్నది—రాత్రిలో సంచరించే జీవిలా—ద్రోహమున తన దేహమును దాచుకొనుచు. అంతులేని ఆవరణములలో ఆమె అధఃపతితమగుగాక; గ్రావాణులు (సోమ పేషణ శిలలు) తమ నలిపే దెబ్బలతో రక్షసును హనించుగాక.
Mantra 18
वि तिष्ठध्वं मरुतो विक्ष्विच्छत गृभायत रक्षसः सं पिनष्टन । वयो ये भूत्वी पतयन्ति नक्तभिर्ये वा रिपो दधिरे देवे अध्वरे ॥
హే మరుతులారా, విడిగా నిలువండి; నివాసస్థానాలన్నింటిలో వెదకండి. రక్షసులను పట్టుకొని ఒకచోట చేర్చి నలిపివేయండి—రాత్రివేళ పక్షులై మారి ఎగిరేవారు, లేదా దేవ-అధ్వరం (యజ్ఞం) లో వైరం/శత్రుత్వాన్ని స్థాపించినవారు.
Mantra 19
प्र वर्तय दिवो अश्मानमिन्द्र सोमशितं मघवन्त्सं शिशाधि । प्राक्तादपाक्तादधरादुदक्तादभि जहि रक्षसः पर्वतेन ॥
హే ఇంద్రా, సోమంతో పదునుపెట్టబడిన దివ్య అశ్మానాన్ని (రాయిని) ముందుకు గిరగిరా తిప్పు; హే మఘవన్, దానిని సంపూర్ణ వేగంతో నడిపించు. ముందునుంచి వెనుకనుంచి, కిందనుంచి పైనుంచి—పర్వతంతో రక్షసులను సంహరించు.
Mantra 20
एत उ त्ये पतयन्ति श्वयातव इन्द्रं दिप्सन्ति दिप्सवोऽदाभ्यम् । शिशीते शक्रः पिशुनेभ्यो वधं नूनं सृजदशनिं यातुमद्भ्यः ॥
ఇవే నిజంగా ఇటూ అటూ ఎగిరిపోతున్నారు—కుక్కలవలె తిరిగే సంచారులు—అదాభ్యుడైన ఇంద్రుణ్ని పట్టుకోవాలని కోరుతున్నారు. శక్రుడు దుష్ట/పిశునులపై పడే ప్రహారాన్ని పదునుపెడుతున్నాడు; ఇప్పుడు యాతుమద్ (యాతు-గ్రస్త) జనులపై వజ్రాన్ని విడిచిపెడుతున్నాడు.
Mantra 21
इन्द्रो यातूनामभवत्पराशरो हविर्मथीनामभ्याविवासताम् । अभीदु शक्रः परशुर्यथा वनं पात्रेव भिन्दन्त्सत एति रक्षसः ॥
ఇంద్రుడు యాతువులను (యాతు) తరిమివేసే పరాశరుడై నిలిచాడు; హవిని మథించి విక్షోభం/వికారంగా చేసే వారిపై అతడు ఎదురుగా నిలుస్తాడు. శక్రుడు అడవిపై గొడ్డలిలా, పాత్రను పగలగొట్టువానిలా, రక్షసులపై దూసుకొచ్చి, సత్యానికి విరోధంగా నిలిచినదాన్ని చీల్చి భేదిస్తాడు.
Mantra 22
उलूकयातुं शुशुलूकयातुं जहि श्वयातुमुत कोकयातुम् । सुपर्णयातुमुत गृध्रयातुं दृषदेव प्र मृण रक्ष इन्द्र ॥
ఉలూక-యాతు, శుశులూక-యాతు—వాటిని సంహరించు; శ్వా-యాతు మరియు కోక-యాతునూ. సుపర్ణ-యాతు మరియు గృధ్ర-యాతునూ—హే ఇంద్రా, శిలవలె దృఢుడై, రక్షసును ముందే నలిపి, మా మార్గంలో పూర్తిగా నిర్మూలించు.
Mantra 23
मा नो रक्षो अभि नड्यातुमावतामपोच्छतु मिथुना या किमीदिना । पृथिवी नः पार्थिवात्पात्वंहसोऽन्तरिक्षं दिव्यात्पात्वस्मान् ॥
రక్షసు మాపై ఒత్తిడి చేయకూడదు; కిమీదిన్-బలంతో ప్రేరితమైన జంట మోసగాళ్లు బయటకు త్రోసివేయబడి చెదరిపోవాలి. పృథివి మమ్మల్ని పార్థివ ప్రమాదం నుండి కాపాడుగాక; అంతరిక్షం మమ్మల్ని దివ్య దాడి నుండి కాపాడుగాక; ఈ లోకాలు మమ్మల్ని క్లేశం నుండి రక్షించుగాక.
Mantra 24
इन्द्र जहि पुमांसं यातुधानमुत स्त्रियं मायया शाशदानाम् । विग्रीवासो मूरदेवा ऋदन्तु मा ते दृशन्त्सूर्यमुच्चरन्तम् ॥
హే ఇంద్రా! యాతుధానుని పురుష-రూపమును, స్త్రీ-రూపమును (దుష్టశక్తులను) సంహరించు; మాయచేత (ఋతమార్గాన్ని) మ్రింగి భక్షించువారిని. వక్రగ్రీవులు, మూఢదేవులు (మిథ్యాదేవతలు) పరాజయమున విలపించుగాక; నీ ఉదయించు సూర్యుని వారు చూడకుండునుగాక.
Mantra 25
प्रति चक्ष्व वि चक्ष्वेन्द्रश्च सोम जागृतम् । रक्षोभ्यो वधमस्यतमशनिं यातुमद्भ्यः ॥
మాపై దృష్టి పెట్టు, విశాలంగా చుట్టూరా దృష్టి పెట్టు; జాగృతమవు, హే ఇంద్రా మరియు సోమా! రక్షసులపై, యాతు-గతితో ఆక్రమిత శత్రువులపై, వధకర శక్తిని మరియు వజ్రాఘాతాన్ని విసురు.
A forceful summons to Indra and Soma to blaze and crush the darkness-growing hostile powers, driving them down and away (rakṣas-ubj/ni-arpay).
The hymn intensifies through repeated expulsive commands and moral discernment: rakṣas and false speech are singled out, and Indra’s directed power (prasiti) is invoked as executive judgment.
The culminating demand for awakened, wide-seeing divine vigilance—paired with the hurling of the slaying force and thunderbolt against yātu-possessed enemies—so the offering’s path is cleared.
It closes by securing divine attention and protection: Indra–Soma ‘look upon us’ and remain awake, establishing a guarded space where truth and sacrifice proceed unhindered.
indrāsomā tapataṃ rakṣa ubjataṃ
न वा उ सोमो वृजिनं हिनोति न क्षत्रियं मिथुया धारयन्तम् । हन्ति रक्षो हन्त्यासद्वदन्तमुभाविन्द्रस्य प्रसितौ शयाते ॥prati cakṣva vi cakṣva
It is a protective hymn asking Indra and Soma to burn, crush, and drive away hostile forces (rakṣas/yātu) and to keep the sacrifice and the worshipper’s mind clear and safe.
Indra represents decisive power that breaks obstacles, while Soma represents luminous clarity and inspired truth. Together they remove darkness and restore right order (ṛta).
Both. The language targets rakṣas and yātu beings, but it also points to inner ‘devourers’ like confusion, deceitful speech, and obscuring tendencies that block awakened seeing and right action.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.