Opening the text

Sukta 6.3
Bharadvāja Bārhaspatya
Agni (with Mitra-Varuṇa invoked as allied powers)
Trishtubh (probable; verify)
ఈ సూక్తం ఋతం (కోస్మిక సత్యం) యొక్క రక్షకుడిగా, దాని సాక్షాత్ స్వరూపంగా అగ్నిని స్తుతిస్తుంది. ఆయన అన్వేషకుణ్ని “విస్తారమైన వెలుగు” వైపు నడిపించే శక్తి; మానవుణ్ని సంకుచితమైన కష్టాల నుంచి కాపాడేవాడు. అగ్ని రాత్రిలో పక్షిలా వేగంగా సంచరించే ప్రకాశమయ బలంగా, అలాగే స్తోత్రాల బలంతో ప్రేరితమై మెరుపులాంటి కాంతిగా కూడా వర్ణించబడతాడు. మిత్ర–వరుణులతో సమన్వయంగా కార్యం చేస్తూ, క్రమాన్ని, భద్రతను నిలుపుతాడు.
Mantra 1
अग्ने स क्षेषदृतपा ऋतेजा उरु ज्योतिर्नशते देवयुष्टे । यं त्वं मित्रेण वरुणः सजोषा देव पासि त्यजसा मर्तमंहः ॥
హే అగ్నీ! అతడు వర్ధిల్లుతాడు—ఋతపా, ఋతేజా (ఋతం నుండి పుట్టిన తేజస్సు గలవాడు)—దేవప్రియమైన మార్గంలో విస్తారమైన జ్యోతిని పొందేవాడు. ఎవరిని నీవు, హే దేవా, మిత్ర-వరుణులతో ఏకభావంగా, నీ విజయ తేజస్సు/బలంతో రక్షిస్తావో—ఆ మర్త్యుడు అంహస్ (సంకోచం, క్లేశం) నుండి రక్షింపబడతాడు.
Mantra 2
ईजे यज्ञेभिः शशमे शमीभिॠधद्वारायाग्नये ददाश । एवा चन तं यशसामजुष्टिर्नांहो मर्तं नशते न प्रदृप्तिः ॥
అతడు యజ్ఞాలతో ఇజ్య చేశాడు; శమీ (శాంతినిచ్చే) స్తుతి/స్వరాలతో శాంతించాడు; ‘విస్తరించే ద్వారాలు’ గల అగ్నికి దానం చేశాడు. అందువల్ల యశస్సుగల శక్తుల అజుష్టి (అనాదరణ) ఆ మర్త్యుని చేరదు—అంహస్ (సంకోచం) కాదు, ప్రదృప్తి (అహంకారోన్మాదం) కాదు.
Mantra 3
सूरो न यस्य दृशतिररेपा भीमा यदेति शुचतस्त आ धीः । हेषस्वतः शुरुधो नायमक्तोः कुत्रा चिद्रण्वो वसतिर्वनेजाः ॥
సూర్యుని వలె అతని దర్శనం నిర్మలం, అరేపస్ (కలంకరహితం); అతడు తన శుచిజ్వాల పవిత్రతతో ముందుకు సాగినప్పుడు, అతని ధీಃ (బుద్ధి/చింతనాశక్తి) భయంకరమవుతుంది. గర్జిస్తూ, ఆపడం కష్టం—అతడు రాత్రిలో విశ్రాంతి పొందడు; ఈ వనేజా (అరణ్యజన్య) శక్తికి రమ్యమైన నివాసం ఎక్కడ?
Mantra 4
तिग्मं चिदेम महि वर्पो अस्य भसदश्वो न यमसान आसा । विजेहमानः परशुर्न जिह्वां द्रविर्न द्रावयति दारु धक्षत् ॥
తీక్ష్ణమైనదే అతని దాడి, మహత్తరమైనది అతని రూపం; నోరు విప్పి యమంలో లాగబడే అశ్వంలా అతడు ఊపిరాడుతూ తపిస్తాడు. కదిలే పరశు (కొడవలి) వలె తన జిహ్వను చాటిలా లేలిహాన చేస్తాడు; ద్రావకుడు (కరిగించేవాడు) వలె కరిగించి—కట్టెను దహించాడు.
Mantra 5
स इदस्तेव प्रति धादसिष्यञ्छिशीत तेजोऽयसो न धाराम् । चित्रध्रजतिररतिर्यो अक्तोर्वेर्न द्रुषद्वा रघुपत्मजंहाः ॥
లక్ష్యాన్ని ఎదుర్కొని నిలిచినవాడిలా అతడు తనను స్థిరపరుచుకుంటాడు; అయస్ (ఇనుము) ధార వలె తన తేజస్సును పదును పెడతాడు. చిత్రధ్వజంలా ప్రకాశించే ప్రవాహంతో, అలసటలేని వాడై, రాత్రి కట్టెపై పక్షిలా సంచరిస్తాడు—వేగపక్షి, త్వరిస్తు పాదాలు, ద్రుతగతి.
Mantra 6
स ईं रेभो न प्रति वस्त उस्राः शोचिषा रारपीति मित्रमहाः । नक्तं य ईमरुषो यो दिवा नॄनमर्त्यो अरुषो यो दिवा नॄन् ॥
రేభ (నిపుణ స్తోత్రగాయకుడు) వలె ఉషస్సుల ప్రకాశంలో అతడు తనను ఆవరించుకుంటాడు; తన శోచిషా (జ్వాల)తో మిత్రస్వరూపమైన దినాలను ప్రతిధ్వనింపజేస్తాడు. రాత్రి అరుṣ (ఎర్రవర్ణ) అయినవాడు, పగలు మనుష్యులను నడిపించేవాడు—అమర్త్యుడు; పగలు మనుష్యులను నడిపించే అదే అరుṣుడు.
Mantra 7
दिवो न यस्य विधतो नवीनोद्वृषा रुक्ष ओषधीषु नूनोत् । घृणा न यो ध्रजसा पत्मना यन्ना रोदसी वसुना दं सुपत्नी ॥
యస్య నిత్య-నవీన తేజస్సు విధత (ఆరాధకుడు) ను—ద్యౌ (స్వర్గం) వలెనే—నూతనంగా చేస్తుందో; ఆ వృషభుడు (అగ్ని), దీప్తిమంతుడు, తన శక్తిని ఓషధులు/వనస్పతులలో నింపుతాడు. ఘృతసమ ఉష్ణ కాంతిలా, ధ్రజస్ (జ్వలనం) తో వేగంగా సాగుతాడు; రెండు రోదసీ (ద్యావా-పృథివీ) యొద్దకు, వసు (సమృద్ధి) తో, తన గృహానికి వచ్చినట్లుగా—సు-పత్నీ (సుసంయుక్త) ఆ రెండు శక్తుల వద్దకు—అతడు చేరుతాడు.
Mantra 8
धायोभिर्वा यो युज्येभिरर्कैर्विद्युन्न दविद्योत्स्वेभिः शुष्मैः । शर्धो वा यो मरुतां ततक्ष ऋभुर्न त्वेषो रभसानो अद्यौत् ॥
ధాయోభిః (ధారణశక్తులు) మరియు యుజ్యేభిః అర్కైః (యుక్త స్తోత్రఋచలు) ద్వారా, తన స్వశుష్మ (పరాక్రమం) తో విద్యుత్తులా మెరుస్తాడు; లేదా మరుతుల శర్ధ (దళం) ను అతడు తీర్చిదిద్దినవాడైనా—ఋభువులా తೀಕ್ಷ్ణుడు, వేగవంతుడు, నేడు ప్రకాశించాడు.
It teaches that Agni, aligned with ṛta (truth and cosmic order), leads the devotee to a broad, clear “light” and protects the person from distress and narrowing fear.
Mitra–Varuṇa represent moral and cosmic order; the hymn shows Agni working in harmony with them so protection is not just power, but power guided by truth and right law.
As a bright, sharp, fast-moving fire—active even in the night—who can flash like lightning and who carries prayers and offerings while guarding the worshipper.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.