
Sukta 6.3
Bharadvāja Bārhaspatya
Agni (with Mitra-Varuṇa invoked as allied powers)
Trishtubh (probable; verify)
ഈ സൂക്തം ഋതത്തിന്റെ (ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ സത്യത്തിന്റെ) കാവലാളും പ്രതിരൂപവും ആയ അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്നു. അഗ്നി അന്വേഷകനെ “വിശാലമായ പ്രകാശത്തിലേക്ക്” നയിക്കുന്ന ശക്തിയായി, മർത്ത്യനെ ചുരുക്കുന്ന ദുരിതത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നവനായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. രാത്രിയിലൂടെ പക്ഷിയെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദീപ്തശക്തിയായും, സ്തുതിഗാനങ്ങളാൽ ബലപ്പെടുന്ന മിന്നൽപോലുള്ള തേജസ്സായും അവനെ പുകഴ്ത്തുന്നു; മിത്ര–വരുൺമാരോടൊപ്പം സഹശക്തിയായി പ്രവർത്തിച്ച് ക്രമവും സുരക്ഷയും നിലനിർത്തുന്നു.
Mantra 1
अग्ने स क्षेषदृतपा ऋतेजा उरु ज्योतिर्नशते देवयुष्टे । यं त्वं मित्रेण वरुणः सजोषा देव पासि त्यजसा मर्तमंहः ॥
ഹേ അഗ്നേ! ഋതപാ—ഋതത്തിൽ ജനിച്ച, ഋതത്തിന്റെ കാവൽക്കാരൻ—അവൻ സമൃദ്ധനാകുന്നു; ദേവപ്രിയമായ പഥത്തിൽ വിശാലമായ ജ്യോതി പ്രാപിക്കുന്നു. ആരെയോ നീ, ഹേ ദേവ, മിത്രനും വരുണനും കൂടെ ഏകമനസ്സോടെ, നിന്റെ ജയതേജസ്സാൽ സംരക്ഷിക്കുന്നുവോ—ആ മർത്ത്യൻ അംഹസ് എന്ന സംകുചിതത്വത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുന്നു.
Mantra 2
ईजे यज्ञेभिः शशमे शमीभिॠधद्वारायाग्नये ददाश । एवा चन तं यशसामजुष्टिर्नांहो मर्तं नशते न प्रदृप्तिः ॥
അവൻ യജ്ഞങ്ങളാൽ ആരാധിച്ചു; ശമീ—ശാന്തികരമായ സ്തുതികളാൽ/സുരങ്ങളാൽ—ശാന്തനായി; വിശാലദ്വാരങ്ങളുള്ള അഗ്നിക്കു ദാനം നൽകി. അങ്ങനെ യശസ്സുള്ള ദേവശക്തികളുടെ അജുഷ്ടി (അസ്വീകാരം) ആ മർത്ത്യനെ സമീപിക്കുകയില്ല—അംഹസ് (സംകുചിതത്വം)യും അല്ല, പ്രദൃപ്തി (അഹങ്കാരോന്മാദം)യും അല്ല.
Mantra 3
सूरो न यस्य दृशतिररेपा भीमा यदेति शुचतस्त आ धीः । हेषस्वतः शुरुधो नायमक्तोः कुत्रा चिद्रण्वो वसतिर्वनेजाः ॥
സൂര്യനെപ്പോലെ അവന്റെ ദർശനം നിർമലം, അരെപാ (കറയില്ലാത്തത്) ആകുന്നു; അവൻ തന്റെ ശുചിജ്വാലാ-പവിത്രതയിൽ പുറപ്പെടുമ്പോൾ ധീ (പ്രേരിത ബുദ്ധി) ഭീകരമാകുന്നു. ഗർജ്ജിച്ചു, തടയാൻ ദുഷ്കരനായ അവൻ, രാത്രിയിൽ വിശ്രമിക്കുന്നില്ല; ഈ വനേജാ—വനത്തിൽ ജനിച്ച—ശക്തിയുടെ രണ്വ (മനോഹര) വാസസ്ഥലം എവിടെയാണ്?
Mantra 4
तिग्मं चिदेम महि वर्पो अस्य भसदश्वो न यमसान आसा । विजेहमानः परशुर्न जिह्वां द्रविर्न द्रावयति दारु धक्षत् ॥
തീക്ഷ്ണമാണ് അവന്റെ പ്രഹരം; മഹത്താണ് അവന്റെ രൂപം. വായ് തുറന്ന് ഹാന്തുന്നവൻ, വായ് വലിച്ചുകെട്ടി വലിക്കുന്ന കുതിരപോലെ. ചലിക്കുന്ന പരശുവുപോലെ നാവിനെ ചാട്ടിയടിച്ച്, ധാതു ഉരുക്കുന്നവനെപ്പോലെ ഉരുക്കുന്നു—മരം അവൻ ദഹിപ്പിച്ചു.
Mantra 5
स इदस्तेव प्रति धादसिष्यञ्छिशीत तेजोऽयसो न धाराम् । चित्रध्रजतिररतिर्यो अक्तोर्वेर्न द्रुषद्वा रघुपत्मजंहाः ॥
ലക്ഷ്യത്തോട് നേർക്ക് നിൽക്കുന്നവനെപ്പോലെ അവൻ സ്വയം നിലകൊള്ളുന്നു; ഇരുമ്പിന്റെ ധാരപോലെ തന്റെ തേജസ്സിനെ മൂർച്ചപ്പെടുത്തുന്നു. ചിത്രമായ പ്രവാഹഗതിയോടെ, അശ്രാന്തൻ, രാത്രിയിൽ മരംമേൽ പക്ഷിപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു—വേഗപക്ഷൻ, ത്വരിതപാദൻ.
Mantra 6
स ईं रेभो न प्रति वस्त उस्राः शोचिषा रारपीति मित्रमहाः । नक्तं य ईमरुषो यो दिवा नॄनमर्त्यो अरुषो यो दिवा नॄन् ॥
വാക്കിന്റെ നിപുണഗായകനുപോലെ അവൻ പ്രകാശമുള്ള ഉഷസ്സുകളെ ധരിക്കുന്നു; തന്റെ ശോചിഷ് (ജ്വാല) കൊണ്ട് മിത്രസ്വരൂപമായ ദിവസങ്ങളെ മുഴക്കിക്കുന്നു. രാത്രിയിൽ അരുഷൻ (ചുവപ്പുനിറമുള്ളവൻ) ആയവൻ, പകലിൽ മനുഷ്യരെ നയിക്കുന്നവൻ—അമർത്ത്യൻ, അരുഷൻ, പകലിൽ മനുഷ്യരെ നയിക്കുന്നവൻ.
Mantra 7
दिवो न यस्य विधतो नवीनोद्वृषा रुक्ष ओषधीषु नूनोत् । घृणा न यो ध्रजसा पत्मना यन्ना रोदसी वसुना दं सुपत्नी ॥
ആരുടെ നിത്യ-നവീനത സേവകനെയെ (വിധാതാവിനെ) ദിവംപോലെ പുതുക്കുന്നു; ആ പ്രകാശമുള്ള വൃഷഭൻ (അഗ്നി) തന്റെ ബലം ഔഷധികളിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുന്നു. ഉഷ്ണകാന്തിപോലെ, ധ്രജസാ (ദഹിക്കുന്ന ജ്വാല)യും പത്മൻ (വേഗം)യും കൊണ്ട് അവൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു; വസു (സമൃദ്ധി)യോടെ ആ രണ്ടു രോദസീ (ദിവ്–പൃഥ്വി)കളിലേക്കു, സുപത്നീ—സുസംയുക്ത ദ്വയമായി, ഗൃഹത്തിലേക്കെന്നപോലെ വരുന്നു.
Mantra 8
धायोभिर्वा यो युज्येभिरर्कैर्विद्युन्न दविद्योत्स्वेभिः शुष्मैः । शर्धो वा यो मरुतां ततक्ष ऋभुर्न त्वेषो रभसानो अद्यौत् ॥
ധായോഭിഃ (പോഷകശക്തികൾ)യും യുജ്യൈഃ അർക്കൈഃ (യുക്തസ്തുതികൾ)യും കൊണ്ട്—അവൻ തന്റെ ശുഷ്മൈഃ (പരാക്രമങ്ങൾ)കൊണ്ട് മിന്നലുപോലെ ദീപ്തമാകുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ അവൻ മരുതാം ശർധഃ (സമൂഹം) രൂപപ്പെടുത്തി. ഋഭുവിനെപ്പോലെ ത്വേഷഃ (തീക്ഷ്ണൻ)യും രഭസാനഃ (വേഗവാൻ)യും ആയി, അവൻ ഇന്ന് പ്രകാശിച്ചു.
It teaches that Agni, aligned with ṛta (truth and cosmic order), leads the devotee to a broad, clear “light” and protects the person from distress and narrowing fear.
Mitra–Varuṇa represent moral and cosmic order; the hymn shows Agni working in harmony with them so protection is not just power, but power guided by truth and right law.
As a bright, sharp, fast-moving fire—active even in the night—who can flash like lightning and who carries prayers and offerings while guarding the worshipper.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.