Rig Veda 7.104.21: Mandala 7, Sukta 104, Mantra 21

Sukta 7.104

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रो यातूनामभवत्पराशरो हविर्मथीनामभ्याविवासताम् । अभीदु शक्रः परशुर्यथा वनं पात्रेव भिन्दन्त्सत एति रक्षसः ॥

Transliteration

índro yātūnā́m abhavat parāśaró havírmáthīnām abhyā́vivāsatām | abhī́du śakráḥ paraśúr yáthā vánam pā́treva bhíndan satá eti rákṣasaḥ ||

Translation

ఇంద్రుడు యాతువులను (యాతు) తరిమివేసే పరాశరుడై నిలిచాడు; హవిని మథించి విక్షోభం/వికారంగా చేసే వారిపై అతడు ఎదురుగా నిలుస్తాడు. శక్రుడు అడవిపై గొడ్డలిలా, పాత్రను పగలగొట్టువానిలా, రక్షసులపై దూసుకొచ్చి, సత్యానికి విరోధంగా నిలిచినదాన్ని చీల్చి భేదిస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यातूनाम्: of the sorcerers/demons
• यातूनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यातु (प्रातिपदिक)

• अभवत्: became / was
• अभवत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• पराशरः: a smiter/repeller (destroyer)
• पराशरः: कर्तृ-समनाधिकरण (इन्द्रः के विशेषणरूपेण)
• Type: Noun (agent/epithet)
• Root: पराशर (प्रातिपदिक; परा+√शॄ/शृ ‘to break/strike’ से व्युत्पत्तिसूचक)

• हविर्मथीनाम्: of the oblation-churners (disturbers of offerings)
• हविर्मथीनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: हविर्मथिन् (प्रातिपदिक; हविस् + मथिन् ‘churner’)

• अभि: towards, against
• अभि: उपपद-सम्बन्ध (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: अभि

• आ: unto, near
• आ: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: आ

• विवासताम्: let them approach/attend (him)
• विवासताम्: क्रिया (आज्ञार्थे)
• Type: Verb
• Root: वि + √वास् (धातु; ‘to dwell/shine’ → ‘to stay/abide’; यहाँ ‘to approach/attend’ अर्थे)

• अभी: straight at, upon
• अभी: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अभी (अभि + इति निपात-रूप)

• इत्: indeed, just
• इत्: अर्थबल (emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्

• उ: verily
• उ: अर्थबल (emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: उ

• शक्रः: the Mighty one (Indra)
• शक्रः: कर्तृ
• Type: Noun (epithet)
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)

• परशुः: an axe
• परशुः: उपमान (यथा-सम्बन्धे)
• Type: Noun
• Root: परशु (प्रातिपदिक)

• यथा: as, like
• यथा: उपमान-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• वनम्: wood/forest (trees)
• वनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)

• पात्रा: with a vessel (as an instrument)
• पात्रा: करण
• Type: Noun
• Root: पात्र (प्रातिपदिक)

• इव: as if, like
• इव: उपमान-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• भिन्दन्: splitting, cleaving
• भिन्दन्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Verb (participle)
• Root: √भिद् (धातु)

• सतः: of the being/true one (i.e., of him who is)
• सतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective/Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक; √अस् ‘to be’ से)

• एति: goes, comes
• एति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √इ (धातु)

• रक्षसः: the demons/evil spirits (Rākṣasas)
• रक्षसः: कर्तृ (एति के)
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक)