
Sukta 1.63
Gotama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.63)
Indra
Triṣṭubh
ఈ త్రిష్టుభ్ సూక్తం ఇంద్రుని స్తుతిస్తుంది—ఆ ‘మహానుడు’ తన మహాబలంతో ద్యావా‑పృథివులను స్థిరపరుస్తాడు; అతని భయ‑గౌరవం ముందు పర్వతాలూ అచలంగా దృఢంగా నిలుస్తాయి. ఇందులో ఆయన భక్తులను శత్రు శక్తుల నుంచి కాపాడాలని, ప్రతిఘటనను ఛేదించాలని, సుశ్రేణి బలం, విజయం, మరియు ప్రేరణతో కూడిన సంపదను ప్రసాదించాలని—ప్రత్యేకంగా ఉషస్సమయంలో గోతముల బ్రహ్మన్ (పవిత్ర ఉచ్చారణ) ద్వారా—వేడుకుంటుంది.
Mantra 1
त्वं महाँ इन्द्र यो ह शुष्मैर्द्यावा जज्ञानः पृथिवी अमे धाः । यद्ध ते विश्वा गिरयश्चिदभ्वा भिया दृळ्हासः किरणा नैजन् ॥
ఓ ఇంద్రా! నీవే ఆ మహానుడు—నీ శుష్మం (పరాక్రమం) చేత, ద్యావా-పృథివితో కలిసి జన్మించినవాడవై, వాటిని తగిన కొలత-సీమల్లో స్థిరపరిచావు. నీ భయంతో దృఢంగా నిలిచిన విశాల పర్వతాలకూడా కదలలేదు—కిరణాలు తమ మార్గంలో స్థిరంగా ఉండినట్లుగా.
Mantra 2
आ यद्धरी इन्द्र विव्रता वेरा ते वज्रं जरिता बाह्वोर्धात् । येनाविहर्यतक्रतो अमित्रान्पुर इष्णासि पुरुहूत पूर्वीः ॥
ఓ ఇంద్రా! నీ రెండు హరి (దీప్త అశ్వాలు) విస్తృతంగా సంచరించి సమీపించగా, స్తోతా నీ వజ్రాన్ని నీ భుజాలలో స్థాపిస్తాడు. దానితోనే, ఓ అవిహర్యత-క్రతు (అప్రతిహత సంకల్పముగలవాడా), ఓ పురుహూతా, నీవు శత్రువులపై దూసుకెళ్లి అనేక ప్రాచీన పురాలను (దుర్గాలను) ఛేదిస్తావు.
Mantra 3
त्वं सत्य इन्द्र धृष्णुरेतान्त्वमृभुक्षा नर्यस्त्वं षाट् । त्वं शुष्णं वृजने पृक्ष आणौ यूने कुत्साय द्युमते सचाहन् ॥
ఓ ఇంద్రా! నీవే సత్యం; ఈ కార్యాలలో నీవు ధృష్ణు (ధైర్యవంతుడు); నీవు ఋభుక్ష (కౌశలాధిపతి), నర్య (వీరుడు), మరియు షాట్ (విజేత). నీవు వృజనే (యుద్ధసంఘర్షంలో), ఆణౌ (దాడి ఢీకొనుటలో), యువకుడైన ద్యుమత్ కుత్సతో కలిసి శుష్ణను కూలదోశావు—ప్రకాశధారి విజయం పొందునట్లు.
Mantra 4
त्वं ह त्यदिन्द्र चोदीः सखा वृत्रं यद्वज्रिन्वृषकर्मन्नुभ्नाः । यद्ध शूर वृषमणः पराचैर्वि दस्यूँर्योनावकृतो वृथाषाट् ॥
ఓ ఇంద్రా! నీవే నిజంగా నీ సహచర-శక్తిని ప్రేరేపించావు—ఓ వజ్రధారీ, మహాకర్మా—నీవు వృత్రుణ్ణి కూల్చినప్పుడు. ఇంకా, ఓ శూరా, బలానందంలో బలవంతుడవై, నీవు దస్యువులను దూరదూరంగా చెదరగొట్టి, వారిని తమస్ గర్భంలో పడవేసావు—మిథ్యాపై విజేతవై.
Mantra 5
त्वं ह त्यदिन्द्रारिषण्यन्दृळ्हस्य चिन्मर्तानामजुष्टौ । व्यस्मदा काष्ठा अर्वते वर्घनेव वज्रिञ्छ्नथिह्यमित्रान् ॥
ఓ ఇంద్రా! నీవే నిజంగా మమ్మల్ని అనర్థం నుండి కాపాడుతావు—అంగీకరించని మానవుల దృఢమైన ప్రతిఘటనకైనా. మా నుండి శత్రుత్వపు హద్దులను దూరం చేయి. ఓ వజ్రిన్! సుత్తితో కొట్టినట్లు, మా ముందడుగు కోసం శత్రువులను చూర్ణం చేయి.
Mantra 6
त्वां ह त्यदिन्द्रार्णसातौ स्वर्मीळ्हे नर आजा हवन्ते । तव स्वधाव इयमा समर्य ऊतिर्वाजेष्वतसाय्या भूत् ॥
ఓ ఇంద్రా! శక్తి-ప్రవాహాన్ని గెలుచుకోవడంలో, స్వర్ (ప్రకాశలోకం) పొందడంలో, మనుష్యులు యుద్ధంలో నిన్ను పిలుస్తారు. ఓ స్వధావన్ (స్వశక్తిసంపన్నుడా)! సమర-సమ్ముఖంలో నీ ఈ సహాయం సమీపించుగాక; వాజాలలో (బల-సమృద్ధుల్లో) అజేయంగా, అప్రతిహతంగా నిలవుగాక.
Mantra 7
त्वं ह त्यदिन्द्र सप्त युध्यन्पुरो वज्रिन्पुरुकुत्साय दर्दः । बर्हिर्न यत्सुदासे वृथा वर्गंहो राजन्वरिवः पूरवे कः ॥
ఓ ఇంద్రా! నీవే, వజ్రధారివి, యుద్ధం చేస్తూ పురుకుత్సుని కోసం ఏడు దుర్గాలను/పురాలను ఛేదించావు. అలాగే, యజ్ఞాసనం అయిన ‘బర్హి’ వలె విస్తరించి, సుదాసునికి అన్యాయ అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా నిర్బంధరహిత మార్గాన్ని తెరిచావు; ఓ రాజా, పూరువుకు ఇంత విశాలమైన అవకాశాన్ని మరెవరు ఇవ్వగలరు?
Mantra 8
त्वं त्यां न इन्द्र देव चित्रामिषमापो न पीपयः परिज्मन् । यया शूर प्रत्यस्मभ्यं यंसि त्मनमूर्जं न विश्वध क्षरध्यै ॥
ఓ దైవమైన ఇంద్రా! నీవు మా కోసం ఆ విచిత్రమైన, ప్రకాశించే ‘ఇష్’ (ప్రేరణ/పోషణ-సమృద్ధి)ను—జలాలు పరిజ్మన్ (చుట్టూ తిరిగే జగత్)ను పోషించినట్లే—పోషిస్తావు. దాని ద్వారానే, ఓ శూరా, నీవు మా వైపు మళ్లి, మా స్వరూపాన్ని—శక్తి యొక్క సర్వవ్యాప్త ప్రవాహంలా—అన్ని దిశలకూ ప్రవహింపజేస్తావు.
Mantra 9
अकारि त इन्द्र गोतमेभिर्ब्रह्माण्योक्ता नमसा हरिभ्याम् । सुपेशसं वाजमा भरा नः प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥
ఓ ఇంద్రా! గోతములు నీ కోసం—నీ ప్రకాశించే ‘హరి’ (అశ్వద్వయం)కు నమస్కారంతో—‘బ్రహ్మ’ (మంత్ర-శక్తి)ను నిర్మించి ఉచ్ఛరించారు. మా కోసం సుశోభితమైన, సుగఠితమైన ‘వాజ’ (బలం/విజయ-సమృద్ధి)ను తీసుకురా; అలాగే ఉదయాన ‘ధియా-వసు’ (ప్రేరిత బుద్ధి యొక్క ధనం) వేగంగా మా వద్దకు చేరుగాక.
It praises Indra’s overwhelming power—how he stabilizes the world—and asks him to protect the worshippers, remove hostile obstacles, and grant strength and victory.
It is a poetic way to show Indra’s supreme authority: even the firmest things in nature are steady and restrained under the awe of his power.
The closing verse asks Indra to bring well-shaped vāja (effective strength/prize) and to let inspired wealth of thought and insight come quickly in the morning.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.