Rig Veda 7.104.3: Mandala 7, Sukta 104, Mantra 3

Sukta 7.104

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)

Devata: Indra-Soma

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रासोमा दुष्कृतो वव्रे अन्तरनारम्भणे तमसि प्र विध्यतम् । यथा नातः पुनरेकश्चनोदयत्तद्वामस्तु सहसे मन्युमच्छवः ॥

Transliteration

índrāsomā duṣkṛ́to vavrè antár anārambhaṇé támási prá vidhyatam | yáthā nā́taḥ púnar ékaś canódáyat tád vām astu sáhase manyúmacchávaḥ ||

Translation

ఓ ఇంద్రా, సోమా! దుష్కృతుడు (దుష్కృత) పట్టుకోలేని తమస్సు అంతరంలో తనను తాను కప్పుకొని ఉన్నవానిని చీల్చి బయటకు తోసివేయండి. మీ పరాక్రమార్థం ఇదే జరుగుగాక—అక్కడి నుండి మరల ఒక్కడైనా లేవకుండ; మన్యు (క్రోధ-వీర్యం) గల అశ్వులారా, మీ బలమే దీనిని సిద్ధింపజేయుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रासोमा: O Indra and Soma
• इन्द्रासोमा: सम्बोधन (address)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + सोम (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)

• दुष्कृतः: evil-doers, wrongdoers
• दुष्कृतः: कर्म (of ‘वि-ध्यतम्’)
• Type: Noun/Adjective
• Root: दुष्कृत (दुस्- + कृत, कृ-धातु; प्रातिपदिक)

• वव्रे: in the enclosure/cavern (in a hiding-place)
• वव्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वव्र (प्रातिपदिक; ‘आवरण/गुहा/आवृत-स्थान’)

• अन्तर्: within, inside
• अन्तर्: विशेषण (to the following locative phrase)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपसर्गसदृश)

• अनारम्भणे: in the non-supporting/trackless (place)
• अनारम्भणे: अधिकरण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अनारम्भण (अ- + आरम्भण; प्रातिपदिक)

• तमसि: in darkness
• तमसि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण (to ‘वि-ध्यतम्’)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• विध्यतम्: pierce/strike (you two)!
• विध्यतम्: क्रिया (addressed to Indra-Soma)
• Type: Verb
• Root: व्यध्/विध् (धातु: विध् ‘to pierce/strike’; with उपसर्ग वि-)

• यथा: so that, as
• यथा: सम्बन्ध/उपमान (introduces purpose/result clause)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• न: not
• न: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• अतः: from here, hence
• अतः: अपादान/हेतु (ablatival sense)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय; अ-तस्)

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)

• एकः: any one (single person)
• एकः: कर्तृ (of ‘उदयत्’)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• चन: even (at all)
• चन: निषेध-बलवर्धक
• Type: Indeclinable
• Root: चन (अव्यय; emphatic particle, usually with negation)

• उदयत्: might come forth/return
• उदयत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: उद्-इ/उद्-या (धातु: इ/या ‘to go/come forth’; with उद्)

• तत्: that
• तत्: कर्म/विधेय-निर्देश (with ‘अस्तु’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाम्: for you two / of you two
• वाम्: सम्प्रदान/सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम; enclitic)

• अस्तु: let it be
• अस्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु ‘to be’)

• सहसे: for might/power
• सहसे: सम्प्रदान (dative of purpose)
• Type: Noun
• Root: सहस् (प्रातिपदिक)

• मन्युमत्: wrathful, endowed with fury
• मन्युमत्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: मन्युमत् (मन्यु + मतुप्; प्रातिपदिक)

• छवः: O radiant one(s), O splendour
• छवः: सम्बोधन (address to the deities)
• Type: Noun
• Root: छवि/छवस् (प्रातिपदिक; ‘splendour, brilliance’)